Кіріспе

Мысыр телеарналар желісі – Мысыр радио және теледидар одағының теледидар қызметі. Ол 1960 жылы хабар таратуды бастады. Бүгінде оның үштен астам ұлттық арнасы және бірнеше спутниктік арналары бар.

Тарих

Теледидар қызметін бастау туралы шешімді марқұм король Фарук бұрын қабылдағанмен, британдық-француздық-израильдік Суэц шабуылы жұмысты 1959 жылдың соңына дейін кешіктірді. Содан кейін Египет Америка радио корпорациясымен елге телеарналар желісін және жинақтау мүмкіндігін ұсыну бойынша келісімшартқа қол қойды. Радио және теледидар орталығының құрылысы 1960 жылы аяқталды, ал алғашқы египеттік телехабар 1960 жылдың 21 шілдесінде басталды. 1960 жылдың 21 шілдесінде сағат 07:00-де египеттік телеарна эфирге бес сағаттық хабарлармен шықты. Хабарлар Құран оқумен басталды, одан кейін парламент ашылды және президент Гамал Абдель Насер сөз сөйледі. Содан кейін ұлттық әнұран орындалып, жаңалықтар хабарланды, ал соңында Құран оқылды. Эфир 1960 жылы бастау алған Масперо теледидары ғимаратынан жүргізілді. Осы күннен бастап египеттік теледидар түрлі египеттік қоғамдық топтарға қызмет ететін әртүрлі арналар арқылы хабар тарату қызметін жалғастырып келеді. Француз египтологы Гастон Маспероның есімімен аталатын бұл ірі ғимарат өзінің дөңгелек пішінімен ерекше орын саналады және күн сайын 30 мыңнан астам адамды қабылдайды. Египет Таяу Шығыс және Африкада теледидар хабарларын таратуды бастаған алғашқы ел. 1970 жылдың 13 тамызында жаңа жарлықпен Египет радио және теледидар одағы (ERTU) құрылды, оның құрамында радио, теледидар, инженерлік және қаржы секторынан тұратын төрт бөлімше ашылды. Әр бөлімше төрағасы тікелей Ақпарат министріне есеп берді. 1973 жылғы соғыстан кейін теледидар өндірісі және тарату жабдықтары SECAM жүйесінде түсті хабар таратуға жаңартылды. Египеттік телерадио хабарларын тарату 1992 жылы SECAM жүйесінен PAL жүйесіне ауыстырылды.

Тарату уақыты

Мысыр теледидары алты сағаттық хабар тарату арнасымен басталды, бірақ хабар тарату уақыты күніне 13 сағатқа дейін ұзартылды. Кейін, 1961 жылы екінші арна, ал 1962 жылы үшінші арна іске қосылды. Осылайша, үш арнаның жалпы хабар тарату уақыты күніне 25-30 сағатқа жетті. Хабарлардың мазмұны сол кездегі халықтың мүдделерін көрсетті. 1980 жылдардың басында Мысыр теледидарының барлық салаларда дамуы байқалды, ал бағыт – инженерлік және географиялық кеңею арқылы мемлекеттік аумақты қамтуға және БАҚ егемендігі принципін күшейтуге қадамал болды.

Жеке арналар

Мысырдың алғашқы жеке телеарнасы "Dream TV" 2001 жылдың 2 қарашасында құрылды. Арнаның иесі – египеттік кәсіпкер Ахмед Бахгат. 2002 жылы тағы бір арна – "el Mehwer TV" құрылды, ол қазір доктор Хасан Ратеб пен Мысыр радио және теледидар одағының меншігінде.

Сын

Мысыр телеарнасы құрылғаннан бері Мысыр үкіметі мен биліктегі саяси партияның ресми органы ретінде қарастырылып келеді. ERTU және Телевизия секторы төрағалары Ақпарат министрі тағайындайды. Жердегі арналар, Мысыр спутниктік арнасы және арнайы Ніл арналары тікелей мемлекеттік бақылауда, басқаруда және мемлекеттік меншікте болады. Жеке арналардың еркіндігі жоғары, бірақ белгілі бір шектеулер бар. Каирдегі Адам құқықтары институтының (CIRS) зерттеуіне сәйкес, президент сайлауы кезінде мемлекеттік және тәуелсіз телеарналар Мубарактың сайлау кампаниясын қалған тоғыз кандидатқа қарағанда көп көлемде көрсетті. Жеке арналарға үкіметтің араласуының тағы бір мысалы – египеттік танымал журналист Мохамед Хассанейн Хайкалға Dream TV арнасында пайда болуына тыйым салу. Dream арнасы Хайкалдың Каирдегі Америка университетінде оқыған лекциясын көрсетті, онда ол Мысырда президенттік лауазымның мұрагерлікке өтуі туралы болжамдарға пікір білдірді. Бұл оның египеттік телеарнада соңғы рет пайда болуы болды. "Шекарасыз тілшілер" ұйымының 2005 жылғы есебінде Египеттің БАҚ-ы баспасөз еркіндігі бойынша 167 елдің ішінде 143-ші орында тұр.