Кіріспе

Клейтон Конрад Андерсон (23 ақпан 1959 жылы туған) – NASA-ның зейнеткер ғарышкері және Халықаралық ғарыш станциясының (ISS) 15-ші экспедициясының экипажының мүшесі. 2007 жылдың 10 маусымында STS-117 миссиясымен ұшырылып, Сунита Уильямстың орнына ISS 15-ші экспедициясының экипажына қосылды. Қазіргі уақытта ол автор, мотивациялық спикер және Айова штатының Эймс қаласындағы Айова мемлекеттік университетіндегі практикалық профессор. 2022 жылы Стратегиялық әуе қолбасшылығы және ғарыш мұражайының президенті және бас директоры болды.

Білім

Андерсон 1977 жылы Небраска штатының Ашленд қаласындағы Ашленд Гринвуд орта мектебін бітірді. 1981 жылы Небраска штатының Гастингс колледжінде физика ғылымдары бакалавры (cum laude) дәрежесін, ал 1983 жылы Айова штатының мемлекеттік университетінде аэроғарыш инженериясы ғылымдары магистрі дәрежесін алды.

Ғарышкердің міндеттері

1998 жылғы маусым айында NASA астронавтқа үміткер ретінде таңдалды және сол жылдың тамызында оқуға келді. Оқуға бағдаршамдық брифингтер мен саяхаттар, көптеген ғылыми және техникалық брифингтер, ғарыш кемесі және Халықаралық ғарыш станциясы (ХҒС) жүйелері бойынша қарқынды оқыту, физиологиялық жаттығулар, Т-38 ұшу жаттығуына дайындық үшін жердегі мектеп, сондай-ақ су және дала жағдайында тірі қалу дағдыларын үйрену кірді. 2003 жылғы маусымда Андерсон NEEMO 5 миссиясы барысында "Аквариус" су асты зертханасында акванавт ретінде су астында он төрт күн өмір сүрді және жұмыс істеді. NEEMO 5 су астындағы EVA кезінде Андерсон бас бармағын пышақпен кесіп алды. Жараны қол хирургы және экстремалды медицина маманы Кеннет Камлер тігіп берді, ол NEEMO жобасын бақылап, процедураны орындау үшін "Аквариусқа" суға түсті. 2010 жылғы сәуірде ұшырылған STS 131 миссиясының миссиялық маманы болды. Бұл миссияның негізгі жүгі – Халықаралық ғарыш станциясы үшін жабдықтар мен керек-жарақтармен толтырылған көп мақсатты логистикалық модуль болды.

Халықаралық ғарыш станциясы

Андерсон 15-ші экспедиция экипажының мүшесі болды және Халықаралық ғарыш станциясында 152 күн өткізді. Ол 2007 жылдың 8 маусымында STS 117 миссиясы үшін 5-ші миссия маманы ретінде «Атлантис» шаттлымен станцияға ұшып келді және 2007 жылдың 7 қарашасында STS 120 миссиясымен Жерге оралғанға дейін экспедиция 16 экипажының мүшесі ретінде бортта қалды. Жерге қайтқаннан кейін оның ресми лауазымы – 5-ші миссия маманы болды. Ол 2007 жылдың шілде және тамыз айларында ғарышқа шыққанда түсірген екі суреті «Popular Science» журналының ғарышкерлердің ең жақсы селфилерінің фотогалереясына енді. Андерсон Халықаралық ғарыш станциясында Майкл Лопес-Алегрия бастаған дәстүрді жалғастырып, Жердегі миссияны басқару тобымен күнделікті «викторина» ойындарын өткізді. Алегрия станцияда жеті ай болған кезде ол үнемі кинодан цитаталар айтып, команда мүшелерінен оның қай фильмнен алынғанын анықтауды сұрады. Миссиясының соңына қарай ол музыкалық викторинаға көшті, әннің бір бөлігін ойнап, командадан оны аяқтауды талап етті. Андерсон осы дәстүрді қабылдап, оған өзіндік ерекшелік қосты: «Жауаптар кітабы: Нью-Йорк қалалық кітапханасының телефондық анықтама қызметінің ең ерекше және қызықты сұрақтары». Андерсон жиі Жердегі басқару тобына немесе жеке адамдарға ән үзінділерін ойнайтын, әсіресе әйелінің туған күнінде Брайан Адамстың «(Everything I Do) I Do It for You» әнін орындаған кезде.

NASA-дан кейін

2022 жылдың мамырында ол өзінің туған қаласы Эшлендтегі Стратегиялық әуе командасы және аэроғарыш мұражайының президенті және бас директоры болып тағайындалды.

Жеке

Андерсон Омахада дүниеге келді, бірақ Небраска штатының Эшленд қаласын өз туған қаласы деп санайды. Ол Индиана штатының Элхарт қаласынан шыққан Сузан Джейн Андерсонға (құрметті аты Харрельд) үйленген. Олардың екі баласы бар – ұл мен қыз. Оның анасы Элис Дж. Андерсон 2007 жылдың желтоқсан айында, Жерге оралғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Оның әкесі Джон Т. Андерсон қайтыс болды. Көптеген ғарышкерлер мен космонавттар сияқты, ол да 2001 жылы техниктер класының лицензиялық емтиханын тапсырып, 2001 жылдың 13 тамызында Федералды байланыс комиссиясынан KD5PLA шақыру таңбасын алған лицензиялы радио әуесқой оператор. 2007 жылдың қыркүйегінде Халықаралық ғарыш станциясында (ISS) болған кезінде ол мектеп оқушыларымен сөйлесу үшін бортындағы екі радиостанцияның бірін пайдаланды. Андерсон – Небраскадан шыққан алғашқы және жалғыз ғарышкер. 1998 жылы NASA-ға қабылдануға дейін он төрт рет қабылдамаған ғарышкер ретінде ол туралы ақпарат құралдарында кеңінен хабарланды. Андерсон 15 жыл қызмет еткеннен кейін 2013 жылдың қаңтарында NASA-дан зейнеткерлікке шықты және қазір білім беру саласында жұмыс істейді.