Кіріспе

Солтүстік Үндістандағы темір жол желісі

Джамму–Барамулла желісі – Үндістанның Джамму және Кашмир одақтық аумағындағы Кашмир аңғарын Джамму темір жол станциясымен және одан елдің қалған бөліктерімен байланыстыру үшін салынып жатқан темір жол. 338 шақырымдық темір жол Жаммудан басталып, Барамуллада аяқталады. Ол Үндістан темір жолының Солтүстік аймағының Фирозпур теміржол бөлімшесінің қарауында. Бұл темір жол маршрутының Удхампурдан Барамуллаға дейінгі бөлігі Удхампур – Шринагар – Барамулла темір жолы (USBRL) деп белгіленеді. Осы желіде әлемдегі ең биік теміржол көпірі – Ченаб көпірі орналасқан. Жобаның жалпы құны 2022 жылы 28 000 млрд. рупий (~3,5 млрд. АҚШ доллары) болды. Маршрут құрылысы барысында мажорлы жер сілкінісі қаупі, экстремалды температуралар және қиын-қыстау жерлер сияқты табиғи қиындықтарға тап болды. Джаммудан Барамуллаға дейінгі бұл темір жол жобасын 1996 жылы Премьер-министр Ш.П. Нарсима Рао бастады, ал 2002 жылы Премьер-министр Атал Бихари Ваджпаи оны Ұлттық жоба деп жариялады. Жобаны аяқтаудың жоспарланған мерзімі 2007 жылдың 15 тамызы болғанмен, жобаның қалған Катра–Баньхал бөлігін аяқтаудың жаңа мерзімі 2023 жылдың қараша-желтоқсан айларына белгіленді. Барамулладан Купвараға дейін темір жол желісін ұзарту да мақұлданды және 2020 жылдың шілдесінде Темір жол басқармасы оның жаңа егжей-тегжейлі жобалық-сметалық есебін (ДПР) ұсынды.

0-қадам

0-шы аяқ 2005 жылдан бері жұмыс істеп келеді. Ол 1983 жылдан 2004 жылға дейін, 21 жыл бойы салынды.

1-ші аяқ

Бірінші учаске 2014 жылдың шілдесінен бері пайдалануда. Бұл учаске бұрын да ашылу мерзімін өткізіп алған, оның ішінде 2005 жылдың желтоқсаны, 2006 жылдың желтоқсаны және 2009 жылдың мамыр айы кіретін. Ішінара туннельдің құлауына байланысты екі жылға тоқтатылған жұмыс 2009 жылдың қыркүйегінде қайта басталды. Бөлімді 2 ақпан 2014 жылға ашу жоспарланған болса да, бір көпір мен туннельге қатысты Темір жол қауіпсіздігі комиссиясының алаңдаушылығына байланысты жолаушылар тасымалы кейінге шегерілді. Бұл бағытта жеті туннель және 30 көпір бар. Учаске 2014 жылдың 4 шілдесінде ашылды.

2-қадам

Екінші аяқ – Катрадан Банихалға дейінгі 111 шақырымдық жол құрылысы жүріп жатыр және 2023 жылдың желтоқсан айындағы мерзімі өткен. Аяқтағы құрылыс трассаның дұрыс бағытталуындағы техникалық қиындықтар мен мердігерлермен дауларға байланысты кешіктірілуде. Бұл теміржол желісінің ең қиын бөлігі болып табылады, онда 62 көпір және жалпы ұзындығы 10 шақырым болатын, барлығы 129 шақырымдық туннельдер бар. Оған 73 ауылдағы 147 мың адамды байланыстыратын 262 шақырымдық қосымша жолдар қажет, оның 160 шақырымы, 29 ауылды байланыстыратын бөлігі аяқталған. 2008 жылдың шілдесінде Катра-Банихал учаскесінің бір бөлігіндегі жұмыс мүмкін болатын трассаны өзгерту үшін тоқтатылды. Теміржол ұсынған жаңа трасса жолдың ұзындығын 126 шақырымнан 67 шақырымға дейін қысқартты. Теміржол басқармасы тағайындаған комиссия бұрын бекітілген 93 шақырымдық трассаны тоқтатуды ұсынды. 2014 жылдың 12 қарашасында Дели жоғары соты орталық үкіметке 126 шақырымдық учаскені қарау үшін комиссия құруды тапсырды. 2013 жылдың 26 маусымында Куазигунд пен Банихал арасындағы 18 шақырымдық аяққа рұқсат берілді. Бұл учаскеге 11,215 шақырымдық (7 миль) Пир-Панжал теміржол туннелі кіреді, ол Банихал теміржол туннелі деп те белгілі. Бұл Үндістандағы ең ұзын теміржол туннелі, оның ені 8,4 метр, биіктігі 7,39 метр. Туннельде техникалық қызмет көрсету және төтенше жағдайларда пайдалану үшін 3 метрлік сервистік жол бар. Оның орташа биіктігі 1760 метр, бұл қазіргі жол туннелінен 440 метр төмен. Банихал теміржол станциясы теңіз деңгейінен 1702 метр (5584 фут) биіктікте орналасқан, пойыздар Банихалдан Казигундқа туннель арқылы қатынайды. 5 шақырымдық Банганга учаскесі жобаның толық аяқталу мерзімі 2017-2018 жылға дейін пайдалануға берілуі күтілді. Бұл аяқта екі өте қиын көпірдің құрылысы бар, олардың ішінде Ченаб өзеніндегі аркалық көпір және кабельдік ілмектелген Анжи-Хад көпірі.

3-қадам

3-ші кезең 2009 жылдың қазан айынан бері пайдалануда. Барамулладан Банихалға дейінгі, Пир Панжал тау жотасы арқылы өтетін жолдың ұзындығы 130 км. 2013 жылдың қазан айында 25 шақырымдық Удхампур-Катра учаскесі іске қосылғаннан кейін, 2-ші кезеңнің 148 шақырымдық Катра-Банихал учаскесін салу ғана қалды. 2020 жылға дейін Катра-Лаоле теміржол учаскесі аяқталғанша, Джамму Тави (немесе Удхампур) қалаларынан Банихалға автомобильмен, ал Банихалдан Шринагарға теміржолмен саяхаттау мүмкін болады. Банихал-Барамулла учаскесі де электрлендірілуде, жолдарды электрлендіру жұмыстары 2020 жылдың шілде айынан бері белсенді жүргізілуде. 2017 жылдың маусым айында Теміржол министрлігі Банихал-Барамулла учаскесінде Сангдан, Ратнипора, Разуан, Монгхолл және Надигам деген бес жаңа аялдама станциясының негізін салды, бірақ осы станциялардың құрылыс жұмыстары әлі басталған жоқ.

Ұзарту

Барамулла-Купвара желісі: Барамулладан Купвараға дейінгі 39 шақырымдық темір жол желісін кеңейтуге 3843 крор рупий 2018 жылдың қараша айында Орталық үкімет мақұлдады. 2020 жылдың шілде айында аяқталған зерттеулер Теміржол басқармасына тапсырылды. Барамулла-Ури желісі: Барамулладан Уриге дейінгі 50 шақырымдық темір жол желісі жоспарлануда. Онда бар Барамулла темір жол станциясы және Шиери, Гантмулла, Бонияр, Лимбер, Ноуграм, Лагама және Ури сияқты бірнеше жаңа станциялар болады. Үшінші тараптан келген консультант 2023 жылдың қыркүйегінде Солтүстік темір жолына трассаны мақұлдау туралы есепті тапсырды, ал әуеден және жерден түсірілген суреттерді түсіру жұмысы жақын арада басталады.

Инфрақұрылым және құрылыс

Бұл жол Үндістан субконтинентіндегі ең қиын теміржол жобасы болуы мүмкін. Жас Гималай таулары геологиялық жағынан күрделі және мәселелі. "Ченаб" көпірі әлемдегі осындай құрылыстардың ең биігі болады, тіпті Эйфель мұнарасының биіктігінен де асады. Екі көпір де конструкциялық жағынан қарапайым болады. Қоршаған ортаға зиян келтірмеу үшін ауа райына төзімді болаттан жасалған, сондықтан бояу қажеттілігі болмайды. Дизайн мен құрылысы Батыс Вирджиния штатындағы "Жаңа өзен шатқалы" көпіріне ұқсас. Жобаны "Конкан теміржол корпорациясы" басқарады. Аяқталу 2012 жылға жоспарланған (жолдың алғашқы бөлігі жергілікті жолаушылар тасымалы үшін ашылғаннан кейін төрт жыл өткен соң), және оған 26 000 тонна болат қажет. Барлық туннельдер "Жаңа австриялық туннель салу әдісімен" салынған, геологиялық жағынан жас және тұрақсыз Сивалик таулары арқылы туннель қазу кезінде көптеген қиындықтар кездесті. Атап айтқанда, Үдхампур – Катра учаскесіне су кірді, бұл болат аркалар мен бірнеше метрлік бетон қабырғаларды салуды қажет етті. Таулы жерлердегі әртүрлі тау жыныстарына сәйкес, торлы фермалық тіреулермен қатар, бетонды шашырғыш та қолданылды. Теміржол таулы аймақтан өтетіндігіне қарамастан, қауіпсіз, тегіс және сенімді сапарды қамтамасыз ету үшін бір проценттік еңіс белгіленді. Қосымша локомотивтер қажет болмайды, бұл сапарды жылдамдатып, ыңғайлырақ етеді. 5 фут 6 дюйм кеңдігі бар, бетонды ұяларға орнатылған үздіксіз дәнекерленген рельстер қолданылады, ең аз қисықтығы 676 метрге жетеді. Жолақтың ең жоғары жылдамдығы белгіленеді. Жүк вагондары ұлттық парктен алынады. Күн сайын 10-12 жолаушы пойызымен жүк тасымалы (астық және мұнай өнімдері) жүзеге асырылады. Жөндеу жұмыстары Шринагардың солтүстігіндегі Бадгам шеберханасында жүргізіледі. Қауіпсіздікті арттыру үшін үш түсті светофорлық сигнализация орнатылады, ал болашақта сапаны жақсарту үшін GSM-R жабдықтары орнатылуы мүмкін.

Жобалық агенттіктер

Үдхампур-Катра учаскесін Үндістан темір жолы басқарады. Катра-Лаол бөлімін Конкан теміржол корпорациясы басқарады. Бұл жолдың ең қиын бөлігі деп айтуға болады, оның 92 пайызынан астамы туннельдер немесе көпірлер – көпірлер мен туннельдерден тұрады. "Ircon International" мемлекеттік компаниясы Дхарам-Қазигунд-Барамулла учаскесін басқарады. Жолдың 138 шақырымы, оның ішінде аңғар және Пир-Панжал теміржол туннелі пайдалануға берілді. "Hindustan Construction Company" компаниясы Пир-Панжал туннелін шамамен 900 крор рупийге салды. "Afcons Infrastructure Limited" және Оңтүстік Кореяның "Ultra Engineering" компаниялары шамамен 974 крор рупийге Ченаб көпірін жобалауға және салуға жауапты. "Gammon India" және Оңтүстік Африканың "Archirodon Construction" компаниялары Анжи Кхад көпірін 745 крор рупийге салуды жүзеге асырады.

Құрылыспен байланысты зардап шеккендер

2005 жылдың маусым айында Татьярда туннель құлап, «Хиндустан құрылыс компаниясының» жұмысшысы Әлтаф Хусейн қаза тапты, тағы екеуі жарақат алды. 16 мамыр 2007 жыл – 9 және 7 жастағы екі қыз қазылған шұңқырға батып кетті. 14 ақпан 2008 жыл – Ури Вармулда тасқа шалынып, непалдық жұмысшы Тика Рам Балвари қаза тапты. 18 сәуір 2008 жыл – Катра-Казигунд жобасында түнгі уақытта жұмыс істеп жатқанда, Төменгі Жүде Море (Реаси ауданындағы Кури маңында) аймағында жүк көлігі терең шатқалға құлап түсті. Көліктің жүргізушісі Тара Чанд Сингх, сондай-ақ Решам Сингх пен Шамбу Рам (Реасидегі Патиан ауылының тұрғындары), Дани Рам, Сандип Лал және Вишно (Непалдың тұрғындары) қаза тапты, тағы екеуі жарақат алды. 27 наурыз 2011 жыл – Реаси ауданындағы Ченаб өзенінің үстінде салынып жатқан теміржол көпірінде екі жұмысшы – 34 жастағы Абдул Рахман мен 24 жастағы Джумма Бакш, олар отырған себет (кранға ілінген) ажыралып, 100 метрден астам биіктіктен құлап қаза тапты.