Кіріспе

Вильгельм Зигмунд Фельдберг (19 қараша 1900 жыл - 23 қазан 1993 жыл) – неміс-британ физиологы және биологы.

Өмірбаян

Фельдберг Гамбургте бай, орта таптық еврей отбасында дүниеге келді. Ол медицинаны Гейдельберг, Мюнхен және Берлинде оқып, 1925 жылы тәмамдады. Сол жылы ол жаңа әйелімен бірге Англияға көшіп, алдымен Кембриджде Джон Ньюпорт Лэнглидің, содан кейін Хэмпстедте Генри Дейлдің басшылығымен жұмыс істеді. 1927 жылы ол Берлиндегі Физиология институтына оралды, бірақ 1933 жылы нацистер еврей ғалымдарын тазалау кезінде қызметтен босатылды. Арчибальд Хиллдің Академиялық көмек кеңесінің көмегімен Фельдберг 1934–36 жылдары Ұлыбританияның Ұлттық медициналық зерттеу институтына орналастырылды. Мұнда ол Генри Хэллетт Дейлмен бірге жұмыс істеді, Дейлдің химиялық нейротрансмиссия бойынша Нобель сыйлығын жеңіп алған зерттеулеріне маңызды үлес қосты. Кейіннен Фельдбергке Уолтер мен Элиза Холл медициналық зерттеу институтының директоры Чарльз Келлауэйдің ұсынысымен Австралияда жұмыс істеу мүмкіндігі берілді. Ол екі жыл (1936–38) Мельбурнда өткізіп, Келлауэйдің жылан уы зерттеу бағдарламасына қатысты. Бұл жұмыс тіндердің тікелей және жанама әсерлерге реакциясын зерттеуге дамыды, әсіресе гистамин мен басқа да эндогенді медиаторлардың босатылуына баса назар аударылды. Осы зерттеулердің ұзақ мерзімді фармакологиялық маңызы – анафилаксияның баяу әсер ететін затын анықтау және жартылай оқшаулау болды. Фельдберг Австралияның Ұлттық денсаулық сақтау және медициналық зерттеулер кеңесінің стипендиясын алғанмен, 1938 жылы Кембридж университетінің физиология кафедрасында оқытушылық қызметке шақырылды. Ол осы қызметке ие болу үшін Англияға оралып, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін 1949 жылға дейін сол жерде қалды. Фельдбергтің кейінгі қызметтері: Ұлттық медициналық зерттеу институтының физиология және фармакология бөлімінің меңгерушісі, Лондон, 1949–65 (бөлімнің құрметті меңгерушісі, 1965–66); Нейрофармакология зертханасының меңгерушісі, Ұлттық медициналық зерттеу институты, 1966–74. Ол 1947 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды және 1963 жылы Британ империясы орденінің командирі атанды. Вильгельм Фельдберг Ұлт Достастығының медициналық стипендиясы және Wellcome зерттеу стипендиясының аясында Англияға келген көптеген зерттеушілерге көмек көрсетті. Осы стипендиялар бойынша 1970 жылдары Алигарх мұсылман университетінің Жавахарлал Неру медициналық колледжінің фармакология кафедрасының профессоры П.Н. Саксена және профессор К.П. Гупта Милл-Хиллдегі Ұлттық медициналық зерттеу институтында жұмыс істеген кезінде Вильгельм Фельдбергпен бірлесіп көптеген мақалалар жариялады.

Дау

1990 жылы екі жануарлар құқығын қорғаушы, биография жазу және оқу видеосын түсіру сылтауымен оның зертханасына кірген кезде Фельдбергтің мансабы аяқталды. Олардың мәлімдемелері "The Independent" газетінде жарияланды. Медициналық зерттеулер кеңесінің жүргізген тергеуі, бірқатар ереже бұзушылықтар орын алғанын анықтады. Бұл Фельдбергтің кінәсі болмаса да, ол жауапты деп танылды және оның Ішкі істер министрлігінің жобалық лицензиясы алынып тасталды. Жануарлар құқығын қорғаушы белсенділердің бірі Мелоди Макдональд өзінің 1994 жылғы "Ақпаратқа түскен: Фельдберг тергеуі" кітабында өз мәлімдемелерін толық баяндады. 1990 жылы "Advocates for Animals" атты жануарларды қорғау тобының жүргізген тергеуі, қояндарды үнемі күйдіріп, жеткілікті анестезиясыз немесе тіпті анестезиясыз, кейде лицензиясыз операция жасаған тәжірибелерді анықтады. Бұл жайт Фельдберг 89 жасқа толғанда болды. Бұл тәжірибелер Лондонның Милл-Хилл қаласындағы Ұлттық медициналық зерттеулер институтының зертханаларында жүргізілді, олар Ішкі істер министрлігінің функциялары мен шешімдеріне қатысты. Бұл тәжірибелер 1989 және 1990 жылдар аралығында өтті. Фельдбергтің техникалық қызметкері мырза Стинмен бірге Медициналық зерттеулер кеңесінің тергеуі, олардың екеуі де жануарларға қажетсіз азап шектіргенін анықтады. Макдональдтың мәлімдемесіне сәйкес, Фельдберг тірі және толыққанды ес біліп тұрған мысықтардың миына түрлі химиялық заттар құйып тәжірибе жасаған. Алайда, Макдональд пен тергеудің анықтағанынша, оның 1990 жылы құлдырауына және одан кейінгі жұмыстан босатылуына қояндармен жасаған тәжірибелері себеп болды. Бұл оның Британдық фармакологиялық қоғамынан фармакология саласындағы "Уэлком" алтын медалін алғанынан кейін небәрі төрт ай өткен соң болды. 1994 жылдың 26 мамырында Мелоди Макдональдтың "Ақылдылықпен ұсталды: Фельдберг тергеуі" кітабы оның күдікті тәжірибелерін әлемге жариялады.