Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейдің мұз үстіндегі хоккей командасы (1946 жылы құрылған) – бүкіл спорт клубы.
Russian ice hockey team in Moscow (founded 1946)
the whole sports club
ХК ЦСКА Мәскеу (1946 жылдан қазірге дейін, ЦСКА Москва, Центральный Спортивный Клуб Армии, Армияның Орталық спорт клубы, Мәскеу) – Ресейдің кәсіби мұз үстіндегі хоккей клубы. Клуб Континентальдық хоккей лигасының (КХЛ) Тарасов дивизионының мүшесі. Батыс елдерінде бұл клуб "Орталық Қызыл Армия" немесе "Қызыл Армия командасы" деп аталады, себебі ол 1946 жылға дейін Қызыл Армия деп аталған Кеңес Армиясымен және Ресей Қарулы Күштерімен байланысты. ЦСКА тарихтағы кез келген командадан көбірек Кеңес чемпионаттары мен Еуропа кубоктарын жеңіп алды. Клубтың иесі – Ресейдің ең ірі мұнай компаниясы "Роснефть", оның басым бөлігі Ресей үкіметіне тиесілі. Тоғыз дивизиондық титул мен рекордтық алты Континентальдық кубоктан басқа, ЦСКА алты рет Гагарин кубогының финалына өтті, 2019, 2022 және 2023 жылдары жеңіс тойлады. Сондай-ақ, клуб бір маусымда Континентальдық кубок пен Гагарин кубогын жеңіп алған тұңғыш клуб атанды. 2018 жылы, ескі Мұз сарайында 50 маусымнан астам уақыт өткен соң, команда жаңа аренаға көшті, ол қазір CSKA Arena деп аталады және Мәскеудегі олардың ресми үй аренасы болып табылады.
HC CSKA Moscow (1946–present, ЦСКА Москва, Центральный Спортивный Клуб Армии, Central Sports Club of the Army, Moscow) is a Russian professional ice hockey club based in Moscow. The club is a member of the Tarasov Division in the Kontinental Hockey League (KHL). It is referred to in the West as "Central Red Army" or the "Red Army Team" for its affiliation with the Soviet Army, known as the Red Army until 1946, and the Russian Armed Forces. CSKA won more Soviet championships and European cups than any other team in history. It is owned by Russia's largest oil company, Rosneft, which is in turn majority owned by the Russian government. In addition to nine division titles and record six Continental Cups, CSKA has reached the Gagarin Cup Finals six times, winning in 2019, 2022 and 2023. The club also became the first one to win both the Continental Cup and the Gagarin Cup in the same season. In 2018, after more than 50 seasons at the old Ice Palace, the team moved to a new arena, which is now called CSKA Arena, their present home arena in Moscow.
Тарих
Клуб 1946 жылы CDKA (Centralnyy Dom Krasnoy Armii – Қызыл Армияның Орталық үйі, Мәскеудегі Армия қауымдастығының орталығын білдіреді) ретінде құрылған. 1952–1954 жылдары CDSA (Қызыл Армиядан Кеңес Армиясына өзгертілген) атауымен, 1955–1959 жылдары CSK MO (Қорғаныс министрлігінің Орталық спорт клубы) ретінде белгілі болды және 1960 жылы қазіргі атауын алды.
The club was founded in 1946 as CDKA (Centralnyy Dom Krasnoy Armii – Central House of the Red Army, referring to the Army community centre in Moscow). It was known as CDSA (with Red Army changed to Soviet Army) from 1952 – 1954, as CSK MO (Central Sports Club of the Ministry of Defense) from 1955 – 1959, and acquired its current name in 1960.
Хоккейдің күшті құралы ретінде
ЦСКА Совет Лигасының 46 жылдық тарихында 32 рет қатарынан маусым чемпионы атанды, бұл лига тарихындағы ең көп көрсеткіш; ешбір команда бесеуден артық рет жеңіске жеткен жоқ. 1955 жылдан 1989 жылға дейін барлығы алты маусымды қоспағанда, барлық чемпионаттарды олар жеңіп алды, ал 1977 жылдан 1989 жылға дейін 13 рет қатарынан чемпион атанды. Қарама салыстыру үшін, 1926 жылы НХЛ де-факто кубокты өз бақылауына алғаннан бері ешбір команда бес реттен артық Стэнли кубогын жеңіп алған жоқ. ЦСКА Еуропа кубогында да үстемдік танытты. 1969 жылдан 1990 жылға дейін екі титулдан басқа барлық титулдарды жеңіп алды, соның ішінде 1978 жылдан 1990 жылға дейін 13 рет қатарынан жеңіске жетті. Команданың алғашқы жаттықтырушысы Анатолий Тарасов болды, ол кейіннен Совет құрамасының жаттықтырушысы ретінде танымал болды. Тарасов 1946 жылдан 1975 жылға дейін Қызыл Армия командасын жеке немесе басқа жаттықтырушылармен бірге жаттықтырды. Команданың ең табысты кезеңі 1977 жылдан 1996 жылға дейін жаттықтырушы болған Виктор Тихоновтың басшылығымен болды. Қызыл Армия командасы осындай ұзақ үстемдікке Совет дәуірінде ЦСКА ұйымының Қорғаныс министрлігі арқылы Совет Қарулы Күштерінің бір бөлімі ретінде жұмыс істеуіне байланысты қол жеткізді. Барлық еңбекке қабілетті совет азаматтары әскерде міндетті түрде қызмет өткендіктен, команда Совет Одағының ең жас және талантты хоккейшілерін таңдау мүмкіндігіне ие болды. Барлық ойыншылар Совет Армиясының офицерлері болды. Қызыл Армия командасы мен Совет құрамасы арасындағы құрамда үлкен үйлесім болды, бұл 1950-жылдардан 1990-жылдардың басына дейін халықаралық хоккейде Совет Одағының дерлік абсолюттік үстемдігіне ықпал етті. Алайда, 1980-жылдардың соңында Қызыл Армияның ұзақ үстемдігі лигадағы көрермендер санының айтарлықтай төмендеуіне әкелді. Хоккей тарихындағы ең қорқынышты үштіктердің бірі – 1980-жылдардағы KLM желісі еді. Атау үш ойыншының тегінен – Владимир Крутов, Игорь Ларионов және Сергей Макаровтан алынған. Қорғаушылар Вячеслав Фетисов пен Алексей Касатоновпен бірге олар жаттығуларда жасыл жейде кигендіктен «Жасыл топ» деп аталды. Бес ойыншыдан тұратын бұл топ он жыл бойы еуропалық хоккейде үстемдік танытты. 1989 жылы барлық бес ойыншыға НХЛ-ге баруға рұқсат берілді, бірақ нәтижелер әртүрлі болды. Крутовтың НХЛ-дегі мансабы ең қысқа болды, ол «Ванкуверде» бір маусым ғана ойнады; Макаров (1990 жылы Кальдер мемориалдық трофейін жеңіп алған) және Касатонов 1997 жылы НХЛ-ден кетті; Фетисов пен Ларионов 1998 жылы Фетисов зейнеткерлікке шыққанға дейін «Детройтпен» бірге екі рет Стэнли кубогын жеңіп алды; Ларионов 2002 жылы «Детройтпен» үшінші кубокты жеңіп, 2004 жылы «Нью-Джерсиден» зейнеткерлікке шықты. Әрине, тәртіп, әсіресе Тихоновтың басшылығымен, өте қатаң болды. Оның ойыншылары жылына 11 айға дейін жаттықты, тіпті үйленген болса да, көп уақытын жаттығу лагерінде (әскери казармада) өткізді. Алайда, Совет Одағының ыдырауынан кейін бұл шектеулер азайды. 1990-жылдардың соңы мен 2000-жылдардың басында команда «Питтсбург Пингвинз» клубы командаға үлесін салғаннан кейін қысқа мерзімге «Ресейлік Пингвинз» деп бейресми түрде аталды. 2021 жылы Гагарин кубогының финалында «Авангард Омск» командасына жеңіліп қалған ЦСКА 2022 жылы финалға оралып, «Металлург Магнитогорск» командасына қарсы екінші Гагарин кубогын жеңіп алды.
CSKA won 32 Soviet regular season championships during the Soviet League's 46 year existence, far and away the most in the league's history; no other team won more than five. This included all but six from 1955 to 1989 and 13 in a row from 1977 to 1989. By comparison, no NHL team has won more than five Stanley Cups in a row since the NHL took de facto control of the trophy in 1926. CSKA was just as dominant in the European Cup. They won all but two titles from 1969 to 1990, including 13 in a row from 1978 to 1990. The team's first coach was Anatoli Tarasov, who would later become famous as the coach of the Soviet national team. Tarasov coached the Red Army Team, either alone or with co coaches, for most of the time from 1946 to 1975. The team's greatest run came under Viktor Tikhonov, who was coach from 1977 to 1996—serving for most of that time as coach of the national team. The Red Army Team was able to pull off such a long run of dominance because during the Soviet era, the entire CSKA organization was a functioning division of the Soviet Armed Forces via the Ministry of Defence. As all able bodied Soviet males had to serve in the military, the team was able to literally draft the best young hockey players in the Soviet Union onto the team. All players were commissioned officers in the Soviet Army. There was a substantial overlap between the rosters of the Red Army Team and the Soviet national team, which was one factor behind the Soviets' near absolute dominance of international hockey from the 1950s through the early 1990s. By the late 1980s, however, the long run of Red Army dominance caused a significant dropoff in attendance throughout the league. One of the most feared lines in hockey history was the KLM Line of the 1980s. The name came from the last names of the three players, Vladimir Krutov, Igor Larionov, and Sergei Makarov. Together with defensemen Viacheslav Fetisov and Alexei Kasatonov, they were known as the Green Unit because they wore green jerseys in practice. The five man unit formed a dominant force in European hockey throughout the decade. All five players were later permitted to go to the NHL in 1989, with mixed results. Krutov had the shortest NHL career, lasting only one season in Vancouver; Makarov (who won the Calder Memorial Trophy in 1990) and Kasatonov were out of the NHL by 1997; Fetisov and Larionov won the Stanley Cup twice together with Detroit before Fetisov retired in 1998; Larionov would win a third Cup with Detroit in 2002, before retiring from New Jersey in 2004. Not surprisingly, discipline was quite strict, especially under Tikhonov. His players practiced for as many as 11 months a year, and were confined to training camp (an Army barracks) most of that time even if they were married. However, it became less restrictive after the collapse of the Soviet Union. For a time in the late 1990s and early 2000s, it was briefly unofficially known as "the Russian Penguins" after the Pittsburgh Penguins bought an interest in the team. Having lost the 2021 Gagarin Cup final to Avangard Omsk, CSKA returned to the final in 2022 to win its second Gagarin Cup against Metallurg Magnitogorsk.
Бас жаттықтырушылар
Коммунизм құлағанға дейін барлық жаттықтырушылар Кеңес Армиясында полковник шеніне ие болды.
Until the fall of communism, all coaches held the rank of colonel in the Soviet Army.