Кіріспе
АҚШ-та 1970 жылдардың басында жұмыс істеген солшыл белсенділер тобы – ФБР-ді зерттеуге арналған Азаматтар комиссиясы. Олардың белгілі бір әрекеті – Пенсильвания штатындағы Федералдық тергеу бюросының (ФБР) кеңсесіне екі адамның еніп, 1000-нан астам құпия құжатты ұрлауы болды. Олар бұл құжаттарды анонимді түрде бірнеше американдық газетке жіберіп, американдық азаматтардың Бірінші түзету құқығын бұзған көптеген заңсыз ФБР операцияларын жариялады. Көптеген жаңалықтар құралдары бастапқыда бұл ақпаратты жариялаудан бас тартты, себебі ол жүргізіліп жатқан операцияларға қатысты және жариялау агенттердің немесе ақпарат берушілердің өміріне қауіп төндіруі мүмкін еді. Алайда, The Washington Post комиссия жіберген құжаттардың рас екенін растағаннан кейін 1971 жылдың 24 наурызында бірінші бетке жариялады, содан кейін басқа да БАҚ ұйымдары да одан үлгі алды. "1971 жылдың 8 наурызында Медиядағы ФБР кеңсесінен ұрланған саяси құжаттардың толық жинағы" алғаш рет 1972 жылдың наурыз айындағы WIN Magazine журналында жарияланды. Құжаттар COINTELPRO операциясы туралы мәліметтер берді және ФБР-дің осы операцияны тоқтатуына, сондай-ақ шіркеу комиссиясының құрылуына әкелді. Ноам Чомски былай деді:
The Citizens' Commission to Investigate the FBI was an activist group operational in the US during the early 1970s. Their only known action was breaking into a two man Media, Pennsylvania, office of the Federal Bureau of Investigation (FBI) and stealing over 1,000 classified documents. They then mailed these documents anonymously to several US newspapers to expose numerous illegal FBI operations which were infringing on the First Amendment rights of American citizens. Most news outlets initially refused to publish the information, saying it related to ongoing operations and that disclosure might have threatened the lives of agents or informants. However, The Washington Post, after affirming the veracity of the files which the Commission sent them, ran a front page story on March 24, 1971, at which point other media organizations followed suit. "The complete collection of political documents ripped off from the F. B. I. office in Media, Pa., March 8, 1971" was published for the first time as the March 1972 issue of WIN Magazine, a journal associated with the War Resisters League. The documents revealed the COINTELPRO operation, and led to the Church Committee and the cessation of this operation by the FBI. Noam Chomsky has stated:
According to its analysis of the documents in this FBI office, 1 percent were devoted to organized crime, mostly gambling; 30 percent were "manuals, routine forms, and similar procedural matter"; 40 percent were devoted to political surveillance and the like, including two cases involving right wing groups, ten concerning immigrants, and over 200 on left or liberal groups. Another 14 percent of the documents concerned draft resistance and "leaving the military without government permission." The remainder [about 15 percent] concerned bank robberies, murder, rape, and interstate theft. The theft resulted in the exposure of some of the FBI's most self incriminating documents, including several documents detailing the FBI's use of postal workers, switchboard operators, etc., in order to spy on black college students and various non violent black activist groups. Some 40 years after their successful infiltration, some of the perpetrators decided to go public. In 2014, Betty Medsger's book The Burglary: The Discovery of J. Edgar Hoover's Secret F. B. I. was released, which contains the burglars' description of the burglary and revealed the identities of five of the eight burglars. Filmmaker Johanna Hamilton also made a documentary titled 1971 (2014).
Осы ФБР кеңсесіндегі құжаттарды талдау көрсетті, 1 пайызы ұйымдасқан қылмысқа, көбінесе құмар ойындарына арналған; 30 пайызы «нұсқаулықтарға, стандартты формаларға және осыған ұқсас рәсімдік мәселелерге» арналған; 40 пайызы саяси бақылау және осыған ұқсас мәселелерге арналған, оның ішінде оңшыл топтарға қатысты екі жағдай, иммигранттарға қатысты он жағдай және солшыл немесе либералды топтарға қатысты 200-ден астам жағдай. Тағы 14 пайызы әскери қызметке шақырудан бас тарту және «үкімет рұқсатынсыз әскери қызметтен кету» туралы мәселелерге арналған. Қалған бөлігі [шамамен 15 пайызы] банк тонаулары, кісі өлтіру, зорлау және мемлекетаралық ұрлықпен байланысты. Бұл ұрлық ФБР-дің өзін-өзі айыптайтын құжаттарының көптегенін ашты, соның ішінде ФБР-дің қара түсті студенттер мен зорлық-зомбылықсыз қара түсті белсенділер тобын тыңдау үшін пошта қызметкерлерін, телефон операторларын және т.б. пайдаланғанын көрсететін бірнеше құжаттар бар. 40 жылдан кейін, осы ұрлықтың жасаушыларының кейбіреуі жұртқа белгілі болды. 2014 жылы Бетти Медсгердің «Жасырын ұрлық: Дж. Эдгар Гувердің құпия ФБР-і» атты кітабы жарық көрді, онда ұрлықты жасағандардың әңгімелері және сегіз ұрлық жасағанның бесеуінің кім екені жазылған. Сондай-ақ, режиссер Йоханна Гамильтон «1971» (2014) атты деректі фильм түсірді.
The Citizens' Commission to Investigate the FBI was an activist group operational in the US during the early 1970s. Their only known action was breaking into a two man Media, Pennsylvania, office of the Federal Bureau of Investigation (FBI) and stealing over 1,000 classified documents. They then mailed these documents anonymously to several US newspapers to expose numerous illegal FBI operations which were infringing on the First Amendment rights of American citizens. Most news outlets initially refused to publish the information, saying it related to ongoing operations and that disclosure might have threatened the lives of agents or informants. However, The Washington Post, after affirming the veracity of the files which the Commission sent them, ran a front page story on March 24, 1971, at which point other media organizations followed suit. "The complete collection of political documents ripped off from the F. B. I. office in Media, Pa., March 8, 1971" was published for the first time as the March 1972 issue of WIN Magazine, a journal associated with the War Resisters League. The documents revealed the COINTELPRO operation, and led to the Church Committee and the cessation of this operation by the FBI. Noam Chomsky has stated:
According to its analysis of the documents in this FBI office, 1 percent were devoted to organized crime, mostly gambling; 30 percent were "manuals, routine forms, and similar procedural matter"; 40 percent were devoted to political surveillance and the like, including two cases involving right wing groups, ten concerning immigrants, and over 200 on left or liberal groups. Another 14 percent of the documents concerned draft resistance and "leaving the military without government permission." The remainder [about 15 percent] concerned bank robberies, murder, rape, and interstate theft. The theft resulted in the exposure of some of the FBI's most self incriminating documents, including several documents detailing the FBI's use of postal workers, switchboard operators, etc., in order to spy on black college students and various non violent black activist groups. Some 40 years after their successful infiltration, some of the perpetrators decided to go public. In 2014, Betty Medsger's book The Burglary: The Discovery of J. Edgar Hoover's Secret F. B. I. was released, which contains the burglars' description of the burglary and revealed the identities of five of the eight burglars. Filmmaker Johanna Hamilton also made a documentary titled 1971 (2014).
Мүшелер
1976 жылдың 11 наурызында ФБР топтың ұрлық ісін қылмыскерлерді анықтамай-ақ тоқтатты. 2014 жылдың басына дейін мүшелердің кімдігі құпия сақталды, содан кейін табылған сегіз адамның жетісі оқиға туралы "Ұрлық" атты құжаттық кітап жазып жатқан журналист Бетти Медсгермен сұхбаттасуға келісті. Осы жеті адамның бесеуі өздерін ашты: Кит Форсайт, Бонни Рейнс, Боннидің күйеуі Джон С. Рейнс (ол ұрлыққа дейін 10 жыл бұрын Freedom Riders қозғалысының мүшесі болған) және Роберт "Боб" Уильямсон. Ұйымдастырушы және рекрутер Уильям С. Дэвидсон кітап жарыққа шықпай тұрып, 2013 жылы қайтыс болды, бірақ оның да қатысқанын жариялауды жоспарлаған. Қатты мұқабалы басылымға сұхбат берген қалған екі ұры "Сьюзан Смит" және "Рон Дёрст" деген есімдермен таныстырылды. 2021 жылдың 7 наурызында, ұрлықтың 50 жылдығына орай, Сан-Рафаэль, Калифорния қаласының тұрғыны Ральф Дэниел өзін ұрылардың бірі екенін мәлімдеді. Соңғы ұры Джуди Файнгольд, қалғандарынан айырмашылығы, 1971 жылы елден қашып кетіп, 43 жыл бойы табылмайды. Ол басқа ұрылар үндемеуін бұзғанын білген соң Роберт Уильямсонмен байланысып, ақырында Медсгермен сұхбаттасты, ол "Ұрлық" кітабының эпилогына қосылды. Ұрлықтан кейінгі бірнеше айда Форсайт пен Уильямсон "Камден 28" атты жеке белсенділер тобының мүшелері болды, олар соғысқа шақыруды тоқтату және соғысқа қарсы мәлімдеме жасау үшін құжаттарды жою мақсатымен әскери комиссариатқа еніп кетті.
Ұрлық
Ұрылар ФБР кеңсесін мұқият бақылап, кеңсе қашан бос болатынын және көшеде полиция патрульдік тобының болу ықтималдығы төмен болатынын анықтады. Бұл бұзушылық Джо Фрейзер мен Мұхаммед Алидің «Ғасыр жекпе-жегі» күні жасалды. Ұрылар кейіннен сұхбаттарында, ғимарат басшысы мен жоғарғы қабаттағы тұрғындар жекпе-жектің қорытындыларын тыңдау үшін радиоларын қосып, назарларын аударуы үмітінде осы әрекетті жасағанын растады. «Ғасыр жекпе-жегі» шартында тікелей теледидар немесе радио хабарлауға тыйым салынғанмен, жекпе-жектің өтетін түні Mutual Broadcasting System арқылы әр раундтан кейін қорытындылар жұртшылыққа жеткізілді. Әлидің өзі Ұлттық Ислам ұйымымен және соғысқа қарсы қозғалысқа қатысқандықтан COINTELPRO бағдарламасының нысаны болды. The New York Times видеосында көрсетілген кеңсе 1 Veterans Sq, Media, PA мекенжайымен сәйкес келеді.
1971 жылдың 8 наурызында ФБР-ді зерттеуге арналған Азаматтар комиссиясы ФБР-дің Медиа, Пенсильваниядағы кеңсесінен құжаттарды алып кетті. Бұл құжаттар енді мыналарды анықтау үшін зерттеледі: біріншіден, осы ФБР кеңсесі жүргізген қадағалау мен қысым көрсетудің сипаты мен ауқымы, әсіресе әділетті, гуманистік және бейбіт қоғамды құруға ұмтылған топтар мен жеке тұлғаларға қатысты. Екіншіден, ФБР өз күш-жігерінің қанша бөлігін кедейлер мен әлсіздердің жасаған салыстырмалы түрде аз қылмыстарына жұмсайтынын анықтау, оларға қатысты айыптау үкімі шығару мүмкіндігі жоғары. Ақшасы мен ықпалы бар адамдардың жасаған, көптеген адамдардың өміріне ауыр зиян келтіретін қылмыстарды – соғысқа байланысты пайда табу, монополиялық тәжірибелер, институционалдық расизм, ұйымдасқан қылмыс және өлімге әкелетін есірткінің жаппай таралуын тергеудің орнына. Үшіншіден, ФБР-дің заңсыз әрекеттерінің ауқымын анықтау, мысалы, тыңдау, тұзаққа түсіру, науқас ойлы адамдар мен құпия хабар берушілерді пайдалану. Осы зерттеу барысында алынған нәтижелер мен оған қатысты ФБР құжаттары ФБР-дің репрессивті саясатына қарсы тұруға қажетті адалдығы, батылдығы және демократиялық құндылықтарға берілгендігін көрсеткен қоғамдық қайраткерлерге жіберіледі. АҚШ үкіметі осы жылы барлық әскерлер мен қару-жарақтарды шығаруды қалайтын көпшіліктің пікіріне қарамастан Индокитайға қарсы соғыс жүргізе берсе және соғыс пен азапты азайту деген желеумен соғыс пен азапты ұзартуға тырысса, соғыс жалғаса береді. Экономикалық және саяси билік демократиялық бақылауға ұшырамайтын кішкентай топтың қолында қала береді. Ондай жағдайда қысым, қорқыту және тұзаққа түсіру күтіледі. Біз демократия мен демократиялық қоғамның құлауына кейбір басшылардың зұлымдығы, жеке мүддесі немесе қарттығы ғана себеп емес деп санаймыз. Керісінше, бұл құлау демократиялық емес әлеуметтік, экономикалық және саяси институттардың салдарынан туындайды.
Тергеу
ФБР бұл іс бойынша 200-ге дейін агенттерді жұмылдырды, бірақ ол ешқашан шешілмеді, ал тергеу бес жылдық мерзім біткеннен кейін тоқтатылды. Ұрлар, күдіктілер ретінде қаралып, ФБР-мен сұхбаттасқан (оның ішінде Джон Рейнс, Боб Уильямсон және "Сьюзан Смит") ынтымақтастық көрсетпеді немесе кінәларын мойындамады. Бонни Рейнс, ФБР-де оның бет-әлпеті салынған жалғыз ұр болғанына қарамастан, керісінше, ешқашан күдікті деп аталмады және ФБР-мен сұхбаттаспады. Джуди Файнгольд із-түзсіз жоғалып кетті. ФБР ұрлық жасағандардың жетекшісі Билл Дэвидтонмен сұхбаттасудан қасақана жаңылды, өйткені ол Харрисбург жетілігі ісінде айыптаусыз серіктес еді.
Құжаттамалық фильмдер
1971 атты деректі фильмді Big Mouth Productions өндірді, ал Лаура Пойтрас бірлесіп өндірді. Фильмнің әлемдік премьерасы 2014 жылдың 18 сәуірінде Трибека кинофестивалінде болды.
Көркем шығармаларда
Бұл ұрлық – Джеймс Эллройдың 2009 жылғы «Қан саяхатшы» романында, оның «Америка астыртқысы» трилогиясының үшінші бөлігінде көркемделіп суреттелген тарихи оқиғалардың бірі.