Кіріспе

Канадалық меннонит теологы Аллен Джеймс Раймер (10 тамыз 1942 – 28 тамыз 2010) – канадалық меннонит теологы, Ватерлоо университетінің құрамындағы Конрад Гребел университетінің колледжінде дінтану және христиан теологиясы профессоры, сондай-ақ Торонто университетімен федерацияланған теология мектептері консорциумында қызмет еткен. Ватерлоо университетінің 2008 жылғы күзгі марапаттау салтанатында ол еңбегімен ерекшеленген зейнеткер профессор атағын алды, бұл атақ зейнеткер профессорларға көбінесе берілмейді.

Ерте өмір және білім

1942 жылы 10 тамызда Манитоба штатының Моррис қаласында дүниеге келген. Ол Канадалық меннонит Киелі кітап колледжінен (1963; қазіргі Канадалық меннонит университеті) және Манитоба университетінен (1971) бакалавр дәрежесін алған. Сонымен қатар, Торонто университетіне көшуден бұрын Нью-Йорктегі Юнион теологиялық семинариясында (1971–72) бір жыл оқыды. Торонто университетінде тарихтан магистр (1974) және теологиядан доктор (1983) дәрежелерін алды, соңғысы Торонто университетінің құрамындағы Сент-Майклз колледжімен берілді. Грегори Баумның жетекшілігімен жазылған докторлық диссертациясы Эммануэль Хирш және Пол Тиллихтің ой-пікірлерінде теологияның саяси салдарларын салыстырып, қарама-қайшылықтарын зерттеді.

Теология

Реймердің жеке теологиясы әдетте меннонит емес (Джон Говард Йодерге қатысты), себебі оның бастапқы тұсы Таудағы уағыз емес, үштік ортодоксиясының классикалық көзқарасы болды. Ол христиандық әлеуметтік этикамен терең қызығушылық танытса да, этиканың өзінен тыс негізі болуы керектігін қатыстыра айтты. Реймер үшін үштік Құдай осындай негізді құрады. Меннониттер тарихи түрде басым мәдениетке сынды көзбен қараса, Реймердің кейінгі еңбектері мәдениетті, заңды, қоғамдық өмірді және азаматтық институттарды оң жағынан түсінуді дамытуға бағытталды. Докторлық диссертациясын жазып жатқанда, Реймер неміс христиан ұлтшылы және нацистік көзқарасты қолдаған Эммануэль Хирштің теологиясынан қатты алаңдады. Хирштің аргументтеріне ықпал етуі мүмкін деген қорқынышпен Реймер Хирштің әсерін азайту үшін солшыл саясатпен байланысын күшейтті. Жаңа Демократиялық партияға қосылып, бірнеше жыл бойы белсенді мүше болды, соңында партияның әйелдердің таңдау құқығы сияқты әлеуметтік-этикалық ұстанымдарына келіспей отырып, мүшеліктен бас тартты. Бүгінде Реймердің жалпы саяси көзқарасы солшыл бағытта қалып отыр. Ол бейбітшіл болғанымен, Құдайдың әлемдегі қызметін бір ғана этикалық идеологиямен шектеуге болмайды деп санайды, әйтпесе трансценденттікке қол жеткізу қиын. Реймер академиялық еңбекте өте жемісті болды. Ол түрлі журналдарда көптеген мақалалар жариялады, ал таңдамалы мақалалары екі кітабының құрамына енді: «Меннониттер және классикалық теология» және «Пол Тиллих: Табиғат, мәдениет және саясат теологы». Оның алғашқы кітабы – «Эммануэль Хирш пен Пол Тиллих арасындағы пікірсайыс: Теологияның саяси салдары» атты докторлық диссертациясының қайта жаңартылған нұсқасы болды. Сонымен қатар, ол Франкфурт мектебінің сындық теориясы бойынша эсселер жинағын бірлесіп редакциялады. Оның мамандану салаларына анабаптист меннонит теологиясы, христиандық соғыс және бейбітшілік этикасы, сондай-ақ 19 және 20 ғасырлардағы неміс протестанттық ой-пікірлері (Дитрих Бонхоффер, Пол Тиллих теологиясы және нацистік режим кезіндегі неміс шіркеуінің күресі) кірді. Реймер жылдар бойы осы және басқа да тақырыптар бойынша бірнеше дипломдық және диссертациялық жұмыстарға жетекшілік етті. А. Джеймс Реймер – қырық бес жылдан астам уақыт бойы меннонит шіркеуінде көптеген уағыздау және оқыту жұмыстарын атқарған, экуменикалық және дінаралық байланыстарға белсенді қатысқан белсенді шіркеу адамы болды. 2007 жылы Реймердің құрметіне арналған Festschrift жарық көрді. 2010 жылдың 28 тамызында Реймер Ватерлоодағы үйінде дүниеден өтті. Оның артында әйелі Маргарет Лоуэн Реймер, ағылшын тілінде докторлық дәрежесі бар академик және «Канада меннонитінің» бұрынғы редакторы, сондай-ақ үш баласы қалды.