Кіріспе
Кадмий оксиді — формуласы CdO болатын органикалық емес қосылыс. Ол басқа кадмий қосылыстарының негізгі прекурсоры болып табылады. Ол натрий хлориді сияқты текше тау-кен тұзы торшасында кристалданады, онда сегіз қырлы катион және анион орталықтары бар. Табиғатта ол сирек кездесетін монтепонит минералы ретінде кездеседі. Кадмий оксиді түссүз аморфты ұнтақ немесе қоңыр немесе қызыл түсті кристалдар түрінде болуы мүмкін. Кадмий оксиді — n типіндегі жартылай өткізгіш, бөлме температурасында (298 К) 2,18 ЭВ (2,31 ЭВ) жолақтық аралыққа ие.
Cadmium oxide is an inorganic compound with the formula CdO. It is one of the main precursors to other cadmium compounds. It crystallizes in a cubic rocksalt lattice like sodium chloride, with octahedral cation and anion centers. It occurs naturally as the rare mineral monteponite. Cadmium oxide can be found as a colorless amorphous powder or as brown or red crystals. Cadmium oxide is an n type semiconductor with a band gap of 2.18 eV (2.31 eV) at room temperature (298 K).
Өндіріс және құрылым
Кадмий қосылыстары көбінесе мырыш кендерімен қатар табылатындықтан, кадмий оксиді мырыш тазалаудың әдеттегі қосалқы өнімі болып табылады. Ол элементтік кадмийді ауада жағу арқылы өндіріледі. Кадмийдің нитрат немесе карбонат сияқты басқа қосылыстарын пиролиздеу де осы оксидті береді. Таза күйде ол қызыл түсті, бірақ CdO аниондық бос орындардың нәтижесінде ақаулы құрылымдар қалыптастыруға бейімділігіне байланысты көптеген әртүрлі түстерде кездесуі ерекше. Кадмий оксиді коммерциялық түрде ауада кадмий буын тотықтыру арқылы дайындалады.
Қолданылуы
Кадмий оксиді кадмиймен қаптау ванналарында, аккумуляторларға арналған электродтарда, кадмий тұздарында, катализаторларда, керамикалық глазурьдерде, люминофорларда және нематоцидтерде қолданылады.
Мөлдір өткізгіш
CdO мөлдір өткізгіш материал ретінде қолданылады, оны 1907 жылы Карл Бедекер мөлдір өткізгіш пленка ретінде алғаш дайындаған. Жұқа қабаттар түріндегі кадмий оксиді фотодиодтар, фототранзисторлар, фотоэлектрлік элементтер, мөлдір электродтар, сұйық кристалды дисплейлер, ИК детекторлары және антирефлекстік жабындар сияқты қолданыстарда қолданылып келеді. CdO микробөлшектері УФ-А сәулесіне түскенде энергиялық деңгейлерде қозуға ұшырайды, сондай-ақ фенолдың фотодеградациясында таңдамалы болып табылады.
Кадмиймен қапталған
Кәсіптік кадмийді электрлендірудің көп бөлігі цианид ванналарынан электродепозиция арқылы жасалады. Бұл цианид ванналары кадмий оксиді мен натрий цианидінен суда ерітілген күйде тұрады, олар кадмий цианиді мен натрий гидроксидін түзетіні болжанады. Типтік формуласы – 32 г/л кадмий оксиді және 75 г/л натрий цианиді. Кадмийдің концентрациясы 50%-ға дейін ауытқуы мүмкін. Жарқыратушы заттар әдетте ваннаға қосылады және жабын жасау жоғары таза кадмий анодтарымен бөлме температурасында жүргізіледі.
Реактивтілік
CdO – негізгі оксид, сондықтан сулы қышқылдар оны шабуылдайды, нәтижесінде [Cd(H2O)6]2+ ерітінділері түзіледі. Күшті сілтілік ерітінділермен өңдегенде, тұнба пайда болады. Бөлме температурасындағы ылғалды ауада кадмий бетінде кадмий оксидінің жұқа қабаты түзіледі. Кадмий бөлме температурасында тотығып CdO-ға айналады. Кадмий буы мен су буы кері реакция арқылы CdO және сутекті түзеді.