Кіріспе

Водоотводный канал – Ресейдің Мәскеу қаласының орталық бөлігінде орналасқан, 4 шақырымдық, ені 30-дан 60 метрге дейін жететін су айналма арна. Ол 1780 жылдары су тасқынын реттеу және кеме жүруге көмектесу үшін ескі Мәскеу өзенінің арнасында салынған. Каналдың салынуы нәтижесінде Мәскеу өзені мен каналдың арасында арал пайда болды. Арал 1938 жылы Мәскеу каналының ірі жобасы аяқталғаннан кейін қазіргі түрін алды. Канал арқылы он көпір өтеді, ал он бірінші көпір құрылыс кезеңінде.

Мәскеудегі су тасқыны

Замоскворечье, Мәскеу өзенінің жазық оңтүстік жағалауындағы жер, көктемде жиі су тасқынына ұшырады. Өзеннің өзі бұрынғы орнынан оңтүстікке қарай жылжып, кейін қайта оралған, бұл құрылысқа кедергі келтірді. Өзеннің екі жағындағы төмендіктерге тек шаруашылыққа ғана болады. Құрғақшылық кезеңінде ескі арналар оқшауланған лайлы батпақтарға айналып, ауру-сырқау таратушы. Жергілікті тұрғындар су тасқынымен күресу үшін кішкентай орлар мен бөгеттер қазып, бірақ көп нәтижеге жете алмады. Осы орлардың (ровушки, ендовы; ровышки, ендовы) естелігі Раушская набережнаясы мен Георгий-ендоу шіркеуінің (әдеби мағынасында, "құмырадағы") атауларында сақталған. Ең айқын, тұрақты ор – Георгийді Балчуг көшесінен бөліп тұрған ор.

Қазақов жобасы, 1775 жыл

1775 жылы су тасқынына қарсы алғашқы жоба жасалған, болжам бойынша, Матвей Казаков (үлкен). Замоскворечьеден бөлек арал құрудан басқа, Казаков Берсеневкадан батысқа қарай су тасқынын тоқтату үшін екі бөгет салуды ұсынды. Бұл су тасқынына ұшырайтын жерлерді материктен бөліп, тағы екі арал құруға мүмкіндік беретін еді. Шығыс жағынан, Казаков адам тұрмайтын егістік жерлерді мәңгілік су басуды және қазіргі Garden Ring ішінде Каналды Мәскеу өзенімен қосуды жоспарлаған. Аралдың шығыс жағы Мәскеудің бекітілген астық порты мен қоймасына айналуы тиіс болды. Балчугтың шығысындағы ордыны да тазарту және кеңейту қажет еді.

1783 1786 каналы

1783 жылы аса ауыр су тасқыны болды, ол қала шетіндегі елді мекендерді қиратты және Болшой Каменный көпіріне зиян келтірді (үш көпір арқасы құлап, төрт адам қаза тапты). Оны жөндеу үшін Мәскеу өзені уақытша кептіріліп, суы ескі арнаға бұрылды. Басты су жолы жабылу алдында ескі арна тазартылып, кеңейтілді. Қазақовтың жоспары 1783–1786 жылдары іске асырылды, бірақ астық терминалы кірген жоқ. 1807 жылғы жоспарда Берсеневкадан батысқа қарай бір ғана "қосымша" арал көрсетілген; қалған бөлігі Қазақовтың жобасына сәйкес келеді; негізгі арал Бальчуг шатқалымен екіге бөлінген.

19 ғасыр

1812 жылғы өрттен кейін батыс арал және оны құрлықтан бөліп тұрған бөгет даму үшін пайдаланылды (қазіргі кезде олар Хамовники ауданының Алтын милясын құрайды). Мәскеу өзені шамамен қазіргі еніне дейін тарылды (1824 жылғы картаны қараңыз). Каналдың шығыс жағы да қалыпты 30 метрлік еніне дейін тарытылды. 1835 жылы қала аралдың батысында Бабьегородская бөгетін салды. Бұл бөгет әр жылдың күзінде бөлшектеліп, көктемгі су тасқынынан кейін қайта орнатылатын болғандықтан, кеме жүруге қолайлы болса да, су тасқынына қарсы тиімді емес еді. Ескі 90 градустық бұрылысты айналып өту үшін жаңа канал шығысқа қарай кеңейтілді; 1853 жылғы картада көрсетілгендей, жаңа канал Ред-Хиллс ауданын құрлықтан бөліп тастады. Бір кезде арал үш бөлікке бөлінді, содан кейін Балчуг орлары толтырылғанда екі бөлікке айналды.

1930 жылдар қазіргі күн

Мәскеу каналының салынып бітірілуі (1932–1938) Москва өзені мен каналдағы су деңгейін көтерді, бұл жазғы маусымдардағы кеме қатынасын қамтамасыз етті. Каналдағы шлюздер бұзылды (бұл функцияны Pererva шлюздары төмен ағыста атқарды). Бақ шағына параллель ор 1930 жылдары Большой Краснохолмский көпірінің салынысымен толтырылды. Кеңес дәуіріндегі алғашқы көпірлер – Комиссариат көпірі (1927) және жаяу жүргіншілерге арналған Зверев көпірі (1927) – жеткілікті биіктікте салынды. Чугунный көпірі (1889) де жаңа талаптарға сай келді (жаңа Болшой Москворецкий көпірінің құрылысы аяқталғаннан кейін қозғалыс осы көпірден алынды). Қалған барлық көпірлер 1930 жылдары қайта жаңартылды, 6-8 қатарлы қозғалысқа арналған етілді. 1960 жылдары Шлюзовой көпірінің құрылысы аралдың шығыс жағындағы жағалауларды байланыстырды. Чугунный көпірінің болат жабыны бетонмен ауыстырылды. Садовнический көпірі 1963 жылы аяқталды; ол негізінен су құбыры өткізгіші, бірақ сонымен қатар жаяу жүргіншілерге де арналған. 1990 жылдары тағы екі жаяу жүргіншілер көпірі – Екінші Шлюзовой және Лужков көпірі салынды. Қазіргі уақытта канал үстінен Патриарший көпірінің кеңейтілуі жүріп жатыр. Қала жоспарлаушылары каналдың астына, Голутвин слобода кеңсе үйінің (жоғарыдағы суретке қараңыз) тұсында, Третьяков галереясына дейін тұрақ салу жоспарларын қарастырып жатыр. Бұл үшін бөгеттер орнатып, каналды уақытша құрғатып, шұңқыр қазу қажет болады.