Кіріспе

Артем Генрихович Боровик (Артём Генрихович Боровик; 13 қыркүйек 1960 жыл - 9 наурыз 2000 жыл) – ресейлік тергеу журналисі және медиа-магнат. Ол көп жылдар бойы АҚШ-та шетелдік тілші болып жұмыс істеген кеңестік журналист Генрих Боровиктің ұлы болған.

Журналистика

Боровик алғаш рет 1980 жылдардың соңында совет теледидарындағы жоғары прогрессивті және табысты «Взгляд» (ағылшын тілінде «The View» немесе «The Look») бағдарламасының жүргізушілерінің бірі ретінде пайда болды. Бұл бағдарлама апта сайын 100 миллионға жуық көрерменге жетіп, сатирикалық телешоу ретінде танымал болды. Басқа жүргізушілер Владислав Листьев, Александр Любимов және Александр Политковский болды. Боровик – гласность кезеңінде Совет Одағындағы тергеу журналистикасының алғашқы қадамдарын жасаған журналист. Ол 1990 жылдары американдық CBS телеарнасының «60 минут» бағдарламасында жұмыс істеді, содан кейін өзінің «Top Secret» атты ай сайынғы тергеу газетін шығара бастады. Бұл газет кітап басылымын және теледидар өндірісін қамтитын ірі бұқаралық ақпарат құралына айналды. 1999 жылы Боровик «U.S. News & World Report» басылымымен бірлесіп «Versia» атты тергеу бағдарламасын іске қосты. Оның «Жоғарғы құпия» телебағдарламасы көбінесе Ресейдің саяси және экономикалық элитасының қатысуымен болған жемқорлық оқиғаларын көрсетті. Бағдарлама, сондай-ақ Боровиктің «Top Secret» және «Versia» басылымдары Владимир Путинге ашық сын айтты. Боровик Бірінші және Екінші Шешен соғыстарына да қарсы болды. Оның соңғы тергеуі 1999 жылғы Ресейдегі үйлерді жару оқиғаларына арналды, ол және басқалар бұл оқиғаны Ресейдің ФСБ қызметі ұйымдастырды деп мәлімдеді. Соңғы мақалаларының бірінде ол Владимир Путиннің: «Адамдарға әсер етудің үш жолы бар: шантаж, водка және өлтірумен қорқыту» деген сөзін келтірді. Боровик бұл цитатаны неміс журналдары «Der Spiegel» және «Stern» негізінде жариялады.

Өлім

Боровик 2000 жылы 9 наурызда Шереметьево халықаралық әуежайындағы ұшақ апатынан қаза тапты. Яковлев Як-40 ұшағын Чечен мұнай өнеркәсібінің басшысы Зия Бажаев Киевке ұшу үшін жалдаған. Борттағы тоғыз адамның бесеуі экипаж мүшелері болды, олардың барлығы апаттан қаза тапты. Бастапқыда жоспарланған ұшақ 2000 жылдың 9 наурызында таңғы сағат 8:00-де ұшып кетуі тиіс еді. Алайда, Боровиктің жоспарланған рейсі кешіккендіктен, Бажаев Боровикке өзінің ұшағында орын ұсынды. Апатты ресми тергеуді жүргізген Арамемелекеттік авиация комитеті ұшақтың сыртынан қар алынғанын, бірақ мұзды жою сұйықтығы қолданылмағанын анықтады. Экипаж жолға шығуға рұқсат сұрамады, ал мұзды жағдайда жылдамдық тым жоғары болды, сондай-ақ жақтаулар 20 градусқа орналастырылуі тиіс болғанда 11 градусқа орнатылды. Ұшақ 165 км/сағ жылдамдыққа жеткен кезде экипаж ұшақты айналдыруға кірісті, сол сәтте ол 13 градус шабуыл бұрышына жетіп, жерден 8-10 метр биіктікте тоқтады. Ұшақ сол жаққа қарай бұрылып, 60-65 градус бұрышпен жерге соғылып, құлады. Тарихшы Юрий Фельштинский мен саясаттанушы Владимир Прибыловский Боровиктің өлімінің себебі 26 наурызда өткен президент сайлауына дейін Владимир Путин туралы жариялаған материалдарымен байланысты болуы мүмкін екенін айтады. Ол Путиннің балалық шағы туралы материалдарды жариялауға жоспарланған күннен үш күн бұрын қайтыс болды. Сол кезде ол 1999 жылғы Мәскеудегі пәтерлерде болған жарылыстарды тергеп жатқан. Боровик Вера Путинаның мәлімдемелерін зерттеген. Боровик Мәскеудегі Новодевичье бейіштесіне жерленген.

Артем Боровик атындағы сыйлық

"Ресейлік бұқаралық ақпарат құралдарындағы тәуелсіз және тергеу журналистикасы саласындағы көрнекті шығармашылық жетістіктері үшін" Артем Боровик атындағы сыйлық Артем Боровик атындағы қайырымдылық ұйымымен құрылды және Генрих Боровик басқарады. 2001 жылдың 13 қыркүйегінде сыйлықтың алғашқы лауреаттары жарияланды.

Оның кітаптары

Боровик бірнеше кітап жариялады, оның ішінде Ауған-Совет соғысы туралы "Құпия соғыс" кітабы бар. Артем Боровик. АҚШ армиясындағы орыс. Hippocrene Books, Inc. 1990 жыл. Артем Боровик. Жасырын соғыс: Ауғанстандағы Кеңес соғысы туралы ресейлік журналистің баяндамасы. Grove/Atlantic, Inc. 1992 жыл.