Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австрияда туған американдық теориялық химик
ForMemRS
Линус Полинг сыйлығы (2004)
Химия бойынша Нобель сыйлығы
Austrian born American theoretical chemist
ForMemRS
Linus Pauling Award (2004)
Nobel Prize in Chemistry
Ерте өмір
Мартин Карплюс Австрияның Вена қаласында дүниеге келген. 1938 жылдың наурыз айында Аншлюс болғаннан кейін бірнеше күн өткен соң оның отбасы Австриядағы нацистік оккупациядан қашып кеткен, ол кезде ол бала болған. Америка Құрама Штаттарына көшіп кетер алдында бірнеше ай Швейцарияның Цюрих қаласында және Францияның Ла-Бауле қаласында болды. Америка Құрама Штаттарына көшіп келуге дейін отбасы Венада "интеллектуалды және табысты, дінге сенбеуші еврей отбасы" ретінде белгілі болған. Оның әкесінің әкесі Иоганн Пол Карплюс (1866–1936) Вена университетінде психиатрия профессоры болған. Оның әкесінің қарындасы Эвгения Голдстерн Холокост кезінде қаза тапқан этнолог болды. Ол социолог, философ және музыкатанушы Теодор В. Адорноның туысы, ал физик Роберт фон Либеннің шөбересі. Оның інісі Роберт Карплюс Калифорния университетінде (Беркли) халықаралық деңгейде танымал физик және оқытушы болған. Отбасының академиялық дәстүрін жалғастыра отырып, оның немересі Эндрю Карплюс Орегон штаты университетінде биохимия және биофизика профессоры.
Martin Karplus was born in Vienna, Austria. He was a child when his family fled from the Nazi occupation in Austria a few days after the Anschluss in March 1938, spending several months in Zürich, Switzerland and La Baule, France before immigrating to the United States. Prior to their immigration to the United States, the family was known for being "an intellectual and successful secular Jewish family" in Vienna. His grandfather, Johann Paul Karplus (1866–1936) was a highly acclaimed professor of psychiatry at the University of Vienna. His great aunt, Eugenie Goldstern, was an ethnologist who was killed during the Holocaust. He is the nephew, by marriage, of the sociologist, philosopher and musicologist Theodor W. Adorno and grandnephew of the physicist Robert von Lieben. His brother, Robert Karplus, was an internationally recognized physicist and educator at University of California, Berkeley. Continuing with the academic family theme, his nephew, Andrew Karplus, is a highly respected biochemistry and biophysics professor at Oregon State University.
Білім
1951 жылы Гарвард колледжінде АБ дәрежесін алғаннан кейін Карплюс Калифорния технология институтында аспирантураны бітірді. 1953 жылы ол Нобель сыйлығының лауреаты Линус Паулингтің жетекшілігімен PhD диссертациясын қорғады. Паулингтің сөзіне қарағанда, Карплюс "оның ең дарынды шәкірті" болған. 1953-1955 жылдары ол Оксфорд университетінде NSF докторантурадан кейінгі тағылымдамасын өтті.
After earning an AB degree from Harvard College in 1951, Karplus pursued graduate studies at the California Institute of Technology. He completed his PhD in 1953 under Nobel laureate Linus Pauling. According to Pauling, Karplus "was [his] most brilliant student." He was an NSF Postdoctoral Fellow at the University of Oxford (1953–55)
Зерттеу
Ол өзінің алғашқы ғылыми мақаласын 17 жасында жариялады. 1970 жылы докторантурадан кейінгі тағылымдамасын аяқтаған Арие Варшель Гарвардта Карплюсқа қосылды. Олар бірлесіп, классикалық физиканы қолданып молекуланың атом ядроларын және бір бөлігін электрондарын, ал қалған электрондарын кванттық механика арқылы модельдейтін компьютерлік бағдарлама жазды. 1974 жылы Карплюс, Варшель және басқа да ғылымдастары осы модельдеу түріне негізделген мақала жариялады, ол көруге маңызды ірі және күрделі ақуыз молекуласы – ретинаның пішінінің өзгеруін сәтті модельдеді. Александр Д. МакКеррелл кіші (Мэриленд университеті, Балтимор).
He published his first academic paper when he was 17 years old. In 1970 postdoctoral fellow Arieh Warshel joined Karplus at Harvard. Together they wrote a computer program that modeled the atomic nuclei and some electrons of a molecule using classical physics and modeling other electrons using quantum mechanics. In 1974 Karplus, Washel and other collaborators published a paper based on this type of modeling which successfully modeled the change in shape of retinal, a large complex protein molecule important to vision. Alexander D. MacKerell, Jr. (University of Maryland, Baltimore)
Марапаттар мен құрметтер
Карплюс 1967 жылы Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1987 жылы Ирвинг Лангмюр сыйлығымен марапатталды. Ол Халықаралық кванттық молекулалық ғылым академиясының мүшесі. 1991 жылы Нидерланды Корольдік өнер және ғылым академиясының шетелдік мүшесі болып тағайындалды және 2000 жылы Корольдік қоғамның шетелдік мүшесі (ForMemRS) болып сайланды. 2001 жылы Кристиан Б. Анфинсен атындағы сыйлықтың иегері атанды. 2004 жылы Линус Паулинг сыйлығымен, ал 2013 жылы химия саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды.
Karplus was elected a member of the National Academy of Sciences in 1967. He was awarded the Irving Langmuir Award in 1987. He is a member of the International Academy of Quantum Molecular Science. He became foreign member of the Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences in 1991 and was elected a Foreign Member of the Royal Society (ForMemRS) in 2000. He is a recipient of the Christian B. Anfinsen Award, given in 2001. He was awarded the Linus Pauling Award in 2004 and the Nobel Prize in Chemistry in 2013.
Жеке өмір
Карплюс Марсиге үйленген және үш баласы бар.
Karplus is married to Marci and has three children.