Кіріспе

Тәртілді тасбақа түрлері

Жалпы тасбақа (Terrapene carolina) – алты ішкі түрі бар тасбақа түрі. Ол АҚШ-тың шығыс бөлігінде және Мексикада кездеседі. Тасбақаның ерекше біліктілігі – төменге түсетін қабығы (қорап), ол оған толығымен жабылуға мүмкіндік береді. Оның жоғарғы жақ сүйегі ұзын. Тасбақа негізгі жерді мекендейді және әртүрлі өсімдіктер мен жануарлармен қоректенеді. Аналықтары жазда жұмыртқа салады. Тасбақалардың ареалдың солтүстік бөлігінде қыста қарға ұйықтайды. Жайылымдардың жоғалуы, көлік апаты және үй жануарлары саудасы үшін ұстау салдарынан жалпы тасбақалардың саны азайып барады. IUCN Қызыл тізімінде бұл түр өмір сүруіне қауіп төнуіне байланысты осал деп саналады. Үш штат жалпы тасбақаның ішкі түрлерін өздерінің ресми штат рептилиясы ретінде таңдады: Т. с. carolina Солтүстік Каролина және Теннессиде, ал Т. с. triunguis Миссуриде.

Жіктеу

Террапен каролинаны алғаш рет Карл Линней өзінің 1758 жылы шыққан "Systema Naturae" кітабының 10-шы басылымында сипаттаған. Ол Террапен туысының типтік түрі және осы туыстағы басқа үш түрге қарағанда көбірек түршелерге ие. Линней шығыс қораптық тасбақасын (Terrapene carolina carolina) мойындаған. Қалған бес түрше алғаш рет 19 ғасырда жіктеліп, белгіленген. Шығыс қораптық тасбақасы (Terrapene carolina carolina), Флорида қораптық тасбақасы (T. c. bauri), Мексика шығанағының жағалауындағы қораптық тасбақасы (T. c. major), үш саусақты қораптық тасбақасы (T. c. triunguis), мексикалық қораптық тасбақасы (T. c. mexicana) және Юкатан қораптық тасбақасы (T. c. yucatana).

Қорғау

Жалпы, әдеттегі қорап тасбақасы кеңінен таралған және бұрын көптеп кездесетін жануар саналғанмен, көптеген популяциялары түрлі қауіптердің салдарынан азайып барады. Ауыл шаруашылығы және қалалық құрылыс олардың мекен ету ортасын жойып жатыр, ал адамдардың отты басқару әдістері оны нашарлатуда. Пенсильвания штатында шығыс қорап тасбақасы заң шығарушы органның бір палатасынан өтті, бірақ 2009 жылы ресми түрде бекітілмеді. 2009 жылы Ганноверден келген делегат Франк Харгроув Вирджиния штатының неліктен қорқып, жолдармен жүздеген мыңдаған түрмеге тығылатын жануарды ресми символ ретінде таңдағанын сұрады. Дегенмен, Вирджиниядағы басты мәселе – бұл жануардың көршілес Солтүстік Каролина штатына тым жақын болуы еді.