Кіріспе

Польша, Мазовия воеводствосы, Польшаның шығысындағы Мазовия воеводствосында, Радомнан шығысқа қарай орналасқан Зволень (Зволин) қаласы. Ол Зволень ауданының орталығы. Халқы – 8048 адам (2009). Зволень тарихи Кіші Польша провинциясының Сандомир аймағына жатады және Зволенька өзенінің жағасында орналасқан.

Тарих

Қала тарихы 15 ғасырдың басына дейін жетеді, Зволен қаласы король Владыслав II Ягилоның жарлығымен негізделген. Алғашқы вождь Ян Чилетько болды. Зволен – Польшаның корольдік қаласы, әкімшілік жағынан Польша Корольдігінің Кіші Польша провинциясындағы Сандомирск воеводствосының Радом округіне қарасты. 16 ғасырда қала Люблиннен Радомға және Үлкен Польшаға қарайтын сауда жолындағы маңызды сауда орталығы болды. 1941 жылдың 22 желтоқсанында Юдишер Вонбезирк ресми тіркелді. 1942 жылдың сәуір айына қарай, қоршаусыз, ашық геттода 239 үйде (орташа есеппен әр үйге 7 адамнан) 4500 тұрғын өмір сүрді. Жүздеген адам үйсіз қалды. 1942 жылдың 19-20 тамызында жақын орналасқан Гневошов геттосынан шамамен 5000 еврей әкелінді. Немістер еврейлерді басқа да жерлерден (Яновице, Пионки, Едльня, Гарбатка) геттоға жеткізіп, олардың санын одан әрі арттырды. Массалық депортацияларға дейін 6500–10000 еврей тұрған деген болжам бар (тарихшы Адам Рутковскийдің ең жоғары бағасы да күмәнді). Олар Гарбатка теміржол станциясына дейін жаяу жүріп барды. Жүре алмайтын жүздеген тұтқындар жол бойында атып тасталды. Одан кейін барлық еврейлер жүк пойыздарымен Треблинка жойқын лагеріне тасылып, дереу газбен уланды. Соғыстан кейін шамамен 70 еврей Холокосттан аман қалғандары Зволенге оралды, бірақ соғыстан кейінгі Польшадағы жаушылық атмосфераға байланысты көп ұзамай көшіп кетті. 1944 жылдың 7 және 19 сәуірінде немістер поляктарды жаппай орталық алаңда атып тастады. Зволень жержаулары және конфитура траскавкава (дәстүрлі поляк жержау джемiнiң бiр түрі) Польшаның Ауыл шаруашылығы және ауылдық даму министрлігі бекіткен Зволень қаласының ресми түрде қорғалатын дәстүрлі тағамдары болып саналады.

Спорт

Қалада "Зволенианка" спорт клубы және басқа да спорт ұйымдары бар.