Кіріспе

Америкада туған әскери офицер және отаршылдық әкімші (1664–1710)

Полковник Дэниел Парк-младший (1664 – 7 желтоқсан, 1710) – Америкада туған әскери офицер, плантатор, саясаткер және отаршылдық әкімші, 1706 жылдан 1710 жылға дейін Левард аралдарының губернаторы болып қызмет еткен. Ол Антигуада халықтың шабуылынан қаза тапты. Испания мұрагерлік соғысы кезінде Марлборо герцогының басшылығымен Еуропадағы әскери қызметімен танымал болған Парк, Ұлыбританияның американдық колонияларындағы губернаторлардың арасында өлтірілген жалғыз адам болды. 1664 жылы Вирджиния колониясындағы белгілі отбасында дүниеге келген Парк, 1674 жылы Солтүстік Америкаға оралғанға дейін жас кезінде Англияға жіберілді. 1685 жылы колониялық шенеунік Филипп Людвеллдің қызы Джейн Людвеллге үйленді. Парк Англияда екінші рет болғаннан кейін Вирджинияға оралды және саясатта мансап жасады, 1693 жылы Бурджестер палатасына сайланды және 1695 жылы Губернаторлар кеңесіне тағайындалды. 1701 жылы ол екінші рет Англияға көшіп барды, келесі жылы Испания мұрагерлік соғысы басталғаннан кейін Марлбороның жеке көмекшісі болып қызмет ете бастады. 1704 жылғы Бленхайм шайқасынан кейін ол герцогтың жеңісі туралы хабарламаны Анна патшайымға жеке жеткізді. Парк Вирджинияның губернаторы болуға үміттенгенімен, орнына 1706 жылы Левард аралдарының губернаторы болып тағайындалды. Парк 1706 жылы Антигуаға сапар шегіп, отарлау бекіністерін жақсартуға және контрабанданы тоқтатуға күш салды. Оның басшылығына қарсы халықтың наразылығы салдарынан оған екі рет қастандық жасауға тырысты. 1710 жылдың желтоқсан айында Парк пен аралдың отаршылары арасындағы шиеленіс күшейді, соның салдарынан әскерлер тобы оның үйіне шабуыл жасап, оны өлтірді. Оның өлімінен кейін Парктің мүлігі мен қарыздары оның балаларына берілді.

Ерте өмір

Дэниел Парк-күлкін 1664 жылы Вирджиниядағы ағылшын колониясында дүниеге келген. Ол, мүмкін, Йорк округындағы, Queen's Creek қаласында, әкесінің плантациясында туған. Оның әкесі Дэниел Парк, ағылшын, ол Лондонға көшіп келгенге дейін саудагер болып жұмыс істеді, содан кейін ағылшын Солтүстік Америкасына қоныс аударып, плантатор және саясаткер болды, Вирджиния губернаторының кеңесіне қатысты. Оның анасы Ребекка Кнайп, ол әйгілі күннама жазушы Джон Эвелиннің туысы еді. Парк өсіп келе жатқанда, ата-анасы оны Англияға білім алуға жіберді, ол Суррейдегі Уоттон-хауста анасының ағылшын туыстарының қамқорлығында өмір сүрді. 1674 жылы ол Вирджинияға қайтарылды; оның әкесі бес жылдан кейін қайтыс болды. 1685 жылы Парк плантатор Филипп Людвеллдің қызы Джейн Людвеллге үйленді. Бес жылдан кейін ол Людвеллмен бірге Вирджинияның корольдік губернаторы Натаниел Бэконның әрекеттеріне қатысты ресми шағымдар беру үшін Англияға барды. Екі жыл Англияда болғаннан кейін, Парк 1692 жылы Вирджинияға қайта оралды. Кейін ол саясатта мансап құруға шешім қабылдады және бір жылдан кейін Бурджестер Палатасына сайланды. 1695 жылы Парк Вирджиния губернаторының кеңесіне тағайындалды. Оның саяси мансабының бастауы көптеген шиеленістерге толы болды, өйткені ол басқа саясаткерлермен бірнеше даулар мен жанжалдарға түсіп, 1701 жылы Англияға оралды.

Әскери мансап

1702 жылы Англия Испания мұрагерлік соғысына қосылып, Францияға соғыс жариялады. Парк кейіннен Англия армиясына Джон Черчилль, 1-ші Марлборо графының лагерь көмекшісі ретінде қосылды, ол армияның жоғары дәрежелі қолбасшысы болған. Марлборо Англия, Голландия және Германия әскерлерінен құралған Ұлы Одақтың армиясына басшылық ету үшін Төмен елдерге жіберілгенде, Парк оны бас штабының бір бөлігі ретінде ертіп жүрді. Соғыс кезінде Парк полковник шені бар екенін мәлімдеді және оның еуропалық әріптестері оны осылай атады. Алайда, тарихшы Джеймс Фолкнер сол кездегі Англия армиясының шендік тізімдері мен тіркемелерінде Паркке берілген ешқандай тапсырыс туралы мәлімет жоқ екенін атап өтті; Фолкнер оның полковник шені, егер шын мәнінде болса, Вирджиния жасағында алынған болуы мүмкін деп болжады. Парк Еуропада болғанда Англия армиясында офицерлік шен алуға бірнеше рет тырысты, бірақ барлық әрекеттері сәтсіз аяқталды. 1704 жылдың 2 шілдесінде Парк Шелленберг шайқасына қатысты, онда Ұлы Одақ Оңтүстік Германиядағы Бавария және Франция армияларының біріккен күштерінен жеңіске жетті. Шайқас барысында ол Донауверт маңындағы төбені басып алуға қатысты және жаудың оғынан екі тобығына жараланды. Жарақаттарына қарамастан, ол 1704 жылдың 13 тамызында Марлбороның жанында Бленхайм шайқасында болды, бұл соғыстың келесі маңызды шайқасы болды. Бленхайм шайқасы Гранд Альянс армиясы мен Франко-Бавария күштерінің арасында Хохштадт ауылының жанында өтті, нәтижесінде одақтастар жеңіске жетті. Шайқастан кейін Марлборо жеңісін сипаттайтын хабарлама жазды, онда «Патшайымға құрметімді жеткізіңіз және армиямыздың жарқын жеңіске жеткенін хабарлаңыз» делінген. Ол оны Паркке беріп, Лондондағы Анна патшайымына жеткізуді тапсырды. Парк сегіз күн бойы тоқтамай атпен сапар шегіп, Беркширдегі Виндзор сарайында патшайымға жеке хатты жеткізді. Оның көрсеткен ерлігі үшін патшайым оған өзінің әшекейленген миниатюралық портретін, жылдық 1000 фунт сыйлықты және жеке алғысын сыйлады. Парк Марлборо оған Еуропадағы әскери қызметі үшін Вирджиния губернаторы лауазымын ұсынғанын айтты. Бірақ Англияға оралғаннан кейін ол Оркнидің 1-ші графы Джордж Гамильтон осы лауазымға тағайындалғанын білді. Оған қатты ашуланып, ол осыған тең лауазым сұрады және оған Англияның бірнеше колониялық иеліктері орналасқан Ливард аралдарының губернаторы лауазымы ұсынылды. Парк бұл қызметке көңілі толық болмаса да, келісім берді және «Бұл патшайымның барлық губернаторларының ең қиын, бірақ ең аз жалақысы бар жұмысы» деп жазды.

Губернаторлық және кісі өлтіру

1706 жылғы 14 шілдеде Парк кемемен Антигуадағы ағылшын колониясына келді. Губернаторлыққа ресми түрде кіріскеннен кейін, оның алғашқы айлары Левард аралдарының бекіністерін күшейтуге бағытталды, мақсаты – аймақты француз шабуылдарынан теңіз арқылы қорғау; сонымен қатар, ол отаршыл плантаторлардың контрабандалық әрекеттерін тоқтатуға күш салды. Бірақ Фолкнер Парктің "дәулесіне тең келгені жоқ ешқандай сақтық пен шешімділік" екенін айтты. Губернатор ретінде қызмет еткен кезінде ол колониялық элитаның бірнеше өкілімен, соның ішінде әріптес әкімші Кристофер Кодрингтонмен және жергілікті Корольдік Африка компаниясының өкілі Эдвард Честермен тез арада жауласты. Парк губернаторлық өкілеттіктерін пайдаланып Кодрингтонға тиесілі меншіктерді тәркіледі, ал ол бұған отаршылдық наразылықты қоздырып жауап берді; Честердің Паркке деген ашуының себебі – ол Честердің әйелімен ашық түрде қарым-қатынас жасағанын білгені болды. Левард аралдарындағы тәртіпсіздікке қатты ошашаңдаған Парк аймақта заң үстемдігін қайта орнату үшін күреске шықты. Губернатор ретінде Паркке екі рет қастандық жасалды. Бірінші қастандық жасаған кісі қателікпен Парк деп ойлаған әскери шенеунікке оқ атты. Екінші қастандықты Сэнди немесе Александр есімді қара нәсілді мерген жасады, оны пастор Джеймс Филд жалдаған, бірақ ол Паркті өлтіре алмады. 1710 жылдың желтоқсан айының бірінші аптасында губернатор кеңесі Паркке колониялық заң шығарушы жиналысты шақыруды ұсынды, себебі соғыс салдарынан француз шабуылының қаупі туындаған. Парк пен заң шығарушы жиналыс арасындағы даулар олардың мүшелерін Паркке Антигуадан кетуді және отаршылдарға өздерінің қорғанысын ұйымдастыруға рұқсат беруді сұрауға мәжбүр етті, бірақ ол осы ұсыныстан бас тартты. Ашуға буырқанған отаршылдардың тобы оның губернаторлығын күшпен құлатуға сөз байластырып, колониялық милицияны шақырды. 7 желтоқсанда Антигуа милициясынан құралған наразылық толқыны Парктің резиденциясына шабуыл жасады, оны Люк Лиллингстоун атымен белгілі британ әскер полкінен (жаяу әскер полкі) шағын гранадерлер тобы мен оның алты серігі қорғады. Милиция әскерлерді жеңіп, үйге шабуыл жасап, Паркті тұтқындады, оны резиденциясынан сүйреп шығарып, жалаңаяқ қалдырып, аяусыз сабап өлтірді. Толқындаған халыққа оның соңғы сөздері: "Мырзалар, сіздерде ар-ұятыңыз қалмаған, енді болмаса адамгершілікке бойыңызды салыңыз" болды.

Жеке өмірі, отбасы және мұрасы

Фолкнердің айтуынша, Парк – "энергиялы, жарқын және келіспеушілік танытқан, еркіндікке құмар және таңғаларлық дәрежеде батыл" адам болған, алайда "өзімшіл және басқалардың пікіріне толыққанды бейжай" да болған. Марлборо оның қатыгез мінезіне және жиі дау-жанжалға түсуге бейімділігіне қарамастан, Испания мұрагерлік соғысы кезінде оның әскери қабілеттерін жиі мақтаған. Ол қайтыс болғаннан кейін 1711 жылы Уолтер Дуглас губернаторлық қызметке тағайындалды, ол оның өліміне қатысқандарға қарсы қудалауды бастамады. Парк әйелімен, Франсиспен үш қызы – Люси және Эвелин болған, бірақ ол 1708 жылы "оның немқұрайлылығынан туындаған жағдайлар салдарынан" қайтыс болды. Эвелин 1696 жылы қайтыс болды, ал Франсис 1706 жылы Джон Кустиске тұрмысқа шықты, Люси болса Уильям Бёрд II-ге үйленді. Оның екі сүйіктісінен де балалары болды: біріншісі – Англияда танысқаннан кейін миссис Барриден туған Джулиус есімді ұл (ол 1692 жылы Вирджинияға оралғаннан кейін дүниеге келді), екіншісі – Парк өзінің қызы деп мойындаған Люси есімді қыз. Оның анасы – Эдвард Честердің әйелі Кэтрин Честер болды. Вирджиниядағы саяси мансабынан өзге, ол 1701 жылы Англияға оралғаннан кейін, Гэмпширдегі Уитчерч қаласында жер сатып алып, Англия Парламентіне өтуге тырысты. Парк 1701 жылғы жалпы сайлауда Мальмесбери округінен Виг партиясының кандидат ретінде бақ сынады, бірақ оның сайлауды бұрмалау әрекеттері ашылып, сайланбады. Англия үкіметінің өкілдері оның Льюард аралдарындағы авторитарлық билігін білгеннен кейін, Дугластың Парк өлтірушілеріне қарсы қудалауды тоқтату шешімін жақсы қабылдады. Ол қайтыс болғаннан кейін, Англиядағы, Вирджиниядағы және Антигуадағы оның мүлігіне қатысты таластар туды, өйткені көптеген талапкерлер оның соңғы өсиетнамасын жоққа шығарды; Парк өмірі бойы көп қарыз жинады, ал Джулиусқа қалдырылған мүлік оның заңды қыздарын ашуландырды. Оның қарыздарының бір бөлігі Франсиске ауыстырылды, ол күйеуімен бірге оларды төлеуге көп жыл жұмсады, ал Парктің құлдарының бір бөлігі Уильям Бёрд II-ге берілді. Заңды емес Люси үштен астам онжылдық бойы Антигуадағы Парктің мүлкіне иелігін қорғау үшін колониялық соттарда сәтті соттасты.