Кіріспе

Пакистандық адмирал, бұрынғы адмирал М. Мансурұл Хак

Адмирал Мансурұл Хак (; 16 қазан 1937 – 21 ақпан 2018) – Франциядан су асты кемелерінің технологиясын беру кезінде оған тағылған сыбайлас жемқорлық және пара алу айыптары бойынша 1997 жылы қызметтен мәжбүрлеп шығарылған Пәкістан Әскери-теңіз күштерінің жоғары шенді офицері. Бірақ, Хак кейіннен соттағы келісім арқылы босатылды. 2013 жылы ол Пакистан Үкіметіне қарсы Синд жоғары сотына шағымданып, өзінің шенін және басқа да жеңілдіктерін қайтаруды сұрады. Үкімет оның шенін қалпына келтірді, бірақ жеңілдіктерін қайтармады.

Өмірбаян

Мансурул Хак 1937 жылы Үндістандағы Пәнджаб штатының Сиалкот қаласында пунджаби отбасында дүниеге келген. Сиалкотта мектеп бітіргеннен кейін, ол қысқа мерзімге Мюррей колледжінде оқыды және 1954 жылы Пакистан Әскери-теңіз күштеріне міндетті офицер болып қабылданды. Ол Үндістан армиясының соғыс тұтқынына алынып, 1974 жылы қол қойылған үш тарапты келісімге сәйкес Пакистанға қайтарылды. Оның әскери мансабы өте жақсы дамыды және ол АҚШ-тың Род-Айленд штатындағы Әскери-теңіз соғыс колледжіне жіберілді, онда басқару курсын бітірді. 1985-1989 жылдары Хак Қорғаныс министрлігінде қызмет етті, содан кейін JS штаб-пәтерінде бірлескен оқу директоры болып тағайындалды, ал екі жұлдызды лауазымға көтерілгеннен кейін, контр-адмирал Хак Пакистан флотының (COMPAK) бас командирі, ал 1991-1992 жылдары Карачи (COMKAR) командирі болып тағайындалды. 2018 жылдың 22 ақпанында оның отбасының өкілі Дубайдағы жеке меншігінде қайтыс болғанын, ал Біріккен Араб Эмираттарының Шаржа қаласында жерленгенін хабарлады.

Әскери-теңіз штабының бастығы

1992 жылы контр-адмирал Хақ үш жұлдыздық лауазымға көтеріліп, сол кездегі Әскери-теңіз күштерінің Бас штабы адмирал С. М. Ханның бұйрығымен Ұлттық кеме корпорациясына (PNSC) тікелей тағайындалды. Бірақ, оның төрағалық етуі сол кездегі Премьер-министр Наваз Шариф пен адмирал С. М. Хан бастаған жекешелендіру саясатының арасында қалды, себебі бір азаматтық қызметкер оның лауазымына Синд Жоғарғы Сотында шағым түсірді. Вице-адмирал Хақ кез келген жекешелендіру саясатына қарсы күресті, бұл азаматтық және әскери қарым-қатынастарға кері әсер етті. 1994 жылы Премьер-министр Беназир Бхутто вице-адмирал Хақты Әскери-теңіз күштерінің төрт жұлдызды адмиралы етіп тағайындап, Әскери-теңіз күштерінің Бас штабы қызметіне бекітті. Дегенмен, 1994 жылы «Агоста 90Б» суасты кемелерінің технологиясын алуға бастама көтерген адмирал Саид Мохаммад Хан, өзінің жеке пікірі бойынша «Виктория» классындағы суасты кемелерін тікелей сатып алуды қалаған. Адмирал Хақ, алайда, 1994-1997 жылдары Беназир үкіметі мен Миттеран және Ширак үкіметтері арасындағы қаржылық мәмілелерді қадағалады. 1995 жылы адмирал Хақ француз Әскери-теңіз күштерімен екі ел арасындағы ынтымақтастықты күшейту мәселесі бойынша қосымша келіссөздер жүргізді.

Босату және экстрадициялау

1996–97 жылдары Контр-адмирал Танвир Ахмед басқарған Әскери-теңіз барлау қызметі адмирал С. М. Хан мен адмирал Хақтың рөліне қатысты Әскери-теңіз штабындағы айыптаулар мен қауесеттерді тергеуді бастады. 1998 жылы оқиға жария болғанда, бүкіл ел осы дауға толыққанды хабардар болды. 1998 жылы Р. адмирал Танвир Ахмед басқарған Әскери-теңіз полициясы мен Әскери-теңіз барлау қызметінің қызметкерлері адмирал Хақты қамауға алды, бірақ оны айыптауға жеткілікті дәлел табылған жоқ. 1998 жылы Хақ АҚШ-қа эмиграция жасап, Техас штатының Остин қаласында қоныстанды, онда үй сатып алды. 1999 жылы Ұлттық Есептесу Бюросы (NAB) Agosta ісі бойынша тергеу ашатынын жариялады, француздық Tracfin тергеуге көмектесті, нәтижесінде 2000–01 жылдары маңызды прогресс жасалды. Хақ өзін экстрадициялауға қарсы күресуге құқылы болғанымен, ол одан бас тартты. Азаматтық қудалау оған Ұлттық кеме корпорациясы (PNSC) арқылы металл сынықтарын сату арқылы жасалған қаржылық мәмілелерге қатысы бар деген айып тақты, бұл PNSC-ге 3 миллион долларлық ұлттық шығын келтірді. Сотталғаннан кейін Әскери-теңіз полициясы оны Пәкістанның Пәнджаб провинциясындағы Сихала түрмесіне ауыстырды, бірақ жақын арада ол Пәкістан Үкіметімен ақшаны қайтару туралы келіссөздер жүргізді, оның орнына жеңіл жаза мен қысқа мерзімді жаза алуға уағдаласты. 2003–05 жылдары Хақ лауазымда болған кезде барлығы 7,5 миллион долларды қайтарды, ол дереу Әскери-теңіз флотының ұлттық шотына аударылды. Бұл сома бүкіл Әскери-теңіз флотының екі жылдық жалақысын төлеуге жететін еді. Ақшаны Әскери-теңіз флотының шотына аударғаннан кейін Хақ түрмеден босатылды және келісімнің бір бөлігі ретінде оған қатысты барлық істер жабылды, соңында ол Карачиде қоныстанды. Ол қосымша 2,5 миллион АҚШ долларын төледі, ол екі бөлікпен Пәкістан Әскери-теңіз флотының шотына аударылды, содан кейін NAB агенттері оның Карачидегі үйін босатқаннан кейін босатылды. 2013 жылы Хақ Синд жоғары сотына Пәкістан Үкіметінен медициналық жеңілдіктерін, зейнетақысын және төрт жұлдыздық атағын қайтару туралы талап арыз берді. Алайда адмирал С.М. Хан мұндай мәмілелерге қатысқанын жоққа шығарды, өйткені ол 1994 жылы Виктория класындағы су асты кемелерін сатып алуды қалаған. Шахид Ашраф сондай-ақ адмирал Хақтың Франциядан Agosta 90B су асты кемесін сатып алуды ұсынған іріктеу комиссиясының құрамына кірмегенін мәлімдеді. 2010 жылдың маусым айында француз тергеушілері Әмір Лодидің үйін тінту жасап, қорғаныс келісімдеріне қатысты маңызды құжаттарды NAB-қа тапсырды. Француз тергеушілері тәркілеген есептерде бұрынғы президент Асиф Али Зардаридің 33 миллион евро алғаны және Әмір Лодидің үлесі 2,9 миллион евро болғаны анықталды. Хақтың ісі мен соты туралы бұрынғы Әскери-теңіз штабының бастығы адмирал Абдул Азиз Мирза баспасөз құралдарында "бұрынғы Әскери-теңіз штабының бастығы Мансурул Хақ Agosta парасы үшін емес, басқа қорғаныс келісімдерінде алған пара үшін сотталды" деген пікір білдірді.