Виола Десмонд: Қара нәсілді кәсіпкер және құқық қорғаушысының өмірі мен күресі

Кіріспе

Қара канадалық кәсіпкер және белсенді (1914–1965)

2010 жылы Десмондқа постұймдық толық кешірім берілді, бұл Канадада алғашқы рет болды. Толық кешірім алған адамның қылмыс жасағандығы жоқ деп есептеледі және сотталғаннан туындаған айыппұлдар, шектеулер немесе мүлікті тәркілеу сияқты барлық салдар жойылады. Алайда, үкімет 2021 жылға дейін оның мүлкіне 26 доллар (2021 жылғы көрсеткіш бойынша 368 канад долларына тең) айыппұлды қайтарған жоқ, оны ақшаның уақыт құнын ескере отырып түзетілген 1000 долларлық стипендия түрінде төледі. 2018 жылдың соңында Десмонд канадалық банкнотада жеке суреті бейнеленген алғашқы канадалық әйел атанды – 10 долларлық банкнота. Бұл банкнота 2018 жылдың 8 наурызында Галифакс орталық кітапханасында өткен салтанатты шарада Қаржы министрі Билл Морно мен Канада Банкінің губернаторы Стивен Полозбен таныстырылды. Десмонд 2018 жылы Ұлттық тарихи тұлға деп жарияланды.

Өмірбаян

Виола Десмонд 1914 жылғы 6 шілдеде Джеймс Альберт пен Гвендолин Айрин (қыз есімі Джонсон) Дэвис отбасындағы он баланың бірі ретінде дүниеге келді. Ол Галифакс қаласында әкесі мен анасы тәрбиеледі. 1917 жылы 3 жасар Виола отбасымен бірге Галифакс жарылысынан аман қалды. Виоланың әкесі шаштараз болып жұмыс істеместен бұрын бірнеше жыл кемеде жұмыс істеген. Өсіп келе, Десмонд қара терілі әйелдерге арналған кәсіби шаш пен тері күтім өнімдерінің жетіспеушілігін байқады және осы қажеттілікті қанағаттандыруды көздеді. Шаштараздық салонынан басқа, Десмонд "Десмонд сұлулық мәдениет мектебін" ашты, соның арқасында қара терілі әйелдерге лайықты білім алу үшін бұрынғыдай алыс сапар шегудің қажеті болмады. Жаңа Шотландия, Нью-Брансуик және Квебек әйелдеріне қызмет көрсеткен мектеп вертикалды интеграция принципі бойынша жұмыс істеді. Студенттерге өздерінің жеке бизнесін ашуға және өздерінің қауымдарындағы басқа қара терілі әйелдерге жұмыс орындарын ұйымдастыруға қажетті біліктер берілді. Әр жылы мектепті он беске дейін әйел бітіріп шықты, олардың барлығына тек ақ нәсілділерді қабылдайтын оқу орындарына түсуге рұқсат берілмеген.

Тұтқындау

Виола Десмонд күйеуі Джек Десмондпен бірге Стриттегі шаштараздық және сұлулық салонында жұмыс істеді. 1946 жылдың 8 қарашасында Виола Десмонд өзінің сұлулық өнімдерін сату үшін Сиднейге іссапарға шыққанда, Нью-Глазго қаласында оның машинасы бұзылып қалды. Оған машинаны жөндеуге қажетті бөлшектер бір күннен кейін ғана қолжетімді болатынын айтты. Күту уақытын өткізу үшін ол Розеланд кинотеатрында Оливия де Гавилендтің ойнаған "Қараңғы айна" фильмін көруге барды. "Бест" газеті Дезмондтың оқиғасын бірінші бетке шығарды, себебі ол бұрын Розеланд театрындағы нәсілдік бөлінуге қарсы шыққан болатын. Оның шіркеуі мен Nova Scotia Association for the Advancement of Coloured People (NSAACP) ұйымының көмегімен Десмонд Фредерик Уильям Биссеттің қылмыстық істе өкілі ретінде жалдады және Розеланд театрына қарсы сотқа шағымдануға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Келесі сот процестерінде үкімет бұл салықтан қашуға талпыныс деп дәлелдеді. Кинотеатрлар мен кинозалдарды реттейтін провинциялық заң, билет бағасына байланысты ойын-сауық салығын төлеуді талап етті. Театр Дезмондқа тек арзан балконға билет сатуға келіскендіктен, бірақ ол әлдеқайда қымбат бас қабаттағы орынға отыруды талап етті, сондықтан оған салықтан бір цент кем болды. Дезмондты айыптау үшін қолданылған заңда нәсілдік дискриминацияны көрсететін тіл жоқ. Биссеттің бастапқы айыптауға шағымданудың орнына сот арқылы қайта қарауды таңдауы қателікке әкелді. Дезмондтың адвокаты істі нәсілдік дискриминацияға емес, салықтан қашуға айыптау негізінде қайта қарауға тырысты. Істі қараудан бас тартқан судья Уильям Лоример Холл былай деді:
Егер бұл мәселе сотқа сертификат беруден басқа тәсілмен жеткен болса, онда осы бақытсыз әйелге жасалған қателікті түзету мүмкіндігі болуы мүмкін еді. Театр менеджері провинцияны бір цент сомасына алдауға тырысқан деген шын ниетпен ынталы болды ма, әлде бұл Jim Crow ережесін мемлекеттік заңды дұрыс емес пайдалану арқылы күштеуге жасалған құпия әрекет пе екеніне ойлануға болады. |авторы=Судья Уильям Лоример Холл|дерегі=Дезмондтың өтінішін қабылдамағанда (1947)

Viola Desmond joined her husband Jack Desmond in a combined barbershop and hairdressing salon on Street. On November 8, 1946, while she was on a business trip to Sydney to sell her beauty products, Viola Desmond's car broke down in New Glasgow. She was told that she would have to wait a day before the parts to fix it became available. To pass the time while waiting, she went to see The Dark Mirror starring Olivia de Havilland at the Roseland Film Theatre. Best closely covered the story of Desmond on front page as she had herself previously confronted the racial segregation of the Roseland Theatre. With the help of her church and the Nova Scotia Association for the Advancement of Coloured People (NSAACP), Desmond hired a lawyer, Frederick William Bissett, who represented her in the criminal trials and attempted, unsuccessfully, to file a lawsuit against the Roseland Theatre. During subsequent trials the government insisted on arguing that this was a case of tax evasion. A provincial act regulating cinemas and movie theatres required the payment of an amusement tax based on the price of the theatre ticket. Since the theatre would only agree to sell Desmond a cheaper balcony ticket, but she had insisted upon sitting in the much more expensive main floor seat, she was only one cent short on tax. The statute used to convict Desmond contained no explicitly racist or discriminatory language. Bissett's decision to opt for a judicial review rather than appeal the original conviction proved disastrous. Desmond's lawyer tried to appeal the decision on the basis of her being wrongfully accused of tax evasion, not on the basis of racial discrimination. When dismissing the case, Justice William Lorimer Hall said:
Had the matter reached the court by some other method than certiorari there might have been an opportunity to right the wrong done this unfortunate woman. One wonders if the manager of the theatre who laid the complaint was so zealous because of a bona fide belief that there had been an attempt to defraud the province of Nova Scotia of the sum of one cent, or was it a surreptitious endeavour to enforce a Jim Crow rule by misuse of a public statute.|author=Justice William Lorimer Hall|source=when dismissing Desmond's application (1947)

Оның адвокаты Биссет Дезмондтан ешқандай төлем алмады, ал ақша жаңадан құрылған NSAACP-ны қолдау үшін пайдаланылды.

Кейінгі өмірі

Соттан кейін және Новая Шотландияның заң жүйесімен танысқаннан кейін оның некесі аяқталды. Дезмонд өзінің бизнесін жабып, Монреальға көшіп, бизнес колледжіне оқуға түсті. Кейін ол Нью-Йорк қаласына қоныстанды, онда 1965 жылдың 7 ақпанында 50 жасында асқазан-ішек қан кетуінен көз жұмды. Ол Новая Шотландияның Галифакс қаласындағы Камп Хилл зиратында жерленген.

Еске алу рәсімі

2019 жылдың 28 қаңтарында Букер мектебінің Новая Шотландия мұғалімі Темма Фрекер өзінің класының Корнуоллис паркіне Десмондтың ескерткіші орнату туралы ұсынысы үшін генерал-губернатордың тарих сыйлығымен марапатталды. Оның ұсынысы Эдвард Корнуоллис ескерткішін акадиялық Ноэль Дойрон, қара нәсілді Новая Шотландиялық Виола Десмонд және микмактардың басшысы Джон Деннидің басқа үш ескерткішімен бірге орналастыруды көздеді. Төрт ескерткіш бір-бірімен әңгімелесіп тұрғандай етіп қойылатын, олар өз жетістіктері мен күрестерін талқылайтын болар еді. Кейп-Бретон университеті Виола Десмонд пен оның әпкесі Ванда Робсонның есімдерімен стипендиялық бағдарлама ұйымдастырды және доктор Грэм Рейнольдсты оның құрметіне әлеуметтік әділет саласындағы алғашқы Виола Десмонд кафедрасының жетекшісі етіп тағайындады. 2010 жылы Новая Шотландияның вице-губернаторы Майанн Э. Фрэнсис Десмондтың портретін ашты, ол Үкімет үйінің (Новая Шотландия) балуан залында тұрақты түрде қойылды. 2012 жылы Десмонд Канада Посты шығарған естелік маркада бейнеленді. 2016 жылдың 8 желтоқсанында Виола Десмонд Канадада туған алғашқы әйел, төртінші әйел (королева Мария, принцесса Мария, Корольдік принцесса және Харвуд графинясы, сондай-ақ королева Елизавета II) және Канада банкнотында жеке суреті бейнеленген алғашқы адам емес, корольдік отбасы мүшесі емес адам болды, оның азаматтық құқықтар қозғалысындағы жетістіктерін құрметтеу мақсатында. Осылайша ол осылай бейнеленген алғашқы қара нәсілді адам атанды. 2018 жылдың 26 қарашасында Канада Банкі он долларлық банкноттың жаңа дизайнын таныстырды, онда банкноттың ал жағында Десмондтың суреті, ал арт жағында Халифакстың тарихи солтүстік бөлігінің картасы және Манитоба штатының Виннипег қаласындағы Адам құқықтары жөніндегі Канадалық музей бейнеленген. Десмонд 2018 жылдың 12 қаңтарында Ұлттық тарихи тұлға ретінде танылды. 2018 жылдың маусым айында жергілікті қалалық кеңесшінің өтініші бойынша Скарборо қауымдастық кеңесі Хупфилд паркін Виола Десмонд паркі деп қайта атауға келісім берді. Парк Торонтодағы Скарбороның Малверн ауданында орналасқан. 2018 жылдың шілдесінде бұрынғы Розеланд театрының сыртындағы Нью-Глазгодағы Форбс көшесінің бір бөлігі Виола жолы деп аталды. 2019 жылдың ақпан айында Корольдік Канадалық монетаханасы Виола Десмондтың суреті бар таза күміс монетаны – алғашқы Қара тарих айы монетасын шығаруды жариялады. 2019 жылдың сәуір айында Халықаралық банкноталар қоғамы (IBNS) Виола Десмондтың суреті бар канадалық он долларлық банкнотаны 2018 жылғы «Жыл банкноты» сыйлығына иегер деп таңдады. 2021 жылдың сәуір айында Гамильтон Вентворт аудандық мектеп кеңесі Десмондтың есімімен аталған жаңа бастауыш мектеп ашылатынын хабарлады. Виола Десмонд бастауыш мектебінде балабақшадан 8-сыныпқа дейін 682 оқушы білім алады және ол 2021 жылдың қыркүйек айында есіктерін ашты. 2022 жылдың қарашасында Торонто халықаралық кинофестивалі TIFF Bell Lightbox-тағы ең үлкен көрсету залы 2023 жылы Виола Десмонд театры деп аталатынын мәлімдеді.

On 28 January 2019, Temma Frecker, a Nova Scotia teacher at The Booker School, was awarded the Governor General's History Award for her class's proposal to build a statue of Desmond in Cornwallis Park. Her proposal was to include the existing Edward Cornwallis statue among three other statues of Acadian Noël Doiron, Black Nova Scotian Viola Desmond and Mi'kmaq Chief John Denny Jr. The four statutes would be positioned as if in a conversation with each other, discussing their accomplishments and struggles. Cape Breton University established a scholarship campaign in the names of Viola Desmond and her sister Wanda Robson, and named Dr. Graham Reynolds the first Viola Desmond Chair in Social Justice in her honour. In 2010, Mayann E. Francis Lieutenant Governor of Nova Scotia unveiled a portrait of Desmond which is on permanent display in the Ballroom at Government House (Nova Scotia). In 2012, Desmond was portrayed on a commemorative stamp issued by Canada Post. Viola Desmond was, on December 8, 2016, chosen from a shortlist of five to be the first Canadian born woman, the fourth woman (after Queen Mary, Princess Mary, Princess Royal and Countess of Harewood, and Queen Elizabeth II), and the first non royal to appear on her own on a Canadian banknote, to celebrate her achievements in the civil rights movement. In so doing, she also became the first black person featured in that way. On November 26, 2018, the Bank of Canada revealed the new design of the ten dollar banknote, showing Desmond's effigy on the obverse and, on the back, a map of Halifax's historic north end and the Canadian Museum for Human Rights in Winnipeg, Manitoba. Desmond was named a National Historic Person on January 12, 2018. In June 2018, at the request of a local city councillor, Scarborough community council approved the renaming of Hupfield Park as Viola Desmond Park. The park is located in the Malvern neighbourhood of Scarborough within Toronto. In July 2018, a short stretch of Forbes Street in New Glasgow outside of the former Roseland Theatre was renamed Viola's Way. In February 2019, Royal Canadian Mint announced the release of first Black History Month coin, a pure silver coin featuring Viola Desmond. In April 2019, the International Bank Note Society (IBNS) selected Canadian ten dollar note featuring Viola Desmond to receive Bank Note of the Year Award for 2018. In April 2021, the Hamilton Wentworth District School Board announced a new elementary school named after Desmond. The Viola Desmond Elementary School educates 682 students in kindergarten through to Grade 8 and opened in September 2021. In November 2022, the Toronto International Film Festival announced that the largest screening room at the TIFF Bell Lightbox will be named the Viola Desmond Theatre in 2023.