Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дублиндегі пышақталғандар 1882 жылғы саяси қылмыстар
Stabbings in Dublin
the 1882 political murders
Феникс паркіндегі кісі өлтірулер – 1882 жылғы 6 мамырда Ирландияның Дублин қаласындағы Феникс паркінде Лорд Фредерик Кавендиш пен Томас Генри Берк қанымен өлтірілген оқиға. Кавендиш Ирландияның Бас хатшысы болып жаңадан тағайындалған еді, ал Берк – тұрақты хатшы, ең жоғары дәрежелі ирланд мемлекеттік қызметкері. Бұл қастандықты «Ирландияның Ұлттық Жеңісшілері» деп белгілі республикалық ұйымның мүшелері жасады, ол Ирландия Республикалық Бауырластығынан радикалды түрде бөлініп шыққан.
The Phoenix Park Murders were the fatal stabbings of Lord Frederick Cavendish and Thomas Henry Burke in Phoenix Park, Dublin, Ireland, on 6 May 1882. Cavendish was the newly appointed Chief Secretary for Ireland and Burke was the Permanent Under Secretary, the most senior Irish civil servant. The assassination was carried out by members of a republican organisation known as the Irish National Invincibles, a more radical breakaway from the Irish Republican Brotherhood.
Өлтірулер
Ирландиялық ұлттық «Жеңілмейтіндер» Килменхам келісімін наразылық ретінде қызметінен кеткенше бас хатшы Уильям Эдвард Форстерді өлтіруге бірнеше рет тырысты. Содан кейін топ Ирландия кеңсесінің тұрақты хатшысы Томас Генри Беркті өлтіру жоспарына келісті. Жаңа тағайындалған бас хатшы лорд Фредерик Кавендиш Ирландияға келген күні кешке Дублин қамалынан Феникс паркіндегі жаңа резиденциясына жалғыз баруға шешім қабылдады. Дублин зообағының кіреберісіне жақын жерде, сондай-ақ Феникс паркіндегі үйіне қайтып бара жатқан Бёрк, Кавендишті көріп, кареташысын тоқтатуды сұрады, содан кейін Кавендишпен бірге Ирландияның Лорд-лейтенантының «маусымдық емес» резиденциясы – Вице-регалды ложаға қарай аяқтап жүрді. «Жеңілмейтіндер» бұл оқиғадан бірнеше күн бұрын Берктің соңынан ілесіп жүрген еді. Берк пен Кавендишке «Жеңілмейтіндер» тобының жеті мүшесі жақындады. Бірінші қастандықты Джо Брейди жасады, ол Беркті 12 дюймдық пышақпен жаралады, ал одан кейін Тим Келли Кавендишті пышақтады. Екеуі де Мэри Энн Бёрн берген хирургиялық пышақтарды қолданды, бұл өлтіру кезінде көп шу шығармау үшін жасалды. Бұрын айтылғандай, Кавендиш сол күні Ирландияға келгендіктен, бұл адамдар оның кім екенін білмеді және ол басты нысана емес еді, бірақ ол қазір қастандықтың куәсі болғандықтан, оны тірі қалдыру мүмкін емес еді. Жарақат алғандарға медициналық көмек көрсету үшін жақын маңдағы доктор Стивенс ауруханасының жетекші хирургі Томас Майлз шақырылды. Лорд-лейтенант лорд Спенсер, ложа аумағына «Лорд Фредерик Кавендиш пен мырза Берк өлтірілді!» деп айқайлап жүгіріп келген адамды көруге дейін айқай естігенін айтты. Шабуылдаушыларды «Тері тартып алушы» деп белгілі Джеймс Фитцхаррис таксимен алып кетіп, қашқындарды тасымалдаушы ретінде әрекет етті.
The Irish National Invincibles failed numerous times to kill Chief Secretary William Edward Forster before he resigned his office in protest at the Kilmainham Treaty. The group then settled on a plan to kill the Permanent Under Secretary Thomas Henry Burke at the Irish Office. Newly installed Chief Secretary Lord Frederick Cavendish, on the evening of his arrival to Ireland, decided to walk alone from Dublin Castle to his new residence in The Phoenix Park. Close to the entrance of Dublin Zoo, Burke, who just happened to also be on his way home to his residence in The Phoenix Park, spotted Cavendish and asked his carriage driver to stop and then continued on foot with Cavendish to the Viceregal Lodge, the "out of season" residence of the Lord Lieutenant of Ireland. The Invincibles had been following Burke for a number of days previous to this. Seven members of The Invincibles approached Burke and Cavendish. The first assassination was committed by Joe Brady, who stabbed Burke with a 12 inch knife, followed in short order by Tim Kelly, who stabbed Cavendish. Both men used surgical knives, delivered by Mary Ann Byrne, in order to avoid making a lot of noise while carrying out the killings. As previously mentioned, Cavendish had just arrived in Ireland that day so these men were completely unaware of his identity and he was not the intended target, however as he was now a witness to the assassination he could not be left alive. Thomas Myles, resident surgeon at the nearby Dr Steevens' Hospital, was summoned to render medical assistance to the victims. The Lord Lieutenant, Lord Spencer, described hearing screams before witnessing a man running to the Lodge grounds shouting, "Lord Frederick Cavendish and Mr. Burke are killed!" The assailants were driven away in a cab by James Fitzharris, known as "Skin the Goat", who served as a getaway driver.
Тергеу
Қылмыскерлерді іздестіруді Армағтан келген католик Джон Маллон жетекшілік етті. Маллонның кімдер қатысқандығы туралы анық сезімі болды және ол бірнеше бұрынғы фениандық белсенділерді күдіктенеді. Көптеген күдіктілер басқа қылмыстармен байланысты деген айыппен тұтқындалып, түрмеде ұсталды. Маллон бір күдіктіні екіншісіне қарсы қойып, олардың біреулерінен білгендерін шығарды. Іс Бас прокурор, Солиситор-генерал Джеймс Мерфи QC (кейін судья Мерфи) және Питер О’Брайен судья Уильям О’Брайен алдында сәтті қызықсылды. "Жеңілмейтіндер" тобының басшысы Джеймс Кэри, Майкл Кавана және Джо Хэнлон қалғандарына қарсы куәлік беруге келісті. Джо Брейди, Майкл Фаган, Томас Кэффри, Дэн Керли және Тим Келли кісі өлтіруде айыпталып, 1883 жылдың 14 мамыры мен 9 маусымы аралығында Дублиндегі Килменхам түрмесінде Уильям Марвудпен дарға асылды. Қылмысқа қатысқан деп танылған басқалары ұзақ мерзімге түрмеге жабылды. Фитцхарис кісі өлтіруден ақталды, бірақ ол қылмысқа қатысқандығы үшін қайта сотталып, кінәлі деп танылды. 1886 және 1893 жылдары ол бөлініп кеткен Либералды Юнионисттік қауымдастығын басқарды, ол Лорд Солсберидің консервативті үкіметтерімен одақтасты. 1886 жылғы жалпы сайлауда консерваторлар мен либералды унионисттер жеңіске жетті. Бұл Ирландия үкіметі туралы заңның қабылдануын 1914 жылға дейін 28 жылға кешіктірді, ол техникалық түрде қабылданғанымен, іске асырылмады.
The hunt for the perpetrators was led by Superintendent John Mallon, a Catholic who came from Armagh. Mallon had a pretty shrewd idea of who was involved, suspecting a number of former Fenian activists. A large number of suspects were arrested and kept in prison claiming they were connected with other crimes. By playing off one suspect against another Mallon got several of them to reveal what they knew. The case was successfully prosecuted by the Attorney General, Solicitor General James Murphy QC (later Mr Justice Murphy), and Peter O’Brien, before Justice William O’Brien. Invincibles' leader James Carey, Michael Kavanagh and Joe Hanlon agreed to testify against the others. Joe Brady, Michael Fagan, Thomas Caffrey, Dan Curley and Tim Kelly were convicted of the murders, and were hanged by William Marwood in Kilmainham Gaol in Dublin between 14 May and 9 June 1883. Others, convicted as accessories to the crime, were sentenced to serve long prison terms. Fitzharris was acquitted of murder but retried as an accessory and convicted. of 1886 and 1893 and led the breakaway Liberal Unionist Association, which allied itself to Lord Salisbury's Conservative governments. In the ensuing 1886 general election the Conservatives and Liberal Unionists swept the board. This delayed Home Rule by twenty eight years until the Government of Ireland Act 1914, which was technically passed but was never effected.
Реакция
Парнелл 1882 жылы жасалған кісі өлтірулерді айыптап сөз сөйледі, бұл оның Ұлыбритания мен Ирландиядағы зор танымалдылығын одан әрі арттырды. Кісі өлтіруге дейін төрт күн бұрын ол Килменхам шарты бойынша бірқатар реформаларға қол жеткізген болатын. Парнеллдің Ирландиядағы беделі артып, оны мұндай әрекеттерді ешқашан кешірмейтін, орташа реформатор деп қарады. 1887 жылдың наурыз айында "Таймс" газеті Парнеллдің кісі өлтірушілерге көңіл білдіріп, оларды ашық айыптауының шынайы емес екенін көрсеткен хаттарды жариялады. Кейіннен хаттар журналист Ричард Пиготтың жасаған жалғандары екені анықталды, ал 1888-1889 жылдардағы Парнелл комиссиясы Парнеллді толық ақтап берді.
Parnell made a speech condemning the murders in 1882, increasing his already huge popularity in both Britain and Ireland. He had just enabled some reforms under the Kilmainham Treaty four days before the murders. Parnell's reputation increased in Ireland, being seen as a more moderate reformer who would never excuse such tactics. In March 1887, The Times printed letters purportedly from Parnell claiming sympathy with the murderers and that his public denunciation of them was insincere. It emerged that the letters were forgeries written by journalist Richard Pigott, and Parnell was personally vindicated by the Parnell Commission in 1888–89.
Ескерткіш
Өлім болған жерде шөпке кесілген крест тәрізді белгі салынған. Ол ұзын, аз мөлшерде ұсақ тоспен толтырылған және жіңішке кесілген.
There is a cross cut into the grass at the location of the killings. It is long, filled with a small amount of gravel and cut thinly.