Артур Скотт Лодж: Реология ғылымының көрнекті қайраткері

Кіріспе

Артур Скотт Лодж (20 қараша 1922 – 24 маусым 2005) – көрнекті реолог, Лодж эластикалық сұйықтығының құрау теңдеуін жасаушы және Лодж стрессметрінің ойлап табушысы. Реология саласындағы екі маңызды оқулықтың авторы («Эластикалық сұйықтықтар» және «Үздіксіз механикадағы дене тензорлық өрістер») ол Висконсин университетінің (Мэдисон, АҚШ) Реология ғылыми-зерттеу орталығының негіс қалаушыларының бірі болды. Лодж Ливерпульде дүниеге келді және Оксфорд университетінен математика бакалавры (1945) және теориялық ядролық физикадан докторлық диссертациясын (1948) қорғады. 1949 жылы ол Британдық рациондық зерттеулер қауымдастығында қызмет етті, онда оның жетекшісі Карл Вайсенберг болды, ол Вайсенберг реогониометрін ойлап тапқан. 1961 жылы Лодж Манчестер университетінің ғылым және технология институтының (UMIST) оқытушылар құрамына қосылды. 1964 жылы Лодж «Elastic Liquids (Academic Press)» атты еңбегін жариялады және 1965–1966 оқу жылын АҚШ-тың Висконсин штатындағы Мэдисон қаласында қонақ профессор ретінде өткізді; 1968 жылы Лодж отбасы Мэдисонға тұрақты түрде көшті. UWMadison-ға келгеннен кейін Лодж және оның әріптестері Боб Берд, Джон Ферри, Джон Шраг және Миллард Джонсон Реология ғылыми-зерттеу орталығын (RRC) құрды. Лодж 23 жыл бойы, 1991 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін RRC атқару комитетінің төрағасы болды. «Elastic Liquids» еңбегі Лодж резеңке тәрізді сұйықтықтың құрау теңдеуін енгізді, ол қазіргі заманғы сызықтық емес вискоэластикалықтың негізі. Лодж резеңке тәрізді сұйықтығы сол кезде сенімді түрде өлшенетін көптеген құбылыстарды (тұрақты емес қима тұтқырлығынан басқа) түсіндіре алды, сонымен қатар кейінірек, жылдар бойы сенімді өлшенбеген сызықтық емес мінез-құлықты болжады, мысалы Лодж-Мейснер қатынасы. 1974 жылы Лодж «Эластикалық сұйықтықтар» еңбегін «Үздіксіз механикадағы дене тензорлық өрістер» (Academic Press, 1974) атты екінші еңбегімен толықтырды. Лодж – өнертапқыш және кәсіпкер, ол Lodge Stressmeter құрылғысын жобалап, оны нарыққа шығарды. Бұл құрылғы қысыммен басқарылатын тікбұрышты ағын арқылы қалыпты кернеу айырмашылықтарын дәл өлшеуге мүмкіндік береді.

Arthur Scott Lodge (20 November 1922 – 24 June 2005) was a prominent rheologist and the originator of the Lodge elastic liquid constitutive equation and inventor of the Lodge Stressmeter. Author of two important textbooks in rheology (Elastic Liquids and Body Tensor Fields in Continuum Mechanics) he was one of the founding members of the Rheology Research Center at the University of Wisconsin–Madison, USA. Lodge was born in Liverpool and received his bachelor's degree in Mathematics (1945) and DPhil in Theoretical Nuclear Physics (1948) from Oxford University. In 1949, he took a position at the British Rayon Research Association, where his supervisor was Karl Weissenberg, inventor of the Weissenberg rheogoniometer. In 1961, Lodge joined the faculty of the University of Manchester Institute of Science and Technology (UMIST). In 1964, Lodge authored the text Elastic Liquids (Academic Press), and spent the academic year 1965–1966 in Madison, Wisconsin, USA as a visiting professor; in 1968 the Lodge family moved to Madison permanently. On his arrival at UW–Madison, Lodge and colleagues Bob Bird, John Ferry, John Schrag, and Millard Johnson founded the Rheology Research Center (RRC). Lodge chaired the RRC Executive Committee for 23 years until his retirement in 1991. Elastic Liquids introduced the Lodge rubberlike liquid constitutive equation, the foundation for contemporary nonlinear viscoelasticity. The Lodge rubberlike liquid managed to explain most of what could be reliably measured at the time (other than non constant shear viscosity) and also anticipated nonlinear behavior not reliably measured until years later, such as the Lodge Meissner relation. In 1974, Lodge followed up Elastic Liquids with his second text, Body Tensor Fields in Continuum Mechanics (Academic Press, 1974). Lodge was an inventor and entrepreneur, designing and marketing the on line Lodge Stressmeter, a device for making accurate measurements of shear normal stress differences using pressure driven slit flow.

Құрметтер

Лодж 1971 жылы Реология қоғамының Бингхам медалімен, ал 1983 жылы Британдық реология қоғамының алтын медалімен марапатталды. 1992 жылы ол АҚШ Ұлттық инженерлік академиясына мүше болып сайланды.