Кіріспе

Суық соғыстан кейінгі келісім

Еуропадағы әдеттегі қарулы күштер туралы келісім – 1999 жылғы 19 қарашада Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының (ЕҚЫҰ) 1999 жылғы Стамбул саммитінде қол қойылған, Суық соғыстан кейінгі Еуропадағы әдеттегі қарулы күштер туралы келісімнің (КЭҚ) бейімделген нұсқасы. Бұл келісімнің бұрынғы келісімнен басты айырмашылығы – блоктар негізіндегі әскер санының шектеулері (НАТО-ға қарсы Варшава шарты) ұлттық және аумақтық шектер жүйесімен алмастырылады. Сонымен қатар, бейімделген келісім көбірек тексерулерді және тараптар мемлекеттерінің өз аумағында шетелдік күштердің орналасуына келісім беру немесе бас тарту мүмкіндігін күшейтуге арналған жаңа механизмдерді көздейді. Бейімделген келісім барлық 30 тарап мемлекеттер келісімді ратификациялағаннан кейін күшіне енеді. 2006 жылдың тамызына дейін тек Беларусь, Қазақстан, Ресей және Украина ғана ратификациялады. НАТО мүше мемлекеттері бейімделген КЭҚ келісімін ратификациялауды Ресейдің 1999 жылғы ЕҚЫҰ Стамбул саммитінде Грузия мен Молдовадан күштерін шығару жөніндегі саяси міндеттемелерін ("Стамбул міндеттемелері" деп аталады) орындауымен байланыстырады. Ресей бұл байланысты жасалма деп сынап, НАТО мемлекеттерінің ратификацияламауына байланысты бейімделген КЭҚ-ның маңыздылығына күмән тудырды.

Ресейдің НАТО-дан шығуы мен НАТО-ның ратификация арасындағы байланыс

1999 жылы ЕҚЫҰ-ның Стамбул саммиті алдында НАТО мүшелерін үш келісімді сақтау мәселесі алаңдатты. Бірақ Ресей Трансднестриядан 58 пойызбен техника мен оқ-дәрілерді шығарып алды. 2004 жылдан бері тағы бір де бір шығару болған жоқ. Ресей Грузиямен Батуми және Ахалкалаки базаларын жабу, сондай-ақ 2008 жылдың соңына дейін ондағы ресейлік әскерлерді шығару туралы келісімдерге қол қою арқылы өзінің барлық міндеттемелерін орындағанын мәлімдейді. Грузия мен Молдовадан барлық әскерлер шығарылмайынша, НАТО мүшелері келісімді ратификациялауға келіспейді. Бұл мемлекеттер келісімге қосыла алмайды, себебі барлық бастапқы қол қойған елдер оны ратификациялағанша келісімге қосылу мүмкін емес.