Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Мауми бұрқаны, сондай-ақ Мауми мегафлоды деп аталады, Висконсин мұздығының соңғы кезеңінде, шамамен 14 000 жыл бұрын болған Мауми көлінің – қазіргі Эри көлінің атасы – катастрофалық құрғауы болды. Бұл Мауми көлінің сулары, көлдің шығыс жағындағы мұз қабатының жылжуына жауап ретінде, Форт-Уэйн моренасындағы «төмендік» немесе ең төмен нүктеден асып кеткен кезде орын алды. Бұл судың зор ағынын босатты, ол оңтүстік-батысқа қарай, Уабаш өзеніне дейін бір-екі шақырымға дейін кеңдігі бар арнаны жасады, бұл «Уабаш-Эри каналы» деп аталды және бұрынғы, азырақ көлемді су ағындарының бағытын ұстанған болуы мүмкін. Қазір Кішкентай өзен деп аталатын бұл арна, Ален округындағы Индиана штатының ең ірі топографиялық ерекшелігі болып табылады. Су ағыны кері бұрылып, қазіргі Мауми өзеніне қосылғанға дейін арнада 30 футқа дейін ұсақ құм, саз және органикалық шөгінділер жиналды. Форт-Уэйн мен Хантингтон арасындағы 24-ші АҚШ тас жолы осы арна бойымен өтеді. Шамамен 14 000 жыл бұрын Мауми көлі Форт-Уэйн моренасының үстінен асып кетті. Су тасқыны барлық бұрынғы шөгінділерді алып тастап, аңғардың түбін 6 метрге тереңдетті. Мауми көлі теңіз деңгейінен 244 метр биіктікке жеткенде, Форт-Уэйн моренасындағы төмендіктен ағып, Кішкентай өзенге, содан кейін Уабаш өзеніне құйылды. Көл деңгейінің соңғы көтерілуі, мұздықтың бассейннің шығысындағы шағын жылжуынан туындаған болуы мүмкін деген дәлелдер бар, нәтижесінде мұрайнның үстінен асып кетті. Мұрайнның жұмсақ топырағы көлдегі судың күшімен тез эрозияланып, зор су көлемін босатты. Екінші арна Six Mile Creek арқылы Сент-Мэрис өзеніне және Кішкентай өзен аңғарына ашылды. Бұрынғы шөгінділердің көп бөлігі алынып тасталды, тек Sand Point және аңғардың қабырғаларындағы бірнеше қиыршық тасты террасалар қалды. Су тасқыны Уабаш өзенінің бойымен ағып өтті. Хантингтон маңындағы Кішкентай өзен аңғарының астындағы әктас іргетас, торрент пен болашақ өзеннің эрозиясына ұшырауы мүмкін тереңдікті шектеді. Огайодағы және Аллен округының шығысындағы жақсы дамыған жағажай қырқалары, көл деңгейінің төмендеу кезеңдерін көрсетеді.
The Maumee Torrent, also known as the Maumee Megaflood, was a catastrophic draining of Lake Maumee, the ancestor of present day Lake Erie, that occurred approximately 14,000 during the late Wisconsin glaciation. It happened when the waters of Lake Maumee, possibly in response to an advance of the ice front at the eastern end of the lake, overtopped a "sag" or low spot in the Fort Wayne Moraine, which was a deposit of glacial debris that acted as a natural dam at the site of present day Fort Wayne, Indiana. This unleashed a massive flow of water that scoured a one to two mile wide outlet running southwest to the Wabash River known as the "Wabash Erie Channel", which probably followed the course of earlier, less massive drainage. The channel, now a small stream called the Little River, is the largest topographical feature in Allen County, Indiana. As much as 30 feet of fine sand, silt and organic sediments were deposited in the channel before drainage reversed and was captured by the present day Maumee River. U. S. Route 24 between Fort Wayne and Huntington follows the channel. Approximately 14,000 years before present, Lake Maumee overtopped the Fort Wayne Moraine. The flood removed all earlier sediment and deepened the valley bottom by 20 feet (6 m). Lake Maumee had reached 800 feet (244 m) above sea level when the lake poured through a sag in the Fort Wayne Moraine into the ancestral Little River and then the Wabash River. There is some evidence that the final rise in lake level that caused it to overtop the moraine was caused by a minor re advance of the glacier further east in the basin. The soft till of the moraine was quickly eroded by the volume of water in the lake, releasing a massive volume of water. A second outlet opened at Six Mile Creek into the St. Marys River and into the Little River Valley. The earlier sediments were removed in bulk, leaving only the Sand Point and a few gravel terraces on the valley walls. The flood scoured the length of the Wabash River. The limestone bedrock under the Little River Valley near Huntington created a sill, limiting the depth to which the Torrent and the future river could erode. The well developed beach ridges in Ohio and eastern Allen County show a series of lower lake levels.