Кіріспе

Испандық фламенко гитарисі Жоао Родригес Серрао (1521 жылдың мамырында қайтыс болды), сондай-ақ Хуан Родригес Серрано деп те белгілі, португал және испан ұшқышы және зерттеушісі болды. Ол португалдықтардың Үнді мұхиты мен Малакка бұғазының бақылауын қамтамасыз еткен Португалдық Үндістан армадасында қызмет етті, бірақ ең бастысы Испанияның Карл I үшін Фердинанд Магелланның 1519-1521 жылдарғы Дәмдеуіш аралдарына жасаған экспедициясына қатысқаны үшін танымал. Бұл экспедиция Оңтүстік Американы айналып Тынық мұхитына жол тапты және Филиппинге испандықтардың араласуын бастады. Магеллан Мактан шайқасында қаза болғаннан кейін Серрао мен Дуарте Барбоса экспедицияның жетекшілері болды, бірақ Елканомен бірге жер шарын айналып шығуды аяқтауға үлкермеді. Олар екеуі де одан көп ұзамай Хумабонның, Себу раджасының, испандықтарды қырғынға ұшыратқаннан кейін қаза тапты. Хумабон бұрын оларды исламнан христиан дініне ауыстырған және одақтас болған еді.

Атауы

Жоао Родригес Серрао – испандық Хуан Родригес Серрано есімінің португал тіліндегі нұсқасы және ағылшын тіліндегі дереккөздерде көбірек кездеседі. Дегенмен, Магеллан экспедициясына қосымша мүше ретінде қатысып, одан кейін саяхаты туралы жазған венециялық Антонио Пигафетта Серраоны ерекше испандық деп есептейді. Бұл есім көбінесе Родригес Серрао емес, Серрао деп қысқартылады. Кейбір дереккөздерде оны Джон Серрано деп ағылшынша жазылған түрде де кездестіруге болады.

Өмір

Серрао Португалия мен Испания арасындағы ұзаққа созылған даулы шекаралық аймақта, Бадахостың Фригинал (қазіргі Фрегенал-де-ла-Сьерра) қаласында дүниеге келді. Ол Франсиско Серраоның бауыры немесе туысы болған. Магеллан сияқты, Жоао Серрао да өмірінің бастапқы кезеңінде Португалия патшасы I Мануэльге қызмет етті. 1502 жылы Васко де Гама басқарған IV Үндістан флотилиясында дөңгелек каравельдің навигаторы болып қызмет етті. Магеллан және оның туысы Франсискомен бірге 1505 жылы Франсиско де Алмейда басқарған VII Үндістан флотилиясына қатысты. Сол экспедицияда ол «Ботафого» аталған дөңгелек каравельдің капитаны болды. Серрао мен Магеллан 1511 жылы Афонсу де Албукерке басқарған португалдардың Малакканы басып алуына да қатысты. Кейіннен Франсиско Шығыс Индияда қалды және Жоао мен Магелланға аймақтың сипаттамаларын жазды. Португалия сарайында өзін жаман жағдайда сезініп, Франсисконың берген мәліметтері Дәмдеуіш аралдарының (қазіргі Индонезияның Малуку аралдары) Тордесильяс шартымен құрылған испан гемисферасына кіретінін ойлап, Магеллан жас испан патшасы I Карлға (кейіннен қасиетті Рим империясының императоры V Карл) қаржы сұрады. Оған рұқсат берілген соң Серрао Магелланның экспедициясына капитан ретінде қосылды. 1519 жылы Серрао «Сантьяго» кемесімен Атлант мұхитын кесіп өтті. Басқарған бүлік нәтижесінде үш капитан өлімге кесілді немесе қашқаннан кейін, ол 1520 жылы Тынық мұхиты арқылы «Консепсьон» (кеме) басқарды. Магеллан Дәмдеуіш аралдарына келгенде Франсиско Серраомен кездесуді үміттенеді, бірақ Филиппиндегі алғашқы миссадан кейін 1521 жылы Мактан шайқасында Себу ражасы Хумабонның билігін нығайтуға тырысқанда қаза тапты. Ол қайтыс болғаннан кейін Серрао Магелланның күйеуі Дуарте Барбосамен бірге экспедицияны жетектеді. (Фернандо көп ұзамай Тернатеде қайтыс болды, сондай-ақ жергілікті саясатқа араласқаны үшін.) Магелланның өсиетімен оның малай құлы Энрике азаттыққа шығаруға тиіс болды. Барбоса да, Серрао да осы талапты орындаудан бас тартты, Энрикеді миссияның соңына дейін малай тіліндегі аудармашы ретінде қалдырып, кейіннен Магелланның жесірі Беатрис Барбосаның меншігі ретінде Португалияға қайтаруды жөн көрді. Кейіннен, мүмкін, бірақ Энрике жасағандықтан, Хумабон 1521 жылғы 1 мамырда Себудегі тойда испан басшыларын өлтіріп, оларды өз жерінен қуды, ал Энрике аман қалды және тұтқыннан қашып кетті. Серрао да алғашқы тұзақтан аман қалды және аралдың жағалауына жетіп, қайықтағы адамдарды құтқаруға шақырды. Жоао Лопес Карвальо экспедицияның басшысы болды, ол Себуанолар Серраоны көптеген адамды қырғынға тарту үшін әдейі жем ретінде пайдаланып жатыр деп қорқып, жағалауға бармауға бұйрық берді. Серрао көп ұзамай қайта тұтқынға алынып, өлтірілді.