Ирландия азамат соғысы: өлім жазалары мен қылмыстар (1922-1923)

Кіріспе

Ирландия Азамат соғысының партизандық кезеңінде жасалған соғыс қылмыстары (1922–1923)

Ирландия Азамат соғысы кезіндегі өлім жазалары Ирландия Азамат соғысының партизандық кезеңінде (1922 жылдың маусымынан 1923 жылдың мамырына дейін) орын алды. Соғыстың бұл кезеңі өте қатал болды, және екі тарап – Ирландия еркін мемлекетінің үкіметтік күштері мен келісімге қарсы Ирландия республикалық армиясының (ИРА) көтерілісшілері – жазалаулар мен террорді пайдаланды, бұл қатыгездіктердің айналасына ұласты. 1922 жылдың қарашасынан бастап, еркін мемлекет үкіметі соғысты аяқтау мақсатымен республикалық тұтқындарды өлім жазасына кесу саясатын қолға алды. Көптеген қаза тапқандар бұрынғы одақтастар болған, ал кейбір жағдайларда (1919–1921 жылдардағы Ирландия тәуелсіздік соғысы кезінде) жақын достары болған, соғыста олардың өлімін бұйырғандардың. Сонымен қатар, үкімет әскерлері бірнеше рет тұтқындарды даладан дереу өлім жазасына кесті. Тұтқындарды өлім жазасына кесу Ирландия саясатында ұзаққа созылатын ашу-ыза мұрасын қалдырды. Ирландия еркін мемлекетінің Азамат соғысында өлім жазасын қолдануы, соңғы британдық көрсеткіштермен салыстырғанда, салыстырмалы түрде қатал болды. Ирландия еркін мемлекетінің үкіметі 81 ресми өлім жазасын орындаған, ал британдықтар 1919–1921 жылдар аралығында 24 ИРА еріктісін өлтірді.

Өмірбаян

Майкл Коллинз, еркін мемлекеттің уақытша үкіметінің ұлттық армиясының қолбасшысы, соғысып жатқан ирланд ұлтшылдарының тез арада татуласуын үміттенеді, республикашылдар халық шешімін қабылдауларын талап етті, содан кейін олар қаруларын тастап үйлеріне оралуы мүмкін еді. "Біз кез келген қажетсіз құрылыс пен адам өмірінің қазасына жол бермейміз. Бізге қажетті деңгейден асып, олардың әлсіздігін күшейтуге тырыспаймыз". Алайда, 22 тамызда 1922 жылы шабуылда Коллинздің қазасына байланысты, еркін мемлекеттің уақытша үкіметі, В.Т. Косгрейв, Ричард Малкахи және Кевин О’Хиггинс басшылығымен, Анти-Келісімдік ИРА заңды ирланд үкіметіне қарсы заңсыз көтеріліс жасап жатыр деген тұжырымға келді және оларды жауынгерлер емес, қылмыскерлер ретінде қарау керек деп шешті. О’Хиггинс әсіресе соғыс жағдайларын енгізу ғана соғысты аяқтаудың жолы екенін айтты. Өлім жазасын қолдану саясатына ықпал еткен тағы бір фактор – зорлық-зомбылықтың күшеюі. Азамат соғысының алғашқы екі айында (1922 жылғы шілде-тамыз) еркін мемлекет күштері республикашылдар бақылап тұрған барлық аумақты жаулап алды және соғыс аяқталған сияқты көрінді. Бірақ Анти-Келісімдік тарап тамыз-қыркүйекте партизандық тактикаға көшкеннен кейін, Ұлттық армияның шығындары артты және тіпті Ирландия еркін мемлекетінің шабуылында алынған кейбір аумақтарды жоғалтты. Мысалы, Кенмар қаласы 9 қыркүйекте Анти-Келісімдік күрескерлер тарапынан қайта басып алынып, желтоқсанның басына дейін олардың бақылауында болды.

Басқа әлеуметтік қысымдар

Резолюция қабылданғаннан кейін көп ұзамай республикашыл жауынгерлерге тағы бірнеше қысым көрсетілді. 10 қазанда католик шіркеуінің пасторлық хаты Анти-Келісім күресушілерін айыптады және былай деп аяқталды: "Осы үйретімге қайшы келіп, мұндай қылмыстарға қатысқандар ауыр күнәға батып, осындай жаман жолдарда жалғасса, олар тәубе етіп кешірім сұрамайды және Киелі қауымға қабылданылмайды". Бұл Анти-Келісім күресушілерінің қауымнан шығарылатынын, ал егер олар қаза тапса, шіркеуде жерленуге немесе жұмаққа енуге үміттенбеу керектігін білдірді. Халықтың басым көпшілігі католик дінінде болған және өте діншіл болғандықтан, бұл Уақытша үкімет үшін тиімді уақытта жасалған өте күшті әлеуметтік қысым болды. 15 қазанда еркін мемлекеттің байланыс директоры Пьярас Беаслай баспасөзге нұсқаулар жіберіп, еркін мемлекет әскерлерін "Ұлттық армия", "Ирландия армиясы" немесе жай ғана "әскерлер" деп атау керектігін айтты. Анти-Келісім тарапын "Тәуелсіздер" деп атау керек еді және оларды "Республикалықтар", "ИРА", "күштер" немесе "әскерлер" деп атамауға тиіс болды, сондай-ақ олардың офицерлерінің шендерін жариялауға рұқсат етілмеді. Осыдан бастап, жаңартылған әскери сот заңнамасымен, шіркеу мен баспасөздің көп бөлігінің қолдауымен еркін мемлекет республикашыл жауынгерлерді жауынгерлер ретінде емес, қылмыскерлер ретінде қарауға дайын болды.

Алғашқы өлім жазалары мен жазалаулар

Алғашқы төрт атқышу 1922 жылғы қазанның ортасында күшін жойған амнистияны көптеген республикашылдар қабылдамағаннан кейін бір айдан соң болды. 17 қарашада Дублинде төрт IRA жауынгері атылды. 19 қарашада тағы үш атқышу орын алды. Келесі атқышуға тартылған Эрскин Чайлдерс, ол Англо-Ирландия келісімі келіссөздерінің хатшысы болған. Чайлдерс белгілі республикашыл болды – оның қайығы «Асгардта» Хауттағы қару жөнелту кезінде қару әкелінген. Ол танымал колонкашы, романист және Глендалоу үйінің англо-ирландиялық, протестанттық жер иелері отбасының мүшесі болды. Ол 10 қарашада Коллинз берген испандық .32 калибрлі қалташа пистолетімен ұсталған. Чайлдерс пен тағы сегіз адам азаматтық сотқа шағымданды. Ирландиядағы соттардың бас судьясы О'Коннор соғыс жағдайы бар-жоғын қарастырды. Ол Ирландиядағы Уақытша үкіметтің болуын және оның ұсынылғандай әрекет ету және тоғыз адамды атқышуға өкілеттігін қарастырды. «Уақытша үкімет қазір Ирландиядағы билік етуші орган болып табылады, де-юре де-факто, және оның міндеті – бейбітшілікті сақтау, заңды басқару және оны құлатуға бағытталған барлық әрекеттерді, қажет болған жағдайда күшпен басу». Джо МакКелви де кек алу үшін атқыланды. О'Коннор мен Меллоус, әсіресе, Тәуелсіздік соғысының батырлары еді. Бұл заңсыз әрекет болуы мүмкін, өйткені төрт республикашыл атқышуды санкциялайтын заң қабылдамас бұрын ұсталған. Бұл сонымен қатар күнтізбенің ең маңызды католик мейрамдарының бірі – Таза тұйық Концепция мерекесіне тап келді. Сол күні таңертең бүкіл ел бойынша Падраг де Бруннің мына өлеңі жазылған парақтар таратылды: «Рори мен Лиам, Дик пен Джо / (Таң жұлдызы, Мария, кел!) / Қызыл – жүректерінің қаны, жандары қардай аппақ / (Таза Мария, оларды үйге жетеле!) / Көздері өлімге бетке-бет келгенде бекем». Кейін сол күні Дэйл атқышуларды талқылап, 39–14 дауыспен мақұлдады. Оқиғаның қайғылы жайттарының бірі – О'Коннор мен Кевин О'Хиггинс бұрын жақын достар болған, ал О'Коннор О'Хиггинстің үйлену тойында куәгер болған. Тарихшы Майкл Хопкинсон Ричард Малкахи атқышуға қолдау көрсеткенін және Кевин О'Хиггинс кабинеттің соңғы қолдау білдірген мүшесі болғанын хабарлады. Бүгінде «Файн Гейл» партиясы, яғни «Еркін мемлекеттің» мұрагерлері, атқышуларды конституцияға қайшы деп санайды. Шон Хейлс соғыста қаза тапқан жалғыз депутат болды. Алайда, республикашылар өз жауынгерлерінің өліміне жауап ретінде сайланған өкілдердің үйлерін өртеп тастауды жалғастырды. 10 желтоқсанда депутат Шон МакГарридің үйі өртеніп, ішіндегі жеті жасар ұлы қаза тапты, шабуылдаушылар оның іште екенін білмеген. Сенаторлардың үйлері соғыста IRA өртендірген немесе қиратқан 199 үйдің арасында болды. 1923 жылдың ақпанында Кевин О'Хиггинстің қарт әкесі Стрэдбаллидегі отбасылық үйінде республикашылармен өлтірілді, ол оны және оның отбасын шығарып жіберуге тырысқан топтың басшысынан қару тартып алмақ болды. Атқарушы кеңестің төрағасы В.Т. Косгрейвтің үйі өртенді. Оның інісі дүкеніне жасалған қарулы шабуыл кезінде қаза тапты, бұл саяси мақсатта жасалмаған сияқты.

The first four executions occurred a month after most Republicans had rejected the amnesty that expired in mid October 1922. On 17 November, four Anti Treaty IRA fighters were shot in Dublin. They were followed by three more on 19 November. The next to be executed was Erskine Childers, who had been secretary to the Anglo Irish Treaty negotiations. Childers was a well known Republican it was on his boat, the Asgard, that the guns had been brought in during the Howth gun running he was a renowned columnist, novelist, and a member of the Anglo Irish, Protestant landowning family of Glendalough House, Annamoe, County Wicklow. He had been captured on 10 November in possession of a Spanish made .32 calibre pocket pistol which Collins had given to him. Childers and eight others appealed to the civilian judiciary. Judge O'Connor, the Master of the Rolls in Ireland, considered whether a state of war existed. He considered the existence of a Provisional Government in Ireland and its authority to act as proposed and execute the nine. 'The Provisional Government now is, de jure as well as de facto, the ruling authority in Ireland and its duty is to preserve the peace, administer the law, and to repress, by force if necessary, all attempts to overthrow it.' and Joe McKelvey – were executed in revenge. O'Connor and Mellows particularly were revered heroes of the War of Independence. This was arguably an unlawful act, as the four Republicans had been captured before the Dáil passed the legislation authorising executions. It was also one of the most important Catholic feasts in the calendar, the Feast of the Immaculate Conception. Outside masses that morning, all over the country, leaflets were distributed with a poem by Pádraig de Brún" Rory and Liam and Dick and Joe / (Star of the Morning, Mary, come!) / Red is their hearts' blood, their souls like snow / (Mary Immaculate, guide them home!) / Their eyes are steady in face of death
Later on the same day the Dáil debated the executions and retrospectively approved them by a vote of 39–14. One of the poignant aspects of the incident was that O'Connor and Kevin O'Higgins were formerly close friends, and O'Connor had been best man at O'Higgins' wedding just a few months previously. Historian Michael Hopkinson reports that Richard Mulcahy had pressed for the executions and that Kevin O'Higgins was the last member of cabinet to give his consent. Today, the executions are seen as unconstitutional even by the Fine Gael party, the inheritors of the Free State. Seán Hales was the only TD to be killed in the war. However, Republicans continued to burn the homes of elected representatives in reprisal for executions of their men. On 10 December, the house of TD Seán McGarry was burned down, killing his seven year old son whom the attackers had not realised was inside. Homes of senators were among the 199 houses burned or destroyed by the IRA in the war. In February 1923, Kevin O'Higgins' elderly father was killed by Republicans at the family home in Stradbally, having attempted to snatch a gun from the leader of the group evicting him and his family. The house of the President of the Executive Council W. T. Cosgrave was burned. His uncle was killed during an armed raid on his shop, which does not appear to have been political.

Ресми жазалаулар

Жалпы, Еразат мемлекет соғыс кезінде 81 Анти-Келісім күрескерін өлім жазасына кесуге ресми түрде рұқсат берді. Республикалық тарихшы Дороти Маккардл республикалық санада 77 өлім жазасы туралы кеңінен таратты, бірақ ол қарулы қарақшылық сияқты қылмыстар үшін жазаланғандарды есепке алмаған сияқты. Өлім жазасына кесілгендер әскери сотта сотталды және мемлекетке қарсы қару ұстағаны үшін ғана кінәлі деп танылды. 1922 жылдың 30 қарашасында Беггерс Буш казармасында тағы бір өлім жазасы орындалды. Олардың арасында Джон (Джек) Лео Мерфи, Дублин қаласы, 56 Белвью үйінің тұрғыны, ИРА-ның 6-шы Дублин бригадасы, 3-ші батальонының "А" взводының мүшесі болды. Ол 19 жаста еді. Өлім жазасының алғашқы кезеңінен кейін, 1922 жылдың желтоқсан айының соңында ату отрядтары қайтадан жұмысқа кірісті. 19 желтоқсанда Килдарэ округіндегі Кюрра лагерінде ИРА-ның жеті адамы атылып өлтірілді. Ал он күннен кейін Килкенниде тағы екеуі атылды. Өлім жазасына кесілгендердің көпшілігі Дублиндегі Килменхэм және Маунтджой түрмелерінде ұсталған тұтқындар еді, бірақ 1923 жылдың қаңтарынан бастап Кевин О'Хиггинс өлім жазасын әр округте орындау қажеттігін айтты, осылайша оның әсерін арттыру үшін. Сәйкесінше, сол айда 34 тұтқын Дундалк, Роскреа, Карлоу, Бирр және Портлоуз, Лимерик, Трали, Роскреа және Атлон сияқты жерлерде атылып өлтірілді. 8-18 ақпан аралығында Еразат мемлекет өлім жазаларын тоқтатты және Анти-Келісім күрескерлеріне рақымшылық жариялап, капитуляциялауға шақырды. Алайда, соғыс тағы екі айға созылып, кем дегенде 20 ресми өлім жазасы орындалды, олардың ішінде 11 сәуірде Туам әскери казармасында 21 ақпанда қаруды заңсыз иеленгені үшін кінәлі деп танылған алты адам атылып өлтірілді. Туам қаласындағы ескі әскери казарманың орнында ескерткіш тақта орнатылған. Республикалық көшбасшылардың бірнешесі өлімнен мүжілді. 1922 жылдың 4 қарашасында тұтқындалған Эрни О'Мэлли өлім жазасынан құтылды, өйткені тұтқынға алынғанда ол өте ауыр жараланғандықтан әскери сотқа қатыса алмады, сондай-ақ Еразат мемлекет британдықтарға қарсы соңғы күрестің даусыз батырының жазасын орындаудан тартынған болуы мүмкін. 1923 жылдың қаңтарында тұтқындалған Лиам Дизи Анти-Келісім күштерін қаруларын тастауға шақыратын капитуляциялық құжатқа қол қою арқылы өлім жазасынан құтылды. Анти-Келісім тарапы 1923 жылдың 30 сәуірінде атысты тоқтату туралы мәлімдеме жасады және 24 мамырда соғысты аяқтап, өз күштеріне "қаруды тастауға" бұйрық берді. Дегенмен, одан кейін де республикалық тұтқындарды өлім жазасына кесу жалғасты. Мамыр айында атысты тоқтату бұйрығынан кейін ИРА-ның төрт адамы атылып өлтірілді, ал соңғы екі өлім жазасы жаулық әрекеттер аяқталғаннан кейін 20 қарашада орындалды. 1924 жылдың қараша айында ғана азаматтық соғыста жасалған барлық қылмыстар үшін жалпы кешірім жарияланды.

In all, the Free State formally sanctioned the execution of 81 Anti Treaty fighters during the war. Republican historian Dorothy Macardle popularised the number of 77 executions in Republican consciousness, but she appears to have left out those executed for activities such as armed robbery. Those executed were tried by court martial in a military court and had to be found guilty merely of bearing arms against the State. On 30 November 1922, there were further executions at Beggars Bush Barracks. Among them was John (Jack) Leo Murphy of 56 Belview Buildings, Dublin, he was a member of "A" Coy, 3rd Batt, Sth Dublin Brigade, IRA. He was 19 years of age. After the initial round of executions, the firing squads got under way again in earnest in late December 1922. On 19 December, seven IRA men from Kildare were shot in the Curragh Camp, County Kildare. and ten days later, two more were shot in Kilkenny. Most of those executed were prisoners held in Kilmainham and Mountjoy Gaols in Dublin, but from January 1923, Kevin O'Higgins argued that executions should be carried out in every county in order to maximise their impact. Accordingly, in that month, 34 prisoners were shot in such places as Dundalk, Roscrea, Carlow, Birr and Portlaoise, Limerick, Tralee, Roscrea and Athlone. From 8–18 February, the Free State suspended executions and offered an amnesty in the hope that Anti Treaty fighters would surrender. However, the war dragged on for another two months and witnessed at least 20 more official executions, amongst them six men executed on 11 April in Tuam Military Barracks found guilty of the unlawful possession of arms on 21 February. There is a commemorative plaque in Tuam on the site of the old Military Barracks. Several Republican leaders narrowly avoided execution. Ernie O'Malley, captured on 4 November 1922, was not executed because he was too badly wounded when taken prisoner to face a court martial and possibly because the Free State was hesitant about executing an undisputed hero of the recent struggle against the British. Liam Deasy, captured in January 1923, avoided execution by signing a surrender document calling on the Anti Treaty forces to lay down their arms. The Anti Treaty side called a ceasefire on 30 April 1923 and ordered their men to "dump arms", ending the war, on 24 May. Nevertheless, executions of Republican prisoners continued after this time. Four IRA men were executed in May after the ceasefire order and the final two executions took place on 20 November, months after the end of hostilities. It was not until November 1924 that a general amnesty was offered for any acts committed in the civil war.

Бейресми өлтірулер

Сотталған жазалаудан басқа, еркін мемлекет әскерлері келісімге қарсы күрескерлерді тұтқынға алғаннан кейін көптеген соттан тыс кісі өлтірулер жасады. Соғыстың басында, 1922 жылдың тамыз айының соңында (партизандық соғыс басталған кезде), Ұлттық армия әскерлерінің тұтқындарды өлтіруіне қатысты көптеген жағдайлар тіркелді. Дублинде бірнеше адам жаңа (полиция) барлау қызметі, Қылмыстық тергеу департаменті (CID) тарапынан қаза тапты, оны Джозеф Макграт басқарды және Дублин қаласының орталығындағы Ориел үйінде орналасқан. (Бұл Garda Síochána, Ирландияның қалыпты полиция күшінен бөлек болды. 9 қыркүйекте британдық барлау есебінде "Ориел Хаус" Дублинде "бірнеше республикашылды" өлтіргені, оның ішінде Кураг лагерінен келген әскери полиция қызметкері Джозеф Бергин де бар екені айтылды. Ол республикашыл тұтқындарға ақпарат берген деген күдік болды. Көптеген жағдайларда, келісімге қарсы ИРА мүшелері мен жастар еркін мемлекет күштері тарапынан ұрланып, өлтіріліп, денелері қоғамдық жерлерге тасталды; республикашыл дереккөздер Дублин аймағында осындай кем дегенде 25 жағдайды тіркеді. CID тергеушілері тұтқындарды тергеу кезінде зәбірлегені туралы да айыптаулар болды. Мысалы, республикашыл Том Дерриг тұтқында болған кезде көзіне оқ тиді. Партизандық науқан ең қарқынды болған Керри округінде Азамат соғысының ең қатыгез эпизодтары орын алды. 27 тамызда, осындай оқиғаның алғашқысында, Тралиде келісімге қарсы екі жауынгер берілгеннен кейін атып өлтірілді. Олардың бірі, Джеймс Хили, өлді деп есептелді, бірақ ол аман қалды және оқиға туралы айтып берді. Республикашылдар да тұтқындарды өлтірді. 9 қыркүйекте Кенмареге жасаған сәтті шабуылдан кейін, келісімге қарсы ИРА Ұлттық армия офицері Том "Скартин" О'Коннор мен оның бауырларын 120 басқа тұтқыннан бөліп алып, атып өлтірді. Осыдан кейін Керриде осыған ұқсас оқиғалар үнемі орын алды, 1923 жылдың наурыз айында жоғары деңгейдегі зұлымдықтар сериясымен аяқталды. Сондай-ақ қыркүйек айында Слайго маңында еркін мемлекет әскерлері тоғыз келісімге қарсы жауынгерден тұратын топты талқандады. Олардың төртеуі (оның ішінде Эойн МакНиллдің ұлы Брайан МакНилл) маңдайына жақын қашықтан атылған, бұл олардың берілгенін көрсетеді.

In addition to the judicial executions, Free State troops conducted many extrajudicial killings of captured anti Treaty fighters. From an early point in the war, from late August 1922 (coinciding with the onset of guerrilla warfare), there were many incidents of National Army troops killing prisoners. In Dublin, a number of people were killed by the new (police) Intelligence service, the Criminal Investigation Department (CID), which was headed by Joseph McGrath and was based in Oriel House in Dublin city centre. (This was separate from the Garda Síochána, the ordinary Irish police force. By 9 September, a British intelligence report stated that "Oriel House" had already killed "a number of Republicans" in Dublin, including Joseph Bergin, a Military Policeman from the Curragh Camp who was believed to have been passing information to Republican prisoners. In a number of cases, Anti Treaty IRA men and boys were abducted by Free State forces, killed and their bodies dumped in public places; Republican sources detail at least 25 such cases in the Dublin area. There were also allegations of abuse of prisoners during interrogation by the CID. For example, Republican Tom Derrig had an eye shot out while in custody. County Kerry, where the guerrilla campaign was most intense, would see many of the most vicious episodes in the Civil War. On 27 August, in the first such incident of its type, two anti treaty fighters were shot after they had surrendered in Tralee. One of them, James Healy, was left for dead but survived to tell of the incident. Republicans also killed prisoners. After their successful attack on Kenmare on 9 September, the Anti Treaty IRA separated National Army officer Tom "Scarteen" O'Connor and his brother from the 120 other prisoners and shot them dead. There was a steady stream of similar incidents after this point in Kerry, culminating in a series of high profile atrocities in the month of March 1923. Also in September, a party of nine Anti Treaty fighters was wiped out near Sligo by Free State troops. Four of them, (including Brian MacNeill, the son of Eoin MacNeill) were later found to have been shot at close range in the forehead, indicating that they had been shot after surrendering.

Балисиди қырғыны және оның салдары

1923 жылдың наурызында Керриде бірқатар әйгілі оқиғалар болды, онда төрт апта ішінде 23 республикалық тұтқын далада қаза тауып (ал тағы бесеуі сот арқылы өлім жазасына кесілді). 1923 жылдың 6 наурызында Кэрри округіне қарасты Нокнагашель ауылында республикалық бекініс іздеу кезінде жарыққыш бомбадан бес еркін мемлекет сарбазы қаза тауып, тағы біреуі ауыр жарақат алды. Қаза тапқандардың үшеуі округтің тумасы, ал қалған екеуі Дублин күзетінің мүшелері болды. Бұл 1922 жылдың маусымында азамат соғысы басталғандағы Дублин шайқасынан бері еркін мемлекет күштерінің бір оқиғадағы ең көп шығыны болды. Келесі күні Керридегі жергілікті еркін мемлекет командирі «миналанған жолдарды тазалау» үшін республикалық тұтқындарды пайдалануға рұқсат берді. Ирланд еркін мемлекеті армиясының бас офицері (G.O.C) Керри дивизиясының генерал-майоры Пэдди Дейли бұл шараны «біздің адамдарымыздың жапсарылуын болдырмау үшін бізге қалған жалғыз мүмкіндік» деп ақтады. Сол түнде, 6/7 наурыз, бұрын азапталған, балғамен сүйектері сындырылған тоғыз республикалық тұтқын Тралидегі Баллимуллен казармасынан Баллисиди жол тоғысына әкелінді және жер минасына байланды, ол жарылды, содан кейін аман қалғандар автоматтан атылды. Тұтқындардың бірі Стивен Фуллер жарылыстан аман қалды. Оны Майкл мен Ханна Курранның үйіне алып кетіпті. Олар оған қамқорлық көрсетті және ол ауыр жарақаттанғанмен, аман қалды. Тралидегі еркін мемлекет әскерлері Фуллердің қашып кеткенін білместен тоғыз сандық дайындаған болатын, ал Дублин күзетшісі тоғыз адамның атын баспасөзге жариялады, олар өз қателігін түсінгенде, ойды тез өзгертті. Тұлғалар Тралиге қайтарылғанда, көтеріліс болды, онда қаза тапқан тұтқындардың ашуланған туыстары өліктерді анықтау үшін табындарды сындырып, ашып тастады. Осыдан кейін Балисидидегі қазадан кейін 24 сағат ішінде миналармен ұқсас оқиғалар орын алды. Бес республикалық тұтқын Килларнидің маңындағы Графиня көпірінде және төрт адам Кахерсивеннің маңындағы Бахагста басқа минамен жарылды. Тағы бір республикалық тұтқын, Шеймус Тейлор, Ұлттық армия әскерлері Балисиди Вудсқа алып барып, атып өлтірді. 28 наурызда 5 наурызда Кахерсивенге шабуыл кезінде тұтқындалған 5 ИРА адамы Тралиде ресми түрде өлім жазасына кесілді. Сол күні тұтқындалған тағы бір адам атылып өлтірді. 1923 жылдың наурызында Керриде келісімге қарсы 32 жауынгер қаза тапты, олардың тек бесеуі ғана шайқаста қаза тапты. Еркін штаттың офицері лейтенант Найл Харрингтон республикашыл тұтқындарды өлтірудің Кэрриде соғыс аяқталғанға дейін жалғасатынын айтты. Харрингтон Ирландияның әскери қызметінде табысты және құрметке ие болды. Ол 1959 жылы қаңтарда лейтенант-полковник ретінде зейнеткерлікке шықты. Ұлттық армияның Дублин гвардиясы және оның әскербасы генерал-майор Пэдди Дейли осы қазаға жауапты деп танылды. Олар тұтқындар жолдарды республикашылар қойған миналардан тазарту кезінде қаза тапқан деп мәлімдеді. Лейборист партиясының басшысы Томас Джонсонның Даилде сұрақтауында Ұлттық армияның бас қолбасшысы Ричард Малкахи Дейлидің тарихын қолдады. 1923 жылы сәуірде бас күдікті Дейлидің өзі төрағалық еткен әскери тергеу соты Еркін мемлекет әскерлерін тұтқындарды өлтіру айыбынан тазартты. Харрингтон өзінің уайымын отбасылық досы Кевин О'Хиггинске айтып берді. О'Хиггинс Малкахимен сөйлескен, ол ақпаратқа сай әрекет жасамаған. Джонсон О'Хиггинстен Дэйлде мүмкін тергеу туралы сұрады, ал соңғысы мүмкін емес деп жауап берді, бұл қажет емес болуы мүмкін екенін білдірді. Содан бері тұтқындардың ұрып-соғылып, жарылғыш заттарға байланып, содан кейін өлтірілгені белгілі болды. Трейдегі Балимуллен казармасынан кетер алдында, еркін мемлекет офицерлері тоғыз республикалық тұтқындардың кейбіреулерін бөлмеге алып барып, оларға дайындалған сандықтарды көрсетті, деп жазды автор, тарихшы және зерттеуші Оуэн Оуше, 6 наурызда 2023 жылы қырғынның 100 жылдығына орай жарық көрген Irish Times подкастында. Куәгерлердің айтуынша, қаза болғаннан кейін бірнеше апта бойы құстардың сол жердегі ағаштарда адам етінің түйіршіктерін жеп жүргенін көруге болады. Оуэн О'Шиа Пэдди Дейлидің қатыгездігі мен садистік «аза күту құмары» соншалық болды, деп мәлімдеді, қырғыннан кейін өлтірілгендердің қалдықтары еркін мемлекет күштерінің жамандығына ұшырады. Бір сандыққа әртүрлі құрбандардың сүйектері орналастырылмағанын, не отбасыларға дұрыс сүйектер берілмеуін қамтамасыз ету үшін ешқандай қамқорлық ...

March 1923 saw a series of notorious incidents in Kerry, where 23 Republican prisoners were killed in the field (and another five judicially executed) in just four weeks. Five Free State soldiers were killed by a booby trap bomb, and another seriously injured, while searching a Republican dugout at the village of Knocknagoshel, County Kerry, on 6 March 1923. Three of those killed were natives of the county, and the two others were members of the Dublin Guard. This constituted the largest loss of life in a single event for the Free State forces since the Battle of Dublin at the start of the civil war in June 1922. The next day, the local Free State commander in Kerry authorised the use of Republican prisoners to "clear mined roads". Irish Free State Army General Officer Commanding (G. O. C) of the Kerry Division, Major General Paddy Daly justified the measure as "the only alternative left to us to prevent the wholesale slaughter of our men". That night, 6/7 March, nine Republican prisoners who had previously been tortured, with bones broken with hammers, were taken from Ballymullen Barracks in Tralee to Ballyseedy crossroads and tied to a land mine which was detonated, after which the survivors were machine gunned. One of the prisoners, Stephen Fuller, was blown to safety by the blast of the explosion. He was taken in at the nearby home of Michael and Hannah Curran. They cared for him and although he was badly injured, he survived Fuller later became a Fianna Fáil TD. The Free State troops in nearby Tralee had prepared nine coffins, unaware of Fuller's escape, and the Dublin Guard released nine names to the press, the fabrication hastily changed when they realised their mistake. There was a riot when the bodies were brought back to Tralee, where the enraged relatives of the killed prisoners broke open the coffins in an effort to identify their dead. This was followed by a series of similar incidents with mines within 24 hours of the Ballyseedy killings. Five Republican prisoners were blown up with another landmine at Countess Bridge near Killarney and four in the same manner at Bahaghs near Cahersiveen. Another Republican prisoner, Seamus Taylor, was taken to Ballyseedy Woods by National Army troops and shot dead. On 28 March, five IRA men, captured in an attack on Cahersiveen on 5 March, were officially executed in Tralee. Another, captured the same day, was summarily shot and killed. Thirty two anti Treaty fighters died in Kerry in March 1923, of whom only five were killed in combat. Free State officer Lieutenant Niall Harrington has suggested that reprisal killings of Republican prisoners continued in Kerry up to the end of the war. Harrington had a successful and respected career in the Irish military, retiring as a Lt Colonel in January 1959, after seven years as deputy director of G2 (Intelligence) Branch, GHQ, the forerunner to the Directorate of Military Intelligence of the Irish Defence Forces. The National Army's Dublin Guard and in particular their commander, Major General Paddy Daly, were widely held to be responsible for these killings. They claimed that the prisoners had been killed while clearing roads of landmines laid by Republicans. When questioned in the Dáil by Labour Party leader Thomas Johnson, Richard Mulcahy, the National Army's commander in chief, supported Daly's story. A military Court of Inquiry conducted in April 1923 chaired by the chief suspect Daly himself cleared the Free State troops of the charge of killing their prisoners. Harrington related his concerns to Kevin O'Higgins, a family friend. O'Higgins spoke to Mulcahy in turn who didn't act on the information. Johnson asked O'Higgins in the Dáil about a possible inquest and the latter said it was not impossible, intimating it might not be desirable. It has since emerged that the prisoners were beaten, tied to explosives, and then killed. Before leaving Ballymullen barracks in Tralee, Free State officers took some of the nine Republican prisoners into a room and showed them the coffins which had been prepared for them, according to author, historian and researcher Owen O’Shea, in a podcast by the Irish Times published to mark the 100th anniversary of the massacre on 6 March 2023. Witnesses claimed that for weeks after the massacre birds could be seen feeding on lumps of human flesh in trees around the site. Owen O'Shea stated that, such was the cruelty and sadistic "lust for revenge" that Paddy Daly had, that after the massacre, the remains of those killed were badly treated by Free State forces. No care was taken to ensure that remains from different victims were not placed together in the same coffin, or indeed to ensure families received the correct remains. When the families of the dead came to the main gates of Ballymullen Barracks on 8 March to collects the remains of their relatives, Daly ordered the unit of the Free State army band based at the barracks, to be stationed at the gate and to play "upbeat jazz music" as a way of taunting the families.

Кахерсивендегі кісі өлтірулер

Республикалық тұтқындар сондай-ақ Керри графтығының оңтүстігіндегі Кахерсивенге жақын Бахагс ауылында орналасқан ескі Ирландиялық кедейлер одағының жұмыс үйінде ұсталды. 1923 жылғы 12 наурызда "Кіру комиссиясының" мүшелері бес республикалық тұтқынды жұмыс үйінен алып шығып, өткен аптада Баллисиди мен Графиня көпірінде болғандай, минамен өлтірді. Бұл тұтқындардың аяқтарына оқ атып, қашып кетуіне жол бермеу үшін жарылған. Лейтенант Харрингтон және оның әріптесі, Фри-Стейт лейтенанты У. Маккарти (оқиғаларға байланысты отставкаға кеткен) кейіннен жарылғыш заттарды Фри-Стейт әскерлері ғана емес, сонымен қатар оларды Фри-Стейт әскерлері Тралидегі Баллимулленде жасап, осы мақсат үшін орналастырғанын мәлімдеді. 2008 жылы Ирландия Әділет министрлігі Ұлттық мұрағат арқылы жариялаған құжаттар көрсеткендей, Фри-Стейт кабинеті армияның оқиғалар туралы нұсқасының шындыққа сай емес екенін білген. Тергеу нәтижесінде тұтқындарды Дублиннен келген Ұлттық армия сарбаздарының тобы, "Кіру комиссиясы" деп аталатын, өлтіргені және Кахерсивендегілер ұрықтанғанға дейін ұрып-соғылып, атылғаны анықталды. Жазбалардан Бахагста қаза тапқандар Майкл Кортни, Юджин Дуайер, Дэниел Ши, Джон Сугрю және Уильям Риордан екені белгілі болды. Олардың барлығы Уотервилл аймағынан, ИРА-ның Керри No 3 бригадасының бірлігінің мүшелері. Уильям Риорданның әкесі Морис Риордан (өлтірілген кезде оның жасы 18-де еді) Ұлы Отан соғысы мен оның салдарынан туындаған талаптарды қарау үшін құрылған Өтемақы (Жеке жарақаттар) комитетіне өтініш білдірді. Сондай-ақ, қаза тапқандардың бірнеше отбасы да өтініш білдірді. Нәтижесінде, Garda Síochána (содан кейін Азаматтық гвардия деп аталды) Бахагстағы өлтірулерді тергеді және дәлелдер ер адамдардың заңсыз атып, қасақана минамен өлтірілгенін және Ұлттық армияның оқиға туралы нұсқасының жасырындығын растады. Жазбалардан 1923 жылдың 10 желтоқсанында Гарда Сиохананың сол кездегі комиссарының орынбасары Эамонн Куган (белгілі журналист және тарихшы Тим Пэт Куганның әкесі) Гарданың Кахерсивендегі қазалар туралы есебімен бірге Әділет министрлігіне (содан кейін Әділет министрлігі деп аталды) хат жолдағанын көруге болады. Осы хатта вице-комиссар Куган өзінің комиссар [Эон О'Даффи] тарапынан "фактылардың шындық екенін және келесідей екенін хабарлауды тапсырғанын" айтады: "Уильям Риордан "ретсіз және қарумен қолға түскен топтың мүшесі" болды. Ол уақытша Cahirciveen жұмыс үйінде қамалды, ол одан алынып, төрт басқа тұтқынмен бірге "өлтірілді". Командир Делани басқаратын "Кіру комиссиясы" деп аталатын орган Кахирсивенге "тексеру жүргізу үшін" келді, лейтенант П. Каванаг команданың екінші орынбасары болды. "12 наурыз күні таңертеңгі сағаттарда Каванаг жұмыс үйіндегі күзеттен бес тұтқынды (олардың бірі Риордан) алып: "Көлікпен жүргілеріңізді қалайсыз ба?" - деп сұрады. "Тұтқындар Тралиге ауыстырылып жатыр деп ойлап, күзетшілер оларды ұстап берді. Кейіннен бес тұтқын атып өлтіріліп, олардың денелері Кахирсивендегі Бахагста минамен жарылды. Бұл фактілерді растауға болады. "Өтініш білдіруші, Уильям Риорданның әкесі, мұқтаж жағдайда тұр". 14 наурызда Ирландияның солтүстік-батысындағы Донегал графтығындағы Драмбо сарайында Шарли Дейли (26), Шон Ларкин (26), Дэниел Энрайт (23) және Тимоти О'Салливан (23) атты төрт ИРА жауынгерлері қамауға алынып, қаңтардан бері сарайда ұсталды. Олар Ұлттық армия сарбазының өліміне кек ретінде жаза ретінде атылды.

Republican prisoners were also being held at the old Irish Poor Law Union workhouse, in the townland of Bahaghs near Cahersiveen, in south County Kerry. On Monday 12 March 1923, the five Republican prisoners were taken from the workhouse by members of the 'visiting committee' and killed with a mine in the same manner at those at Ballyseedy and Countess Bridge the previous week. These prisoners were reportedly shot in the legs before being blown up to prevent their escape. Lt Harrington and fellow Free State Lieutenant W McCarthy (who resigned over the incidents) later stated that not only were the explosives detonated by the Free State troops, they had also been made by Free State troops at Ballymullen in Tralee and laid there for this purpose. Documents released by the Irish Department of Justice through the National Archives in 2008 show that the Free State Cabinet was aware that the Army's version of events was untrue. An investigation concluded that the prisoners had been killed by a party of National Army soldiers from Dublin known as the 'visiting committee' and that those at Cahersiveen had been beaten and shot before being blown up. The records show that the victims of the killings in Bahaghs were Michael Courtney jnr, Eugene Dwyer, Daniel Shea, John Sugrue and William Riordan. All from the Waterville area and were members of a unit in the Kerry No 3 Brigade of the IRA. Maurice Riordan, the father of William Riordan (who was only 18 at the time of his killing) applied to the Compensation (Personal Injuries) Committee set up to adjudicate on claims arising from the War of Independence and its aftermath for compensation for this son's death. Several of the families of the other men killed also applied. As a result, the Garda Síochána (then called the Civic Guard) undertook an investigation into the Bahaghs killings and concluded the evidence supported the conclusion the men with unlawfully shot and deliberately killed with a mine, and that the National Army version of event was a cover up. The records show that on 10 December 1923 the then deputy commissioner of the Garda Síochána, Eamonn Coogan (father of the prominent journalist and historian Tim Pat Coogan), included a letter with the Garda report on the Cahersiveen killings to the Secretary of the Department of Justice (then called the Ministry of Justice). In this letter, deputy Commissioner Coogan states that he has been <blockquote>"directed by the commissioner [Eoin O'Duffy] to inform you that the facts stated are true and are as follow:" [ ] William Riordan was an "irregular and one of a column captured with arms". He was temporarily imprisoned at the workhouse, Cahirciveen, he was taken from there and "done to death" with four other prisoners. The body known as the Visiting Committee under Comdt Delaney arrived at Cahirciveen "to carry out an inspection", with Lieut P Kavanagh as second in command. "In the small hours of the morning of March 12th, Kavanagh took five prisoners (of whom Riordan was one) from the guard at the workhouse, remarking 'Would you like to come for a drive?' "The guard, believing the prisoners were being transferred to Tralee, handed them over. It transpired that the five prisoners were subsequently shot and their bodies blown up by a mine at Bahaghs, Cahirsiveen. Evidence of these facts can be procured. "The applicant in the claim, who is the father of William Riordan, is in needy circumstances." On 14 March at Drumboe Castle in County Donegal in the northwest of Ireland, four Anti Treaty IRA fighters, Charlie Daly (26), Sean Larkin (26), Daniel Enright (23), and Timothy O'Sullivan (23), who had been captured and held in the castle since January, were summarily shot in retaliation for the death of a National Army soldier in an ambush.

Фри-Стейттің жауабы

Кейерсивенде қаза тапқан Уильям Риорданның отбасына өтемақы төлеу үшін Әділет министрлігі қолдау көрсеткеніне қарамастан, 1924 жылғы сәуірде У.Т. Косгрейв басқаратын Ерақы мемлекет кабинеті бұл талапты, сондай-ақ басқа да заңсыз өлтірілген республикалық тұтқындардың отбасыларының талаптарын қабылдамады. Бұл, тиімді түрде, өлтірулердің кез келген басқа ресми тергеуін тоқтатты. 1923 жылғы наурыз айында Керри округіндегі өшпенділікпен жасалған өлтірулерге не себеп болғаны белгісіз, бірақ округте болған оқиғалар азамат соғысының ең қанды, садистік және кекшіл оқиғасы болып шықты. 1923 жылғы наурызға дейін Керриде 68 Ерақы мемлекет сарбазы қаза тауып, 157 адам жараланды. Соғыс аяқталғанға дейін, 1923 жылғы мамырға дейін Керриде барлығы 85 адам қаза табады. Нокнагошелдегі өлімдерге қатты жауап берудің себебі әлі де ашық мәселе болып қалуда. Бірақ тарихшы Оуэн О'Шиа кейбір Ерақы мемлекет командирлерінің, Керридегі Ерақы мемлекет күштерінің командирі генерал-майор Пэдди Дейли сияқты, "күшті жеккөрушілік және дерлік психопатиялық көзқарас" көрсеткені, мұндай қатыгездік пен соттан тыс кісі өлтірудің жазасыз қалған ортасын құруға ықпал еткенін айтты. Бұл көзқарас жоғары әскери басшылық пен Ерақы мемлекет үкіметінің, соның ішінде қорғаныс министрі және армия штабының бастығы генерал Ричард Мулкахидің, өзінің басқаруындағы Ерақы мемлекет күштері мұндай зұлымдықтарды ешқашан жасай алмайтынын ашық мәлімдеуімен күшейді. Баллисидидегі қырғыннан бір ай өткен соң, 1923 жылғы 7 сәуірде Тралиде Ерақы мемлекет армиясының тергеу соты өтті. Оны генерал-майор Пэдди Дейли басқарды, сондай-ақ генерал-майор Эмон Прайс (G.H.Q., Портобелло казармасы, Дублин) және полковник Дж. МакГиннес (Керри командасы) қатысты, олардың мақсаты "1923 жылғы 8 наурыз күні таңертең Тралиге жақын Баллисиди көпірінде өлтірілген сегіз тұтқынның өліміне қатысты мән-жайларды анықтау" болды. Күткендей, тергеу Ерақы мемлекеттің барлық офицерлерін және сарбаздарын қандай да бір құқықбұзушылықта кінәлі деп таба алмады және өлімдерге кінәні мина орнатқан келісімге қарсы республикашылардың әрекеттеріне жатқызды. Генерал Мулкахи тіпті қазір ақтау ретінде қарастырылатын тергеу қорытындыларын Dáil Éireann отырысында жария етті.

Despite support from the Department of Justice for payment of compensation to the family of William Riordan who was killed at Cahersiveen, in April 1924 the Free State Cabinet under WT Cosgrave rejected the claim, and those made by the families of other Republican prisoners unlawfully killed. This, in effect, put an end to any further official investigations of the killings. What exactly prompted this outbreak of vindictive killings in County Kerry in March 1923 is unclear, but the events that followed in the county would prove to be the most bloody, sadistic and vengeful of the entire civil war. A total of 68 Free State soldiers had been killed and 157 wounded in Kerry up to March 1923. A total of 85 would die in Kerry before the war was over in May 1923. Why the deaths at Knocknagoshel prompted such a savage response remains an open question. But historian Owen O'Shea stated that the "visceral hatred and almost psychopathic approach" of some Free State commanders, such as the Commander of Free State forces in Kerry, Major General Paddy Daly, played a role in creating a permissive environment where such acts of cruelty and extrajudicial murder could occur with impunity. This attitude was compounded by the protection offered by senior Army command and the Free State government, up to and including the Minister of Defence and Army Chief of Staff, General Richard Mulcahy, who publicly claimed that Free State forces under his command would never be capable of committing such atrocities. A month after the massacre at Ballyseedy a Free State Army Court of Inquiry was held at Tralee on 7 April 1923. It was presided over by Major General Paddy Daly, and included Major General Eamon Price, G. H. Q., Portobello Barracks, Dublin and Colonel J. McGuinness, Kerry Command, "for the purpose of inquiring into the circumstances of the death of eight prisoners at Ballyseedy Bridge, near Tralee, on the morning of the 8th March 1923." Unsurprisingly, the inquiry cleared all of the Free State officers and men of any wrongdoing and laid the blamed for the deaths on the actions of Anti Treaty Republicans laying the mine. General Mulcahy even went so far as to read the findings of the inquiry, now discredited as a whitewash, into the record of Dáil Eireann.

Соғыстың аяқталуы

Тарихшы Том Махонның айтуынша, Ирландия азамат соғысы 1923 жылғы 10 сәуірде «де-факто аяқталды», өйткені Типперри округіндегі шайқаста еркін мемлекет армиясы ИРА штабының бастығы Лиам Линчті қаза қылды. Жиырма күннен кейін Линчтің орнына келген Франк Эйкен «қаруды тастау» бұйрығын берді. Соғыс аяқталғаннан кейін де Ұлттық армия әскерлері келісімге қарсы күрескерлерді өлтірді. Мысалы, келісімге қарсы ИРА капитаны Ноэль Лемас Дублинде ұрланып, соғыс аяқталғанынан екі ай өткен 1923 жылғы шілдеде жазаланды. Оның денесі, мүмкін, алдымен Килбридтегі Лиффи өзеніне тасталған, содан кейін Гленкриге жақын Дублин тауларындағы Киллакиге көшірілді, ол 1923 жылғы қазан айында табылды. Оның денесі табылған жерді оның ағасы, болашақ Ирландияның таоисі Сеан Лемас орнатқан ескерткіш белгілейді. Келісімге қарсы күрескерлердің тұтқынға алынып, заңсыз түрде өлім жазасына кесілгендерінің нақты саны белгісіз, бірақ республикалық офицер Тодд Эндрюс «рұхсатсыз өлтірулер» санын 153 деп көрсетті. 1923 жылғы тамызда У.Т. Косгрейв барлық мұндай заңсыз өлтірулер тергелетінін мәлімдеді: «Мен бір мәселеге тоқталып өткім келеді: біріншіден, Ноэль Лемас мырзаның ісі, екіншіден, соңғы күндері өлтірілген МакЭнти мырзаның ісі. Біз бұл әрекеттерді еш қылықсыз айыптаймыз және мемлекеттің барлық бөлімдерін осындай жағдайларды қарау үшін құралдар бар екенін еске салып, министрлік заңға қайшы келетін адамдарды әділетке тарту үшін барлық күшін салуға тиіс екенін жеткіземіз; біз өмір мен мүлікті қорғағанда, оны бір топ үшін екіншісінен артық қорғамаймыз; саяси көзқарастарымызбен өзгешеліктері бар немесе радикалды шаралар қолдануға дайын адамдардың өмірі мен мүлігі заңға сәйкес және тек заңға сәйкес қарастырылады. Бұл әрекеттерге біздің тікелей немесе жанама қолдауымыз жоқ және біз әрбір азаматқа, оның қай топқа жататынына қарамастан, өз міндетімізді орындаймыз». Қаза болғандардан басқа, 1923 жылғы қыркүйек-қараша айларында 5000-ға жуық республикалық тұтқындар мен интернированные аштық жариялады, нәтижесінде 7 адам қайтыс болды.

According to historian Tom Mahon, the Irish Civil War, "effectively ended," on 10 April 1923, when the Free State Army mortally wounded IRA Chief of Staff Liam Lynch during a skirmish in County Tipperary. Twenty days later, Lynch's successor, Frank Aiken, gave the order to "dump arms". Even after the war was over, National Army troops killed anti Treaty fighters. For example, Noel Lemass, a captain in the anti Treaty IRA, was abducted in Dublin and summarily executed in July 1923, two months after the war had ended. His body was dumped, probably first in the River Liffey at Manor Kilbride, then moved to Killakee in the Dublin Mountains, near Glencree, where it was found in October 1923. The spot where his body was found is marked by a memorial erected by his brother Seán Lemass a future Taoiseach of Ireland. There are no conclusive figures for the number of unofficial executions of captured Anti Treaty fighters, but Republican officer Todd Andrews put the figure for "unauthorised killings" at 153. In August 1923 W. T Cosgrave stated that all such unlawful killings would be investigated: "There was one matter I wished to refer to—first, the case of Mr. Noel Lemass, and secondly, the case of Mr. McEntee, who apparently was murdered during the last few days. I have to say that we condemn those acts unhesitatingly, and we wish to exhort all sections of the State to remember that there are means provided for dealing with any such cases, and it will be the duty of the Ministry to make every effort to bring to justice persons who contravene the law; that in securing life and property here we have to secure it for no one section more than another; and that the life and property of those who differ politically from us, or who may take extreme measures, will be dealt with according to law, and only according to law. Those acts have got no sanction, direct or indirect, or in any way, from us, and we will do our duty to every citizen regardless of what section he belongs to." As well as the killings, up to 5,000 republican prisoners and internees started a hunger strike in September–November 1923, resulting in 7 deaths.

Әсерлер

Азамат соғысын аяқтауға Еркін Мемлекет үкіметінің өлім жазасын қолдану саясаты көмектескен деген пікір бар. Шон Хейлстің өліміне жауап ретінде өлім жазасынан кейін, парламент мүшелерін өлтіруге тағы бір әрекеттер болған жоқ. Екінші жағынан, бұрын TD-ларды өлтіруге тырысқандар да болған жоқ, ал сенаторлар мен TD-лардың үйлерін өртеу өлім жазасынан кейін де жалғасты. Тағы бір даулы мәселе – Анти-Келісім басшылары соғысты жалғастырудың олардың тұтқындарына одан әрі өлім жазасын қабылдауға әкелетініне сенгені. Бұл 1923 жылдың сәуірінде Фрэнк Эйкеннің Анти-Келісімге қарсы науқанды тоқтатуға шақырғанына ықпал еткен болуы мүмкін. Азамат соғысындағы өлім жазалары мен қастандықтар ұзаққа созылатын ашу-ызаның мұрасын қалдырғаны сөзсіз. Азамат соғысы кезінде 77-81 Анти-Келісім тұтқындарына қатысты Еркін Мемлекеттің ресми өлім жазасын Фианна Фейл мүшелері (1926 жылы Анти-Келісім тарапынан пайда болған саяси партия) он жыл бойы ашумен еске алды. Ирландиялық республикалық дәстүрде Азамат соғысында атылған IRA мүшелері шейіттерге айналып, әндер мен өлеңдерде құрметке ие болды. (Мысалы, Джеймс Райанның 1923 жылы жазған және кейін Доминик Бехан танымал еткен "Take It Down From The Mast" балладасы). Азамат соғысындағы өлім жазаларының нәтижесінде көптеген республикашылар Еркін Мемлекетті заңды ирланд үкіметі деп мойындамады, оны британдықтардың енгізген репрессивті үкіметі деп қарады. Бұл көзқарас 1932 жылдан кейін, республикалық сайлау округінің көп бөлігін ұсынып тұрған Фианна Фейл партиясы бейбіт түрде үкіметке келгеннен кейін ішінара жеңілдетілді. Айырықша жағдай, 1939 жылы Де Валера өзі Мемлекетке қарсы қылмыстар және 1939 жылғы Төтенше жағдай туралы заңдарды қабылдады, олар бойынша тағы 5 республикашыл асылып өлтірілді. Кевин О'Хиггинс, республикашылардың пікірінше, өлім жазасын санкциялаған Қоғамдық қауіпсіздік туралы заңды қабылдауға тікелей жауапты адам, 1927 жылы IRA-ның қастандығының құрбаны болды, бұл Ирландиядағы Азамат соғысы кезеңіндегі зорлық-зомбылықтың соңғы құрбандарының бірі болды. Ричард Малкахи 1948 жылы Fine Gael партиясының жетекшісі болды, бірақ Азамат соғысындағы рөліне байланысты ешқашан Таоиш болған жоқ.

It has been argued that the Free State Government's policy of executions helped to end the Civil War. After the executions in reprisal for the killing of Seán Hales, there were no further attempts to assassinate members of parliament. On the other hand, there had been no previous attempts to assassinate TDs either, and the burning of senators' and TDs' homes continued after the executions. Another continuing argument is whether Anti Treaty leaders believed that continuing the war would mean exposing their prisoners to further executions. This may have been a factor in Frank Aiken calling a halt to the Anti Treaty campaign in April 1923. There is no doubt that the executions and assassinations of the Civil War left a poisonous legacy of bitterness. The Free State's official executions of 77 81 Anti Treaty prisoners during the Civil War was recalled by members of Fianna Fáil (the political party that emerged from the anti Treaty side in 1926) with bitterness for a decade afterwards. In the Irish republican tradition, those IRA members executed in the Civil War became martyrs and were venerated in songs and poems. (For example, the ballad "Take It Down From The Mast", written in 1923 by James Ryan and later popularised by Dominic Behan). As a result of the executions in the Civil War, many Republicans would never accept the Free State as a legitimate Irish government, but rather saw it as a repressive, British imposed government. This attitude was partially alleviated after 1932, when Fianna Fáil, the party that represented the bulk of the Republican constituency, entered government peacefully. Ironically, in 1939 De Valera himself enacted the Offences against the State Act and the Emergency Powers Act 1939, under which a further 5 Republicans were executed by hanging. Kevin O'Higgins, the man Republicans saw as most directly responsible for the enactment of the Public Safety Act, with its sanction of executions, himself fell victim to assassination by the IRA in 1927 becoming one of the last victims of Civil War era violence in Ireland. Richard Mulcahy became a leader of Fine Gael in 1948, but never became Taoiseach because of his role in the Civil War.

Көркем шығармаларда

Автор Улик О’Коннор 1985 жылы Рори О’Коннор, Лиам Меллоус, Джо МакКелви және Дик Барреттің 1922 жылғы атылуы туралы "Атқышу" атты пьеса жазды. 2006 жылы түсірілген "Жел шайқаған бақ" фильмі Азат мемлекетті қолдайтын өзінің ағасы басқарған оқ жаудыру отрядымен ИРА партизанының атылуымен аяқталады. Бұл Сеан мен Том Хейлстердің оқиғасынан шабыттанды, олар екеуі де көшбасшылар болған, бірақ соғыстың қарама-қарсы жақтарында болған. Т. С. О’Рурктың "Республикалық: Ирландия азамат соғысының тарихы" кітабы Ирландия азамат соғысын Дублиндегі республикалықтардың көзқарасынан баяндайды және Азат мемлекет тарапынан жасалған жазалау шараларының егжей-тегжейін қамтиды.

Ресми өлім жазаларының тізімі

+Азамат соғысы кезінде Уақытша үкімет, кейіннен Еркін Мемлекеттің Атқарушы кеңесі санкциялаған өлім жазалары. Күні Аты Жасы Орналасу Аудан Ескермелер 17 қараша 1922 Джеймс Фишер 18 Килменхэм түрмесі Дублин ИРА-ның Дублин бригадасының барлық мүшелері, төрт еуі де револьвер иеленгені үшін өлім жазасына кесілді. Питер Кэссиди 21 Ричард Тухиг 19 Джон Гаффни 19 24 қараша 1922 Эрскин Чайлдерс 52 Beggars Bush Barracks Дублин Револьвер иеленгені үшін 30 қараша 1922 Джозеф Спунер 1922 жылғы 30 қазанда Ұлттық армия әскерлері Эрн көшесінде тұтқындады. Патрик Фаррелли Джон Мерфи 19 8 желтоқсан 1922 Рори О'Коннор 39 Маунтджой түрмесі Дублин Сеан Хейлстің атылуына жауап ретінде ИРА-ның төрт жоғары лауазымды мүшесі өлім жазасына кесілді. Төрт адам да заңсыз (сот немесе әскери сот болмады) өлім жазасына кесілді. Лиам Меллоуз 30 Джо МакКелви 24 Ричард Барретт 32 19 желтоқсан 1922 Стивен Уайт 19 Курра Камп Кильдер 8 ИРА-ның жеті адамы 1922 жылғы 13 желтоқсанда Мурсбриджде 10 мылтық, оқ-дәрі және жарылғыш заттармен ұсталды. (Сегізіншісі, Том Бехан, тұтқындалу кезінде қаза тапты.) Джозеф Джонстон 20 Патрик Манган 22 Патрик Нолан 20 Брайан Мур 28 Джеймс О'Коннор 19 Патрик Багнель 19 29 желтоқсан 1922 Джон Феллан Килкенни әскери казармасы Килкенни Феллан мен Мерфи Килкенни маңындағы үлкен үйге шабуыл жасап, Анти-Келісімді қаржыландыру үшін 189 фунт стерлингтік тауарды тартып алды. Олар 1922 жылғы 13 желтоқсанда Беннетсбриджде тұтқындалды. Джон Мерфи 8 қаңтар 1923 Лео Даулинг 21 Портобелло Казармасы Дублин Ұлттық армия сарбазы; ИРА-ға көмек көрсеткені үшін әскери сотта сотталды. Сильвестр Хини 22 Лоуренс Шихи 20 Энтони О'Райли 22 Теренс Брейди 20 13 қаңтар 1923 Томас МакКеоун Дундалк түрмесі Лоут Армаг округынан екі адам 1923 жылғы 9 қаңтарда револьверлер мен оқ-дәрілер ұстағаны үшін Хакболкроста тұтқындалды. Джон МакНалти Томас Мюррей Пидмонт, Лордшип, Дундалк қаласында тұтқындалып, револьвер мен 100 оқ-дәріге ие болды деп айыпталды; оның отбасы оның тек жұмыс істемейтін қарулары мен алты оқ-дәрісі болғанын мәлімдеді. Патрик Рассел 26 Мартин О'Шиа 22 Патрик Макнамара 22 Джеймс Лиллис 22 Карлоу Казармасы Карлоу қаласының тумасы; Лиллис Грейни шабуылына қатысы бар деп күдіктелді (24 қазан 1922), онда екі Ұлттық армия мүшесі қаза тапты. Кейіннен Лиллис Карлоу округына қарасты Борис қаласында мылтық пен оқ-дәрімен табылды. 20 қаңтар 1923 Джеймс Дейли 23 Трали Казармасы Керри Барлығы қару-жарақ пен оқ-дәрілерді иеленгені үшін сотталды. Джон Клиффорд 22 Майкл Броснан 28 Джеймс Ханлон 25 Корнелиус (Кон) Макмахон 28 Лимерик түрмесі Лимерик Ард Солустағы темір жол станциясына зақым келтіргені үшін күмәнді дәлелдер бойынша сотталды. Патрик Хеннесси 29 Томас Хьюз Кастум Казармасы Вестмит қару-жарақ пен оқ-дәрілер ұстағаны үшін өлім жазасына кесілді. Майкл Уолш Герберт Коллинз Стивен Джойс Мартин Бурк 1923 жылғы 22 қаңтар Джеймс Мелия 20 Дундалк әскери казармасы Лоут 1923 жылғы 7 қаңтарда Доудаллшилда тиісті биліксіз қару-жарақ пен оқ-дәріге ие болу. Томас Леннон 19 Джозеф Фергюсон 27 25 қаңтар 1923 Майкл Фицджеральд Уотерфорд жаяу әскер казармасы Уотерфорд Корк No. 1 бригадасы, олар 1923 жылғы 3 желтоқсанда Клэшмордағы "қауіпсіз үйде" араласты. Олар туралы хабарды хабаршы жіберген деп, ертеңіне жақын маңдағы өзеннен Еркін мемлекет сарбаздары ұстап алады. Олардың денелерін католик шіркеуіне кіргізбей қойды, өйткені олардың өлімі өзін-өзі өлтірумен тең деп саналды. Патрик О'Райли 26 қаңтар 1923 Патрик Каннингэм 22 Бирр Касл Оффли Үшеуі де кейбір кішігірім құқық бұзушылықтар үшін ИРА белсенді қызмет бөлімінен шығарылды. Олар ақша табу үшін қарулы тонау жасады және сол қылмыстары үшін жазаланды. Уильям Конвей 20 Колум Келли 18 27 қаңтар 1923 Патрик Герагти 27 Мэриборо (Портлауз) Казарма Лаоис 1922 жылғы 10 қарашада Кроган қаласында тиісті биліксіз қару ұстағаны үшін сотталды. Джозеф Бёрн 24 26 ақпан 1923 Томас Гибсон 23 Ұлттық армия сарбазы; ИРА-ға көмек көрсеткені үшін әскери сотта сотталды. 13 наурыз 1923 Джеймс О'Рурк Тегін іздеуші Буш Казармасы Дублин 1923 жылғы 21 ақпанда Дублиндегі Жюри қонақ үйіне шабуыл жасағаны және револьвері болғаны үшін сотталды. Уильям Хили Корк округы түрмесі Корк Майкл Коллинздің әпкесі Пауэллдің үйін өртеп жіберуге тырысқаны үшін, Ұлттық армияның коменданты П.Д. Скотты өлтіруге құдақтастығы үшін, мүлікті өртеп, бүлдіруге құдақтастығы үшін және Ұлттық күштерге шабуыл жасауға көмектесуі үшін сотталды. Джеймс Парл 24 Вексфорд түрмесі Вексфорд Парл Тәуелсіздік соғысында қызмет етті және Азамат соғысында Боб Ламберттің ұшатын колоннасында болды. Криэн де Тәуелсіздікке дейінгі ерікті болды. Патрик Хоган 22 Джон Криэн 18 Люк Бёрк 20 Маллингар Казармасы Вестмит азаматтық сот әскери сотта сотталды және Ұлттық армия тарапынан өлім жазасына кесілді. Майкл Грили 14 наурыз 1923 Джон (Шон) Ларкин 26 Драмбо Касл Донегал "Драмбо шейіттері" деп белгілі, қару-жарақ пен оқ-дәрілерді иеленгені үшін кінәлі деп танылды, олар Ұлттық армия офицері, капитан Бернард Каннонның өлтірілуіне жауап ретінде атылды. Тимоти О'Салливан 24 Даниэль Энрайт 23 Чарли Дейли 28 11 сәуір 1923 Джеймс (Шеймус) О'Мэлли 28 Туам әскери казармасы Голуэй "Туам шейіттері" деп белгілі, барлығы мылтықтар мен оқ-дәрілерді иеленгені үшін сотталды және Клуйде, Коррандулладағы қақтығыстан кейін ұсталды. Фрэнсис (Фрэнк) Каннан 24 Майкл Монаган 30 Джон Ньюэлл 28 Джон Магуайр 30 Мартин Мойлан 22 25 сәуір 1923 Эдвард Грини 25 Баллимуллен Казармасы Керри Козвейдтегі теңіз шұңқырында тұтқындалды; шабуыл кезінде екі Еркін мемлекет сарбазы қаза тапты. Реджинальд Хатауэй 23 Джеймс МакЭнери 28 26 сәуір 1923 Патрик Махони 22 Хоум Казармасы Эннис Клэр Жартылай заряддалған револьверлерді иеленгені және жеке адам Стивен Кантиді (Ұлттық армия) атуға қатысқаны үшін. Кристофер Куинн 19 Уильям О'Шоунесси 18 30 мамыр 1923 Майкл Мерфи 26 Туам әскери казармасы Голуэй Әскери трибунал алдында сотталған және Ұлттық армия тарапынан өлім жазасына кесілген азамат. Джозеф О'Рурк 23

+Executions sanctioned by the Provisional Government, later the Free State Executive Council, during the Civil War. Date Name Age Location County Notes 17 November 1922 James Fisher 18 Kilmainham Gaol Dublin All members of the IRA's Dublin Brigade from The Liberties, all four were executed for possession of revolvers. Peter Cassidy 21 Richard Twohig 19 John Gaffney 19 24 November 1922 Erskine Childers 52 Beggars Bush Barracks Dublin For possession of a revolver 30 November 1922 Joseph Spooner Arrested in Erne Street on 30 October 1922 by National Army troops after an attempt to blow up Oriel House, HQ of Free State Intelligence. Patrick Farrelly John Murphy 19 8 December 1922 Rory O'Connor 39 Mountjoy Gaol Dublin Execution of four high ranking IRA members as reprisal for the shooting of Seán Hales. All four men were executed outside the terms of the law (no trial or courts martial). Liam Mellows 30 Joe McKelvey 24 Richard Barrett 32 19 December 1922 Stephen White 19 Curragh Camp Kildare Seven of eight IRA men arrested at Mooresbridge on 13 December 1922 in possession of ten rifles, ammunition and explosives. (The eighth, Tom Behan, was killed during their arrest.) Joseph Johnston 20 Patrick Mangan 22 Patrick Nolan 20 Brian Moore 28 James O'Connor 19 Patrick Bagnel 19 29 December 1922 John Phelan Kilkenny Military Barracks Kilkenny Phelan and Murphy had carried out a raid on Sheastown House, a big house near Kilkenny, and seized goods worth £189 to finance the Anti Treaty effort. They were arrested on 13 December 1922 at Bennetsbridge. John Murphy 8 January 1923 Leo Dowling 21 Portobello Barracks Dublin National Army soldier; tried by court martial for aiding the IRA. Sylvester Heaney 22 Laurence Sheehy 20 Anthony O'Reilly 22 Terence Brady 20 13 January 1923 Thomas McKeown Dundalk Gaol Louth Two men from County Armagh, arrested at Hackballscross for possession of revolvers and ammunition on January 9, 1923. John McNulty Thomas Murray Arrested at Piedmont, Lordship, Dundalk and charged with having a revolver and 100 rounds of ammunition; his family claimed that he only had non working guns and six rounds. Patrick Russell 26 Martin O'Shea 22 Patrick McNamara 22 James Lillis 22 Carlow Barracks Carlow A native of Carlow town; Lillis was suspected of involvement in the Graney Ambush (24 October 1922), which killed two National Army members. Lillis was later found in possession of a rifle and ammunition in Borris, County Carlow. 20 January 1923 James Daly 23 Tralee Barracks Kerry All convicted of being. in possession of arms and ammunition. John Clifford 22 Michael Brosnan 28 James Hanlon 25 Cornelius (Con) McMahon 28 Limerick Prison Limerick Convicted on dubious evidence of damaging the railway station at Ard Solus. Patrick Hennessey 29 Thomas Hughes Custume Barracks Westmeath Executed for possession of arms and ammunition. Michael Walsh Herbert Collins Stephen Joyce Martin Bourke 22 January 1923 James Melia 20 Dundalk Military Barracks Louth Possessing arms and ammunition without the proper authority at Dowdallshill on 7 January 1923. Thomas Lennon 19 Joseph Ferguson 27 25 January 1923 Michael Fitzgerald Waterford Infantry Barracks Waterford Members of the Cork No. 1 Brigade, they had socialised in a ‘safe house’ in Clashmore on 3 December 1923. Allegedly betrayed by an informer, they were captured by Free State soldiers at a nearby river the following morning. Their bodies were refused entry to a Catholic church, in line with a canon law ruling that their deaths were tantamount to suicide. Patrick O'Reilly 26 January 1923 Patrick Cunningham 22 Birr Castle Offaly The three had actually been expelled from their IRA active service unit for some minor misdemeanours. They committed some armed robberies for financial gain and were executed for those crimes. William Conway 20 Colum Kelly 18 27 January 1923 Patrick Geraghty 27 Maryborough (Portlaoise) Barracks Laois Convicted of being in possession of arms without proper authority at Croghan on 10 November 1922. Joseph Byrne 24 26 February 1923 Thomas Gibson 23 National Army soldier; tried by court martial for aiding the IRA. 13 March 1923 James O'Rourke Beggars Bush Barracks Dublin Convicted of taking part in an attack on Free State Forces at Jury's Hotel, Dublin and being in possession of a revolver on 21 February 1923. William Healy Cork County Gaol Cork Convicted of attempting to burn the house of Mrs Powell, a sister of Michael Collins, conspiracy to murder Commandant P. D. Scott of the National Army, conspiring to damage and destroy property by fire, and aiding and abetting an attack on National forces. James Parle 24 Wexford Gaol Wexford Parle had served in the War of Independence and was in Bob Lambert's flying column in the Civil War. Creane had also been a pre Truce Volunteer. Patrick Hogan 22 John Creane 18 Luke Burke 20 Mullingar Barracks Westmeath Civilian tried by military court and executed by the National Army. Michael Grealy 14 March 1923 John (Seán) Larkin 26 Drumboe Castle Donegal Known as the "Drumboe Martyrs," found guilty of possession of weapons and ammunition, thy were shot in reprisal for the killing of a Free State officer, Captain Bernard Cannon. Timothy O'Sullivan 24 Daniel Enright 23 Charlie Daly 28 11 April 1923 James (Seamus) O'Malley 28 Tuam Military Barracks Galway Known as the "Tuam Martyrs", all were convicted of having rifles and ammunition, and captured after a firefight at Cluide, Corrandulla. Francis (Frank) Cunnane 24 Michael Monaghan 30 John Newell 28 John Maguire 30 Martin Moylan 22 25 April 1923 Edward Greaney 25 Ballymullen Barracks Kerry Arrested in a sea cave in Causeway; two Free State soldiers were killed in the assault. Reginald Hathaway 23 James McEnery 28 26 April 1923 Patrick Mahoney 22 Home Barracks Ennis Clare Possession of partially loaded revolvers and involvement in the shooting of Private Stephen Canty (National Army). Christopher Quinn 19 William O'Shaughnessy 18 30 May 1923 Michael Murphy 26 Tuam Military Barracks Galway Civilian tried before a military tribunal and executed by the National Army. Joseph O'Rourke 23