Кіріспе

Гавайи белдеу жолы – Мамалахоа тас жолының қазіргі атауы. Гавайи аралын айналатын 11, 19 және 190 мемлекеттік бағыттарынан тұрады. Оңтүстік бөлігі, Хило мен Кайлуа-Кона аралығында 11-бағыт деп белгіленген. Хило мен Уаймеа арасындағы бөлік 19-бағыттан өтеді. Уаймеа мен Кайлуа-Кона арасында жол екіге бөлінеді: бастапқы "маука" бағыты (қазіргі 190-бағыт) және 1975 жылы салынған "макай" 19-бағыты, Кона мен Кохала жағалауындағы курорттарға қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Гавайи тілінде "маука" – "тауға қарай", ал "макай" – "теңізге қарай" деген мағынаны білдіреді. Бұл терминдер көбінесе бағыттарды көрсетуде қолданылады. Гавайи белдеу жолының оңтүстік бөлігінің кейбір учаскелері Аумақтық кезеңде Кау белдеуі деп белгілі болған. "Гавайи белдеу жолы" және "Мамалахоа тас жолы" атаулары бүкіл аралды айналатын жол жүйесін білдіреді; көптеген бөліктері жергілікті атаулармен де белгілі.

11-жол

0-шы милялық белгі Камехамеха даңғылының (19-шы бағыт), Банян драйв пен Каноэлехуа даңғылының қиылысында, Хилло қаласында орналасқан. Шамамен бір шақырымнан кейін Пуайнако көшесімен (2000-шы бағыт) қиылысады, ол Седл Роудқа жалғасады. 11-ші бағыт Каноэлехуа даңғылымен Кеаауға қарай жалғасады, онда ол Пуна ауданына өтуден бұрын 4-ші шақырымдық беткейдің жанында жанартау тас жолына айналады. Вулкан тас жолы Кеаау-Пахоа жолының (130-шы бағыт) соңғы нүктесімен 6-шы шақырымнан кейін және Ескі Кеаау-Пахоа жолымен (130-шы бағыт) қиылысады, содан кейін Куртистаун, Маунтин-Вью, Гленвуд және Вулкан ауылы қалалары арқылы жалғасады. Кау ауданының шекарасынан кейін, Гавай вулкандары ұлттық паркіне кіретін 28-ші шақырымдық белгіде Мамалахоа тас жолы деп қайта аталады. Екі жолақты жол 4024 фут (1227 м) биіктікке 30-шы шақырымдық белгіден бұрын жетеді, содан кейін Кау шөлі арқылы, Пуналу жағажай паркінің қара құмдарына қарай, 51-ші шақырымда Пахала қаласына жақын макадамия бақшаларын және 56-шы шақырымда Ниноледегі Теңіз тау курортын өтеді. Одан кейін Наалеху (63-ші шақырым), АҚШ-тың ең оңтүстік қауымы және Марк Твеннің демалыс орны болған Вайохину (65-ші шақырым) орналасқан. 69-шы шақырымға жақын жердегі Саут Пойнт жолының серпілмелі жолы Ка Лаеге (оңтүстік нүктесіне) апарады. Екі жолақты жолдың тағы бір ыңғайлы бөлігі және жол жылдамдығына оралу 71-ші шақырымдық белгіден басталады. Мамалахоа тас жолы Мауна-Лоаның 1907 жылғы лава ағысын кесіп өтеді, 75-ші шақырымда Ocean View арқылы Тики-лейн мен Алоха бульвары арасынан өтуден бұрын көрнекті орын бар. 82-ші шақырымнан кейін Оңтүстік Кона ауданының шекарасы орналасқан. Мамалахоа тас жолының 89-шы шақырымынан басталатын қисық бұрылыстары және жағалау бойындағы тік құлдыраулары бар. Жағалауда көптеген шағын балық аулау ауылдары орналасқан, соның ішінде Милоли, Папа буыны, Кона Парадайс және Хукена. Көп ұзамай макадамия бақшалары басқа ағаштарға алмасады. Бұл – Кона кофе өңірі. Кеала-о-Кеаве жолы (160-шы бағыт), 104-ші шақырымнан сәл бұрын Пуухунуа-о-Хонауа ұлттық тарихи паркіне және Сент-Бенедикт католик шіркеуіне кіру болып табылады. Одан әрі ағылшынның әйгілі саяхатшысы Джеймс Куктың құрметіне аталған Капитан Кук қаласы орналасқан. Напопооо жолы (160-шы бағыт) Кук өліміне арналған ескерткіш орналасқан Напопооо мен Кеалакекуа шығанағына дейін жетеді. 111-ші шақырымнан кейін Кеалакекуа, Каиналиу және Хонало қалалары келеді. "Көшім жол қиылысы" (114-ші шақырым) Мамалахоа тас жолы түзу жалғасады және ақырында 180-ші бағытқа айналады, 11-ші бағыт солға бұрылып Куакини тас жолы болады. Хоналодан бастап 5 шақырым (8 км) созылып, одан кейін Палани бұрылысындағы негізгі белдеу жолына қосылғанша жоғарғы жол бойымен Ұлттық көрікті жол деп аталады. Оны мемлекет "Кона мұралары дәлізі" деп атады. Пуулуадан біршама тік түсіп, Каилуа Кона қаласына түседі. Лако көшесінен кейін Куакини тас жолы сол жаққа бұрылады, ал 11-ші тас жол Каахуману патшайымы тас жолына айналады. 121-ші шақырымның маңында Хуалалай жолы (182-ші бағыт, қате "180" деп жазылады) тым үлкен бұрышпен қиылысады (сирек кездесетін бір уақыттағы бағыт). 11-ші бағыт ақырында Queen K және Палани жолының қиылысына жетеді, ол барлық үш Гавай белдеу жолының бағыт нөмірлерінің аяқталуын анықтайды.

19-жол

Кухио көшесіндегі Хило кеменің айлағының қақпасында 19-шы бағыттың 0-шы милялық белгісі орналасқан. Бір блоктан кейін ол оңға бұрылып Каланияноле даңғылымен жүреді, Хило шығанағының сулары мен Хило халықаралық әуежайының 8/26 ұшу-қону жолағы арасында, Каноелехуа даңғылын (11-ші бағыт) және Банян драйвты кесіп, атын Камехамеха даңғылына ауыстырады. 1960 жылғы 23 мамырда таңертеңгі уақытта су тасқыны басталғанда, 1960 жылғы цунамиге арналған сағаттың тілі мұздап қалған. Бағыт Камехамеха даңғылымен жалғасады, Бейфронт тас жолының жабық бөлігіне параллель (Хило Бейфронт паркіне кіру және тұрақ ретінде пайдаланылады), содан кейін Пауахи көшесіне оңға бұрылып, Бейфронт тас жолының ашық бөлігіне жылдам бұрылады. Бейфронт тас жолы Хилоның орталық бизнес ауданы үшін айналма жол ретінде қызмет етеді және жоғары толқын кезінде Гавайи округінің полиция бөлімі көлік қозғалысын жабады. Ваиануэнуэ даңғылымен қиылыстан кейін (200-ші бағыт), бағыт Ваилуку өзенінен теміржолдың қайта өңделген пластиналы арқалық көпірі арқылы өтеді, металл торлы жол тыныш жүргенде шиналардың "әндетіне" себеп болады. Хилодан шыққаннан кейін бағыт Гавай белдеу жолы деп аталады, Мамалахоа тас жолынан бастапқы жолдың ескірген бөліктеріне дейін. Көптеген бұрынғы қант шалағының плантациялары қалалары жол бойында орналасқан, соның ішінде Вайнаку, Паука және Папаикоу. 7-ші мильдік белгіден кейін ескі Мамалахоа тас жолының бөлігі Гавай белдеу жолымен қиылысады. Оңға бұрылған жол Ономеа көрікті саяхатына түседі, 6 шақырымдық (4 миль) айналма жол бірнеше бір жолақты ағаш көпірлерден өтіп, Ономеа шығанағына қарап тұрған Гавай тропикалық ботаникалық бақшасынан өтеді және Пепекеодағы 10-шы мильде Гавай белдеу жолына оралады. Гавай белдеу жолы 12-ші мильдің жанында Хмакуаның қиыршықты жағалауымен кездеседі. Хоному жолына (220-шы бағыт) солға бұрылу Акака шарлауығы мемлекеттік паркіне апарады, онда 135 метрлік шарлауық және одан сәл төменгі Kahūnā шарлауығы орналасқан. Бұл сулар 14-ші мильден кейін Тынық мұхитқа Колекол жағажай паркінде құйылады. Хакалау көпірі 19-шы бағытты Оңтүстік Хило округінен Солтүстік Хило округіне алып өтеді. Автожолдың "маука" жағынан бірнеше шарлауықтарды көруге болады. Умама шарлауығы Дүниежүзілік ботаникалық бақтардың ішінде орналасқан, бірақ екі шарлауықты Умама көпірінен (16-шы және 17-ші миль аралығында) көруге болады. 18-ші және 19-шы миль аралығында тағы бір шарлауығы бар Нануэ ағысы орналасқан. Бағыт үш өткір қисықтан өтеді: Маулуа (22-ші миль), Лаупахоехо (26-шы миль) және Каавалии (28-ші миль). Маулуа шатқалында мұхитқа құйылатын шағын шарлауық бар (Хило жағынан шатқалдан қарағанда көрінеді) және радио мұнарасының іргетасына жақын жердегі шатқалдың артқы бөлігінде тағы бір шарлауық бар. Сонымен қатар, кейде Хамакуа жағынан тасталған теміржол туннелі көрінеді. Лаупахоехо теміржол музейі 25-ші мильден кейін "маука" жағында орналасқан. Лаупахое шатқалының екінші жағында кіру жолы 1946 жылғы "Апрель ақымағы" күніндегі цунами құрбандарын еске алатын Лаупахое Пойнт Бич паркіне апарады. Хамакуа ауданы Каула көпірінің қарама-қарсы жағында (30-шы миль) басталады. Қазір автокөлік жолындағы жылдамдық қалыпты жағдай, бірақ 32-ші мильдің маңында тар "Керілі көпірден" өтетін кезде сақ болу керек. Бұл көпір 2010 жылдың мамыр айында бұрылысы аз жаңа көпірмен ауыстырылды. Кукайу, Паауило, Калопа және Пааухау сияқты атаулары бар ауылдар бір кездері Филиппин, Қытай және Жапония сияқты жерлерден келген қант плантацияларының жұмысшыларына арналған. Маман көшесі (240-шы бағыт, 42-ші миль) оңға бұрылып, Вайпио аңғарына кірмес бұрын Хонокаудың басты көшесіне айналады. Ескі Мамалахоа тас жолы Ауалоаның қалың төбелері арқылы бұтақтап, үстіне қарай бұтақталады және Ваймеаға жету үшін көрікті, бірақ баяу жол болып табылады. Осы уақытта Гавай белдеу жолы тұманға айналған эвкалипт бақшалары арқылы өтеді. Ескі Мамалахоа тас жолы 52-ші мильге жақын жерде 19-шы бағытпен қосылады, онда олар Оңтүстік Кохала ауданына өтеді. Қазір Мамалахоа тас жолы деп аталатын 19-шы бағыт Ваимеа қаласына (Пошта кеңсесі Камуела деп атайды), Паркер ранчосының бас кеңсесі және паниоло (Гавайи ковбойлары) елінің жүрегіне жалғасады. 57-ші мильде бағыт Линдси жолына оңға бұрылады (290-шы бағытты қараңыз). Бір блоктан кейін 19-шы бағыт Кавайхэ жолына сол жаққа бұрылады, тамақханалар қатарынан өтіп, жағалауға қарай төмен түседі. 59-шы мильден кейін Гавайи дайындық академиясының алдында Кохала тау жолымен (250-ші бағыт) Y қиылысы бар. Queen Kaahumanu тас жолы "T" қиылысынан Акони Пуле тас жолымен (270-ші бағыт) Кавайхаеден тыс 67-ші мильде басталады. 1975 жылы салынған "The Queen K" Мауна Кеа Бич (68-ші миль), Мауна Лани (73-ші миль), Вайколоа Бич (76-шы миль) және Каупулеху (87-ші миль) курорттарын Кеахоле-Кона халықаралық әуежайымен (83-ші миль) және Каилуа-Кона қаласымен байланыстырады. Кейбір жағажайлар: Хапуна, Холохолокай, Анехумалу, Макалавена, Кекаха Кай мемлекеттік паркі және Калоко Хонокохау. 19-шы бағыттың соңғы нүктесі 100-ші мильде Палани жолымен (290-шы бағыт) қиылысында орналасқан, онда Queen Kaahumanu тас жолы 11-ші бағыт ретінде жалғасады.

190-жол

Мамалахоа тас жолының Линдси жолының (19-жол) қиылысынан жалғасы 190-жолдың басталуы болып табылады, бұрышта 0 шақырымдық белгісі орнатылған. Бұл 1975 жылы жаңадан ашылған Королева Каахуману тас жолының жағалау бойындағы бағыты қайта белгіленгенге дейін Хило мен Конаны байланыстырған алғашқы жол және 19-жол ретінде пайдаланылған. Кейін жол Тарава лагерінің, Паркер ранчосының бас кеңсесінің және Уаймеа-Кохала әуежайының жанынан өтеді, содан кейін Оңтүстік Кохала округінің төбелі жайылымдарынан өтеді. Алдағы 32 шақырымдық (20 миль) бөлікте аздаған ғана қиылыстар кездеседі. Saddle Road (200-жол) 6 шақырымға жуық жерде батысқа қарай аяқталады, ал Waikōloa Road Королева Каахуману тас жолынан бастап 19 шақырым (12 миль) көтеріліп, Мамалахоа тас жолының 11 шақырымдық белгісінде аяқталады. Ескі жол Пууануахулудегі Пуу Ланьи ранчосынан (20 миль) және Пууаваава орман қорығының кіреберісінен өтетін кезінде бірнеше тік бұрылыстар бар. Ұзын, тар асфальт жолақ желге шалынған жайылымдар мен шөп басқан лава далаларынан өтеді. Шамамен 31 шақырымда эвкалипт және охия ағаштарының арасынан өтетін кезде Солтүстік Кона округінің жоталы аудандары көрінеді: Калауа, Кона Паласадес Эстейтс, Колоко Маука және Хонокохау. 35 шақырымнан кейін Хина Лань көшесіндегі светофор Costco дүкеніне баратын жолмен қосылады. Үш жолдың қиылысында Мамалахоа тас жолы солға бұрылып 180-жолға айналады, ал 190-жол тікелей жалғасып, Палани жолы болады. Палани Каилуа-Конаға қарай тік төмен түседі, көптеген жылдам бұрылыстар мен тар иілімдерден өтеді. Палани жолы Куакини тас жолы мен Али драйвпен қиылысады, бұл маршруттың соңы, бірақ Палани жолы Куакини және Али драйвпен қиылысқанша төмен қарай жалғаса береді.