Кіріспе

"Генерал" – британдық "Төңкер" (The Prisoner) атты әңгімелік ғылыми-фантастикалық телесериалдың эпизоды. Оны "Джошуа Адам" – Льюис Грейфердің псевдонимімен – жазды, ал Питер Грэм Скотт режиссерлік етті. Бұл оныншы туындысы болып табылады және 1967 жылғы 3 қарашада Ұлыбританияда ITV (ATV Midlands және Grampian) арналарында көрсетілген алтыншы эпизод болды. Алғаш рет АҚШ-та CBS арнасында 1968 жылғы 13 шілдеде эфирге шықты. Эпизодта Патрик МакГухан – No6 рөлінде, ал Колин Гордон – No2 рөлінде ойнайды, бұл оның екі рет қатысқан эпизодтарының екіншісі. Эпизодтың негізгі тақырыптары – жатқа айту және идеологиялық сіңіру.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

No6 – ауылдың қалған тұрғындарымен бірге – "Жылдам оқыту" деп аталатын жаңа сананы өзгертетін білім беру технологиясына тап болады. Бұл технология үш минут ішінде телеэкран арқылы үш жылдық университет деңгейіндегі тарих курсын сіңіре алады. Оны "Профессор" деп танылатын мейірімді адам ойлап тапты және "оқытады", бірақ эпизодтың басында ол жағажай бойымен ауылдан қашып кетуге тырысады. No6 профессордың шын ниеттерін ашатын магнитофонды табады, ол жағажайда түсініксіз себеппен тасталып кеткен. Ол диктофонды құмға жасырады. Кейін ол профессордың білім беру бағдарламасын жалғастыратынын көреді, ол барлық ауыл тұрғындарының санасына "Наполеоннан бері Еуропа тарихы" туралы толық, бірақ құрғақ мәліметтерді енгізеді. "Жылдам оқытуды" "Генерал" деп танылатын адам қолдайды. No2 магнитофонды табуға тырысады, ол оның No6-да деп есептейді. Ол No6-дан лекция бойынша сұрақ қояды, ал No6 барлық сұрақтарға дұрыс жауап беріп, өзін таң қалдырады. No2 кеткен соң, No6 жағажайға оралып, құмға жасырған магнитофонды іздейді, бірақ оны No12, сұлу жас жігіт тапқан болады. No12 No6-ға көмектесуге келіседі, бірақ ол сонымен қатар No2-нің жақын серігі, ол No6 туралы сыни пікір білдіреді, бұл No12-нің жасырын күзетші болуы мүмкін екенін көрсетеді. Магнитофонда профессор "Жылдам оқытудың" қорқынышты және құлдық екенін, ал "Генералды" жою қажет екенін айтады. No6 профессордың әйелімен өнер туралы әңгімелеседі, ол күйеуінің "ерікті түрде" келгенін мәлімдейді, ал ол оны генералдың формасында суреттейді. Ол суретті көргенде, оның тыныш және жағымды сыртқы бейнесі ашуға айналып, суретті екіге бөледі. Ол оның тұрғын үйін қарап шығып, өзінің және No2-нің кескіндері бар бюстерді табады, сондай-ақ ұйықтап жатқан профессордың бейнесін қиратады. No6 "Жылдам оқытудың" ақыл-ойына бақылау орнату үшін пайдаланылуы мүмкін деп қорқады. No12 оған профессордың мойындауын ойнатуға болатын рұқсат қағаздары мен қаламды береді. Келесі сабақ көрсетілгенге дейін, No6 проекция бөлмесіне кіріп, өзінің хабарын орнатады. Ол байқалып, бұл әрекетіне тосқауыл қойылады, ал нақты хабар таратылады. No6 тергеуден өтеді, бірақ No12-нің қатысуын жасырады. No2 "Генерал" оның кім екенін білетінін айтады. "Генерал" – бұл күрделі, тәжірибелік мейнфрейм компьютері, ол оған қойылған кез келген сұраққа жауап бере алатындай бағдарламаланған. No2 No6-ға көмектескен кім екенін сұрағанда, No6 "Генералдың" жауап бере алмайтын сұрақ бар екенін мәлімдейді. No2 сынға қарсы бәсекеге дайындықпен жауап береді; No6 өзінің қысқаша сұрағын "Генералға" жібергенде, компьютер дерекқоры жауапты таба алмағаннан кейін, түтін шығарып, дымқылдана бастайды. Ең жаман жағдайдан қорқып, профессор компьютерді өшіруге тырысады, ал ол жүктемеден асып бара жатқанда, No12 профессорді құтқаруға тырысады. "Генерал" өзін-өзі жойып, екеуін де өлтіреді. Көңілі қалған No2 No6-тан сұрақты сұрайды. "Генерал" мен No2-нің жоспарлары қарапайым эпистемологиялық амалмен құлатылды: "Неге?". Ален Карразе мен Хелен Освальд эпизодтың соңындағы оқиғаны Дәуіт пен Ғолияттың оқиғасымен салыстырады. Тұтқынның генералды бір сөзбен жеңгені Дәуіттің шапанмен Ғолиятты өлтіргеніне ұқсайды. Олар тұтқын, No2 және профессордың әйелі қатысқан сахнадағы музыканы "сериалдағы ең ерекше музыкалық тақырыптардың бірі" деп сипаттайды.

Эфир

Эпизодтың эфирге шығу күні Ұлыбританияның әртүрлі ITV аймақтарында өзгеше болды. Эпизод алғаш рет 1967 жылғы 3 қарашада кешкі сағат 19:30-да ATV Midlands және Grampian Television арналарында, 5 қарашада жексенбі күні ATV London, Southern Television, Westward Television және Tyne Tees арналарында көрсетілді; 9 қарашада Scottish Television арнасында, 10 қарашада Anglia Television арнасында, 23 қарашада Border Television арнасында және 1 желтоқсанда Granada Television арнасында (Солтүстік-Батыс аймағында) көрсетілді. 1967 жылы маусымды бастаған ITV аймақтарының жалпы көру көрсеткіштері 9,8 миллионға бағаланды. Солтүстік Ирландияда эпизод 1968 жылғы 10 ақпанда, ал Уэльсте 1970 жылғы 11 ақпанда көрсетілді.