Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1989 жылы Кейптаунда апартеидке қарсы демонстрация
Anti apartheid demonstration in Cape Town in 1989
1989 жылдың 13 қыркүйегінде қаланың түрлі топтарынан келген 30 000 капетондық бейбітшілік пен апартеидтің аяқталуын қолдап шеруге шықты. Шараны қала әкімі Гордон Оливер, архиепископ Туту, пастор Франк Чикане, Моулана Фарид Есак, Аллан Боэсак және басқа да діни лидерлер жетекшілік етті. Бұл шеру Төтенше жағдай режиміне қарамастан өтті. Ұзақ жылдар бойы апартеидке қарсы наразылар мен полиция арасындағы қақтығыстардан кейін, Ф.В. де Клерк басқаратын апартеид үкіметінен кейбір жеңілдіктер алынды. Бұл оқиға әлемдік үкіметтердің сайланған өкілдерін қамтитын алғашқы шара болды. Сол кезде бұл "соңғы заңсыз шеру" деп есептелді және ірі қақтығыстарсыз аяқталды. Шерудың ауқымдылығы, ашық наразылыққа қарамастан, және полицияның ұстамды жауабы демократияға өтудің басталысы екенін көрсетті.
On 13 September 1989, 30 000 Capetonians from a diverse cross section of the city marched in support of peace and the end of apartheid. The event, led by Mayor Gordon Oliver, Archbishop Tutu, Rev Frank Chikane, Moulana Farid Esack, Allan Boesak, and other religious leaders, was held in defiance of the State of Emergency. The march resulted in concessions from the apartheid cabinet headed by FW de Klerk, following years of violent clashes between anti apartheid protestors and the police, and was the first such event to include elected world government functionaries. It was considered the "last illegal march" at the time, and went ahead without a major confrontation. The size of the protest, despite the open defiance, and the restrained response from the police signalled the beginning of the transition to democracy.
Құрылыс
Апартеідке қарсы қарсылық науқаны ақ нәсілділердің жалпы сайлауына дейін жарияланды. Көптеген саяси ұйымдарға тыйым салынды және көшбасшылары түрмеде немесе сотсыз ұсталды. Науқанды діни лидерлер, қоғамдық лидерлер және кәсіби одақ белсенділері, кейде Халықтық Демократиялық Қозғалыстың туы астында, кең ауқымды жетекшілік етті. Бұрынғы наразылықтар полиция тарапынан күшпен тоқтатылды. Кейптаунда 10 күн бұрын өткен наразылық акциясы күлгін бояу шашыратылатын су шашырату машинасымен таратылды, бұл «күлгін үкім шығарады» деген ұранға әкелді. 1989 жылдың 6 қыркүйегінде Кейптаун маңында 20-дан астам адам қаза тапты, ал осы оқиғаларға арналған еске алу рәсімінде Туту келесі аптада кең ауқымды наразылық шеруін ұйымдастыруға шақырды. Шеруге әдетте наразылық шерулеріне қатыспайтын топтар, соның ішінде бизнес және ақ нәсілді оппозициялық партиялар да қолдау көрсетті.
An anti apartheid Defiance Campaign had been announced in the run up to the whites only general election. With many political organisations banned and leaders in prison or detained without trial, the campaign was led by a broad cross section of leaders, including religious leaders, community leaders and trade union activists, sometimes operating under the banner of the Mass Democratic Movement. Previous protests were met with force by the police. A protest in the centre of Cape Town 10 days earlier was dispersed by a water cannon dispensing purple dye, prompting the slogan the purple shall govern. More than 20 people were killed in the vicinity of Cape Town on the election day of 6 September 1989, and at a memorial service for these deaths, Tutu called for a wider protest march to take place the following week. The march gathered wide support, including from groups not usually active in protest marches, including businesses and white opposition parties.
Мемлекеттік жауап
1989 жылдың басында мемлекеттік президент П. В. Бота биліктегі Ұлттық партияның басшысы ретінде Ф. В. де Клеркпен ауыстырылды. Де Клерк өзінің партиясын 6 қыркүйекте өткен, тек ақ адамдарға арналған сайлауда жеңіске жеткізді және наурызға дейін бір аптадан кейін мемлекеттік президент ретінде қызметке кірісуі тиіс болды. Шеру үкімет ішіндегі қолдауды қарама-қарсылыққа бөліп жіберді. Қауіпсіздік құрылымдары оған қарсы болды, бірақ Де Клерк күш қолданып таратудан бас тартып, зорлық-зомбылыққа ұшыраудың және оның салдарынан туындайтын жағымсыз жариялылықтың алдын алуға шешім қабылдады. Шығыс Еуропада болып жатқан "Барқыт революциясынан" қорқып, Де Клерк апартеидке қарсы қозғалыстың талаптарына мойын бұрды. Бұл Бота кезеңінен елеулі өзгеріс болды және демократияға өтуге мүмкіндік берген жеңілдіктерге әкелді.
Earlier in 1989, the State President P. W. Botha had been replaced by F. W. de Klerk as head of the ruling National Party. De Klerk led his party to victory in the whites only election on 6 September and was due to be inaugurated as State President a week after the march. The march polarised support within the government. The security establishment opposed it, but De Klerk decided that the march would not be broken up by force to prevent a violent confrontation and the associated negative publicity. Fearing a "Velvet Revolution" of the kind which was occurring in Eastern Europe, De Klerk capitulated to demands from the anti apartheid movement. This signalled a significant change from the Botha era and lead to concessions that ushered in the transition to democracy.
Жүріс
Шеру Кейптаун қаласындағы Сент-Джордж соборының жанынан басталып, Аддерли көшесі бойымен төмен қарай жүріп, Grand Parade алаңында аяқталды. Халықты қаланың мэрі, діни лидерлер тобы және Біріккен демократиялық фронттың маршалдары бастап келді. Бұрынғы наразылықтардан өзгеше, полиция шеруге қатысушыларға қарсы тұрмады, және шеру аман-сау өтті. Кейптаун қалалық әкімдігінің алдында Туту Оңтүстік Африканы "көліктің рауані" ел деп атап сөз сөйледі.
The march began near Cape Town's St George's Cathedral and proceeded down Adderley Street, ending at the Grand Parade. The crowd was led by the city's mayor and a group of religious leaders and marshalls from the United Democratic Front. Unlike previous protests, the police were not present to confront the marchers, and the march went peacefully. Outside the Cape Town City Hall, Tutu gave a speech referring to South Africa as a rainbow country.
Салдары
Шерудің сәтті өтуі және полицияның сол кездегі төтенше жағдай кезінде мұндай жиналыстарға тыйым салуды күштеңдіруден бас тартуы елдің көптеген аймақтарында, көбінесе діни лидерлердің ықпалымен, тағы да шерулерге жол ашты. Либералды комментатор Алистер Спаркс бұл шеруді Оңтүстік Африка саясатының қалыпқа оралуының бастамасы деп есептейді, ал 1989 жылдың қыркүйегін Де Клерктің келіссөздерге басуының шегі деп санайды. Бірнеше айдан кейін Оңтүстік Африка жаңа саяси кезеңге енді, Де Клерк Африка Ұлттық Конгресі мен апартеидке қарсы өзге де ұйымдардың тыйымын алып тастады және Нельсон Манделаны және басқа да тұтқындарды босатті. Апартеидті аяқтау бойынша ресми келіссөздер осыдан кейін көп ұзамай басталды.
The success of the march and the fact that the police refused to enforce the ban against such gatherings under the then State of Emergency led to further marches in many parts of the country, often instigated by religious leaders. Liberal commentator Allister Sparks regards the march as the beginning of the normalisation of South African politics and September 1989 as the culmination of De Klerk's conversion to negotiations. A few months later, South Africa entered a new political era when De Klerk unbanned the African National Congress and other anti apartheid organisations and freed Nelson Mandela and other prisoners. Formal negotiations to end apartheid began soon afterwards.