Кіріспе
Австралиялық бір шлангты суға түсу реттегішін ойлап тапқан Эдвард Фрэнсис Элдред (16 желтоқсан 1920 – тамыз 2005) Австралиядағы аквалангты дамытудың алғашқы қадамдарының бірі болды. Ол "Порпуайз" акваланг жабдықтарын ойлап тапты.
Edward Francis Eldred (16 December 1920 to August 2005) was a pioneer of scuba diving in Australia. He invented Porpoise scuba gear.
Алғашқы жылдар
Элдред 1920 жылы Мельбурнда дүниеге келген. Жастық шағында ол Мельбурнның оңтүстігіндегі Морнингтон түбегіндегі Соррентоның жанындағы теңіз жағасында өмір сүрді. Маска, жүзбек және шнорхель қолжетімді болғаннан кейін ол суға түсуді бастады және Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін еркін жүзуге арналған тыныс алу құралын жасау немесе алуды қалады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1940 жылдардың соңында ол спорттық суға түсуге арналған оттегі рециркуляторын (ребридер) жобалады. Элдред Кусто-Гагнан үлгісіндегі «Аквалангпен» ешқашан суға түспегенін, бірақ оның бар екенін және оның қағидасын білетінін айтты. «Акваланг» патентпен қорғалған және Австралияда алу қиын болды. «Сибе Горман» Командаға қарайтын елдер үшін өндіруге лицензия алған, бірақ сұранысты қанағаттандыра алмады. Элдред ребридерлердің жалпы спорттық қолдануға қолайсыз екенін шешкен соң, ол әлемдегі алғашқы бір шлангілі ашық жүйелі акваланга жиынтығын жасауға көшті, екеуі де «Porpoise» тауарлық атауымен белгіленді.
Жабық контурлы оттегімен дем алу құрылғылары
Элдредтің алғашқы күш-жігері оттегі респираторын спорттық қолдану үшін қауіпсіз етуге бағытталған еді. Ертегі респираторларда қолданылатын таза оттегі 6 метрден төмен тереңдікте Орталық Нерв Жүйесінің (ОНЖ) улануына себеп болады. Элдред суға түсуші осы тереңдікке жеткенде оттегі ағынын тоқтатуға мүмкіндік беретін респиратор жасау керек деп ойлады. Мельбурнның оңтүстік-шығысындағы Батыс Порт шығанағындағы Флиндерс пирсі маңында өткен демонстрацияда суға түсуші, жүйедегі ауаны тазартуға келмей, есінен танып қалды. Бұл тазаламау азоттың жиналуына әкелді. Осы кезде Элдред күш-жігерін ашық циклды, қысылған ауамен дем алу аппаратына бұру қажеттігін түсінді. Бұл демонстрацияға Боб Уоллес Митчелл қатысты, ол кейін оның дистрибьюторы болды.
Ашық контурлы қысылған ауа
Француздар жасаған, Аква Лунг деп аталатын ашық контурлы суға түсу құрылғысы АҚШ және халықаралық патенттермен қорғалғандықтан, Элдред Porpoise CA (прототип) жобалауды бастады – әлемдегі алғашқы бір шлангілі реттегіш. Элдред француз модельін Гагнан Аква Лунг деп атады, себебі дизайнер Эмиль Гагнан Жаку Кусто үшін осы құрылғыны жасаған француз еді. Бұл жаңа үлгі Аква Лунгтан артық болды және ешқандай қолданыстағы патентті бұзбады. Элдредтің реттегішіне патент алынбады, өйткені оның бизнесі шығындарға шыдамайтын шағын болды. Алғашқы өндіріс үлгісі CA 1 деп аталды (C A – қысылған ауа үшін, 1 – бір цилиндр үшін). Ол прототипі үшін оттегімен дәнекерлеуді азайту клапанын қолданды. Оның басты жобалау жұмысы – қазіргі таңда екінші саты деп аталатын сұраныс клапанын жасау болды. 1952 жылдың басында ол толық бір цилиндрлі, бір шлангілі суға түсу құрылғысы ретінде сатылды. Цилиндр кері бұрылған, соның арқасында сүңгуір инновациялық реттегішке орнатылған резервке оңай жете алды. Мұндай құрылғыдан барлығы он шақтысы ғана сақталған және қазір су астында жүзушілердің қолында. Элдред CA 2 екі цилиндрлі үлгісін де жасады. CA 2 Porpoise-тің тек екі данасы ғана әлі күнге дейін белгілі. Порпоиздердің шамамен үштен екі бөлігі сырттан ауамен жабдықтауды қамтамасыз ететін ‘хука’ құрылғылары болды. ‘Хука’ – стандартты шлемді суға түсу жабдығының қолданудан шығуына себеп болған құрылғы. Порпоиздің бір шлангілі суға түсу құрылғысы алғаш рет Артур Кларктың 1955 жылғы «Коралл жағалауы» кітабында халықаралық деңгейде мақтауға ие болды. Уоллес Митчеллге сол кезде осы құрылғыны сату қиын болды, себебі қысылған ауа оңай қол жетімді емес еді. Оның алғашқы міндеті – Австралияның барлық астаналарында сату нүктелері бар компрессорды табу болды. Бұл міндет орындалғаннан кейін дилерлер оның суға түсу құрылғысын сата алатын және цилиндрлерді қайта толтыра алатын болды. 1954 жылы Элдред Porpoise Universal-ды да жасады, ол минутына 300 литрден астам ауа беруге қабілетті болды. Universal сол сұраныс клапанын пайдаланды және модулдік құрылымға ие болды. Азайту клапаны теңгерімді диафрагмалық типті болды, кейіннен ол поршеньдік типке өңделді. Ол оның флагмандық үлгісіне айналды. Элдред Sportsman деп аталатын арзан үлгіні де жасады. Sportsman – қазіргі реттегіштерде кездесетін инновациялық мүмкіндіктері бар өте ықшам реттегіш. Ол пластиктен жасалған және бірінші сатысы теңгерімсіз болды. Бұл үлгі нарықтың қажеттілігіне байланысты жасалды, бірақ Элдредке ол ұнамады. Австралия Корольдік Әскери-теңіз флоты (RAN) Элдредтің күш-жігерін қолдады және Porpoise Universal-ды әскери мақсаттар үшін пайдаланды.