Кіріспе
Tiocfaidh ár lá – ирланд тіліндегі «Біздің күніміз келеді» деген мағынаны білдіретін сөйлем. Бұл – ирланд республикашылдығының ұраны. «Біздің күн» – ирланд ұлтшылдары күтетін, біріккен Ирландияның іске асырылатын күні. Бұл ұран 1970 жылдары Солтүстік Ирландиядағы қақтығыстар кезінде пайда болды және оның авторлары ретінде Бобби Сэндс немесе Джерри Адамс есімдері аталады. Оны Синн Фэйн өкілдері қолданды, граффити мен саяси суреттерде бейнеленді, сондай-ақ британдық және ирландтық соттарда сотталатын ИРА күдіктілері мен олардың қолдаушылары айқайлады. Тимоти Шанаханның пікірінше, бұл ұран «тарихи тағдырға деген сенімді сезімді бейнелейді». Дерек Ланди: «Оның мағынасы күдікті. Бұл – бұрынғыда қысымға ұшыраған қоғам үшін жаңа күннің келуін уәделейді, бірақ сонымен қатар өшпенділік пен жазалау туралы да еске салады» дейді.
Tiocfaidh ár lá is an Irish language sentence which translates as "our day will come". It is a slogan of Irish Republicanism. "Our day" is the date hoped for by Irish nationalists on which a united Ireland is achieved. The slogan was coined in the 1970s during the Troubles in Northern Ireland and variously credited to Bobby Sands or Gerry Adams. It has been used by Sinn Féin representatives, appeared on graffiti and political murals, and been shouted by IRA defendants being convicted in British and Irish courts, and by their supporters in the public gallery. For Timothy Shanahan, the slogan "captures [a] confident sense of historical destiny". Derek Lundy comments, "Its meaning is ambiguous. It promises a new day for a hitherto repressed community, but it is also redolent of payback and reprisal."
Шығу тегі
"Біздің күніміз келеді" деген сөз тіркесі тікелей байланысы жоқ жағдайларда қолданылған, мысалы, 1963 жылы Ruby & the Romantics тобының поп-әнінің атауы ретінде. Республикалық ұранның алғашқы көрінісі Джеймс Джойстің "Суретшінің жас кезіндегі портреті" романында кездеседі, онда ұлтшыл Майкл Дэвин (Джордж Клэнси прототипінде) ирланд республикашыларының "өз идеалдары үшін өлгенін, Стиви. Біздің күніміз әлі келеді, маған сен" дейді. Ирланд тіліндегі tiocfaidh ár lá сөйлемі Уақытша ИРА тұтқыны Бобби Сэндспен байланыстырылады, ол оны Maze түрмесінен контрабандамен шығарылған бірнеше жазбасында қолданады. Бұл 1981 жылғы аштық акциясы кезінде қайтыс болған және 1983 жылы "Өмірімнің бір күні" деген атпен жарияланған оның күнделігінің соңғы сөйлемі болып табылады. Алайда, Диармайт Мак Гиолла Крист бұл ұранды Герри Адамстың 1975-77 жылдары Maze түрмесіндегі тәжірибесі туралы жариялаған памфлетіне дейін жатқызады. Көптеген республикашылар түрмеде ирланд тілін үйренді ("Jailtacht" деп аталатын құбылыс, бұл Gaeltacht сөзімен ойын), және мәдени себептермен де, күзетшілерден құпия сақтау үшін де бір-бірімен ирланд тілінде әңгімелесті. Ирланд тілінің жаңғыру қозғалысы көбінесе ирланд ұлтшылдығымен, әсіресе Солтүстік Ирландияда қатар жүреді. Tiocfaidh ár lá "жапқыштардың шайқас қиығы" деп аталды. Аштық акцияларына байланысты республикалық сананы арттыру Солтүстік Ирландияның ұлтшыл қауымдастығында ирланд тіліне деген хабардарлықты күшейтті. Кейбір ирланд тілінде сөйлейтіндер, соның ішінде Ciarán Carson, tiocfaidh ár lá грамматикалық тұрғыдан дұрыс емес немесе кем дегенде сөйлеу тілінде қолданылмайды деп санайды, бұл ағылшын тілінен L1 араласуының нәтижесі, бұл құбылыс Béarlachas деп аталады. Мак Гиолла Крист бұл тұрғыда аз категорилік, себебі tiocfaidh an lá ('күн келеді') стандартты ирланд тілінде қолданылады; алайда, ол tiocfaidh ár lá Jailtacht ирланд тілінің "ерекше" сипатын көрсетеді деп санайды.
Іс-шаралар
Патрик Маги 1984 жылы Брайтон қонақ үйінде болған жарылыс үшін 1986 жылы сотталғаннан кейін «Тиопае ар ла» деген, ал оның әйелі галереяда «Кэтерин Хамнетт» стиліндегі футболка киген еді. Лоялист жарымәскери Майкл Стоун 1988 жылы Миллтаун зиратына шабуыл жасау үшін республикалық қауіпсіздік кордонын «Тиопае ар ла» деп айтып өтті. 2002 жылы сот үкімі кезінде лоялист жарымәскерилердің төртеуі осы сөздерді айқайлады. 2018 жылы Sinn Féin ard fheis партиясының жаңа басшысы Мэри Лу Макдональд сөзін «Тиопае ар ла» сөздерімен аяқтады. Алдын ала таратылған мәтінде бұл сөз тіркесі болмағандықтан, Fianna Fáil («өте қараңғы кезеске оралу»), Fine Gael («жауапкершіліктен шеттеу») және Ulster Unionist Party («ескірген риторика») саясаткерлері тарапынан сынға ілікті. 1991 жылы құрылған, сол кезде «Селтик» командасы «Олд Фирм» қарсыласы «Рейнджерс ФК» командасына ұзақ уақыт жеңіліп келгендіктен, «біздің күніміз келеді» деген сөздің мәні артып, қосымша резонанс тудырды. Ирланд-американдық фолк-рок тобы LeperKhanz 2005 жылы «Тиопае Ар Ла» деп аталатын альбом шығарды. 1992 және 1993 жылғы Macmillan's The Student Book: The Indispensable Applicant's Guide to UK Colleges, Polytechnics and Universities басылымдары «Тиопае ар ла» сөздерінің Ұлыстер университетінің кампусында жиі қолданылатынын және «танысқаныма қуаныштымын» дегенді білдіретінін Ульстер университетіне түсуге ниеттенген студенттерге кеңес берді. Бұл қателік 1994 жылғы басылымнан жойылды. 2003 жылы Дублиндегі Point Depot-та түсірілген «A Reality Tour» концертінде Дэвид Боуи «Rebel Rebel» әнінен кейін қол шапалақтағанда «Тиопае ар [ла]» деді. Джерри Леонард Боуиге осыны ұсынғанын мәлімдеді. 2019 жылы Уна Муллалли шекараның екі жағындағы жас ирландтардың қиындықтар кезеңінің ұрандарын қолдануының артуы туралы былай деді: «ИРА ұрандарын, мысалы «Тиопае ар ла», «Up the RA» және «Brits out» ойсыз қайталауының мағынасы әдейі ақымақтық, тіпті соңғы екеуі кем дегенде қорлау болса да». Сол жылы Дублин университетінде Батыс Белфасттан шыққан ирланд тіліндегі хип-хоп триосы Kneecap-тің өнер көрсетуі университеттің «Ар-намыс», «Құрмет» және «Тәуелсіздік, Әртүрлілік және Инклюзия» саясатын бұзғандықтан, «Тиопае ар ла» әнін шырқап, көрермендерді бастап кеткені үшін тоқтатылды. JD Sports 2020 жылы онлайн каталогында Солтүстік Ирландия футбол командасының «ticofaidh ár lá» татуировкасы бар модель киген брендтік жиынтығын көрсеткені үшін кешірім сұрады. 2021 жылы Дерридегі қайырымдылық Рождестволық бейне картасы Джерри Адамстың «Deck the Halls» әнін «Фа, ла, ла, ла, ла» әнін «Тиопае ар ла, ла, ла» деп өзгерткеніне наразылық білдіргеннен кейін қайтарылып алынды.
Құқықтық істер
2007 жылы Белфастта ирланд тіліне қолдау көрсеткен белсенді Маир Ник ан Бхердті тұтқындаған кезде, ол Солтүстік Ирландия полициясының қызметкерлеріне «тіocfaidh ар ла» деген сөзді айтқан деген күдік болған, бірақ ол «тіocfaidh bhur ла» («сіздердің күніңіз келеді») дегенін мәлімдеді. 2014 жылы Белфасттағы McDonald's алдында осы фразаны айқайлаған ер адам, сөз бостандығын қорғауға тырысқаны қабылданбағандықтан, тәртіпсіздік жасады деп танылды. 2017 жылы Әділ еңбек трибуналы, протестант басшысы оған «Тиогае ар ла» деп айқайлағаннан кейін ауру демалысына шыққаннан соң жұмыстан босатылған католик қызметкерге өтемақы төледі.
IRA
Синед Морриссидің 2002 жылы жазған "Туризм" атты өлеңінде бейбітшілік процесінен кейін болған экономикалық гүлденуді сипаттай келе, ирониялық түрде "Біздің күніміз келді" дейді. Белфаста туған ирланд тіліндегі ақын Геаройд Мак Лохлайнн 2002 жылы "Ag Siopadóireacht" ("Сауда жасау") атты өлеңінде осы фразаны қолданады, ал Мак Гиолла Крист оны "жастардың наразылық дауысы, хип-хоптың әуені" деп сипаттаған. Мак Лохлайнннің өзінің ағылшын тіліне аударған нұсқасында "Tiocfaidh ár lá" сөзі аударылмаған қалды. Кевин Хиггинстің 2019 жылғы ағылшын тіліндегі "Tiocfaidh Do Lá" ["сенің күнің келеді"] атты өлеңі – ирланд тілін үйренуге мәжбүр болатын одақтасқа бағытталған сатира.
Басқа
Марго Харкиннің Дерриде түсірілген 1990 жылғы "Hush A Bye Baby" фильмінде "көптеген ұлтшылдарды ренжіткен тапқыр көрініс" бар: республикалық жас жігіт британдық сарбазға ирланд тіліндегі шатақ, үйлесімсіз есімдер мен тіркестерді айтады, соңында "Tiocfaidh ár lá" деп бітіреді, бірақ сарбаз оған ағылшын тілінде жауап береді. Джеральд Дау бұл "ескі "Ирландия үшін Ирландия" мәдени жинағына ұқсайды" деді. Стивен Браунның 2006 жылғы "Келттік маркетинг" туралы зерттеуіне жазған кіріспесі "Tiocfaidh ár lá" деп аталды. 2015 жылы Солтүстік-Оңтүстік министрлер кеңесінің мәжілісінде Синн Фэйннің өкілі Мартин МакГиннесс, юнионист Питер Робинсонның зейнетке шығуы туралы айта отырып, "менің де күнім келер" деді, ал Робинсон "Бұл Tiocfaidh ár Lá емес пе?" деп әзілдеп жауап берді. Paddy Power букмекерлік компаниясы Ирландиядағы 2015 жылғы бір жынысты некеге қатысты референдумның нәтижесіне болжам жасау үшін, жауынгерлік стильдегі балаклава киген екі еркес сүйіскен суретін және "Tiocfaidh ár lá" деген слоганын пайдаланды. Ирландиялық көтеріліс әні 'SAM song' хорында "Tiocfaidh Ar Lá, sing Up the 'Ra, SAM missiles in the sky" деп келеді. 2021 жылдың қазан айында, Ұлыбританияның тәуелсіздік партиясының бұрынғы жетекшісі Найджел Фарадж Cameo арқылы тапсырылған бірнеше бейнероликтерде, республикалық ұрандарды қолданды, оның ішінде "Кон мен Мэггиден" "Брайтондағы Чуки Арлоудан" "Жерардқа" арналған туған күн тілегі де бар еді.