Кіріспе

Prix Iris – Квебек киносының жыл сайын табыстайтын, Квебек провинциясындағы негізінен франкофондық көркем фильмдер индустриясындағы таланттар мен жетістіктерін мойындайтын канадалық кино сыйлығы. 2016 жылға дейін бұл сыйлық Квебектің белгілі кинорежиссері Клод Ютраның құрметіне Ютра сыйлығы (Prix Jutra, салтанатты шарасы La Soirée des Jutra деп аталды) деп белгіленген еді, бірақ Ютраның өмірі мен шығармалары туралы Ив Левердің жариялаған биографиясында оның балаларды зорлағандығы туралы айыптаулар келгеннен кейін, оның есімі сыйлықтан алынып тасталды. Бұл сыйлықты Канада кино және теледидар академиясының жеке Канадалық экран сыйлықтары бағдарламасы аясында табысталатын Клод Ютра атындағы арнайы сыйлықпен шатастыруға болмайды, ол да Ютраға қатысты айыптауларға байланысты 2016 жылы қайта аталды.

Тарих

1999 жылы таныстырылған сыйлықтар үздік фильм, орындау, жазу және техникалық санаттар бойынша табыс етіледі, мысалы, үздік актер, актриса, режиссер, сценарий және т.б. Квебектің басым көпшілігі франкофондық болғандықтан, провинцияда түсірілген фильмдердің көп бөлігі француз тіліндегі фильмдер, бірақ провинцияда түсірілген ағылшын тіліндегі фильмдер де номинацияға толыққанды лайықты. Халықаралық копродукциялар үшін талапкерлік критерийлері шамалы өзгеше: ұйымның «квебектік басымдық» деңгейіне сәйкес келетін копродукция барлық санаттарда толыққанды лайықты деп есептеледі, ал «квебектік азшылық» ретінде жіктелетін копродукция, мысалы, 2015 жылғы «Бруклин» фильмі, тек Квебек тұрғыны номинацияланған санаттарда ғана лайықты болып табылады және үздік фильм номинациясына ұсыныла алмайды. Сыйлықтардың бастапқы құрылуы Квебек фильмдері үшін жеке сыйлық тағайындау идеясы Genie Awards жүйесінің жалпыканадалық ауқымын әлсіретеді деген алаңдаушылықты тудырды. Québec Cinéma фильмдердің екі сыйлыққа да ұсынылуына тыйым салмағанын және оны енгізбейтінін нақтылады, бірақ кем дегенде бір кинопродюсер, Роджер Фраппиер, «Жер бетіндегі 32 тамыз» (Un 32 août sur terre) және «2 секунд» (2 secondes) фильмдерін Genie жүйесінде қарауға ерікті түрде ұсынбады, себебі екі фильмнің де Квебек шегінен тыс кең танылмауы тиіс болғандықтан, олар Genie номинацияларынан маркетингтік және PR пайдасын көре алмайды деп есептеді. Фраппиер 1999 жылдан кейін Genies немесе Canadian Screen Awards жүйесіне басқа фильмдерді ұсынбаудан бас тартқан жоқ. Жютранның атын сыйлықтан алып тастағаннан кейін, 2016 жылғы сыйлықтар сыйлықтың жаңа тұрақты атауы жарияланғанға дейін Québec Cinéma деген атпен ғана табыс етілді. Бұл сыйлықтар 1987 жылы Les Rendez-vous du cinéma québécois актері Гай Л’Экуердің құрметіне құрылған Prix Guy L’Écuyer сыйлығының орнын басты. 2020 жылғы 7 маусымға жоспарланған Квебек киносы сыйлығының 22-ші салтанаты Канададағы COVID-19 пандемиясының салдарынан тоқтатылды. Алайда, 8-ші Canadian Screen Awards салтанаты тоқтатылған кезде, сыйлықтарға ұсынылған фильмдер әлі жарияланбаған еді. 22 сәуірде номинациялар жарияланды, ал жеңімпаздар 10 маусымда тікелей эфир арқылы таныстырылды. 2021 жылдың желтоқсанында Квебектің ықпалды кинорежиссері Жан-Марк Валле қайтыс болғаннан кейін, Québec Cinéma сыйлықтарды оның құрметіне Prix Vallée деп қайта атау туралы қоғамдық талаптар туды. 2022 жылы Radio-Canada соңғы жылдары рейтингінің төмендеуіне байланысты 2023 жылғы сыйлықтарды телеарнада көрсетпейтінін және оның орнына Квебек киносын өз бағдарламаларында көрсетудің басқа жолдарын іздеп жатқанын мәлімдеді. 2023 жылдың ақпанында Québec Cinéma басқа телеарналармен келіссөздер жүргізіп жатқанын хабарлады. Алайда, 2023 жылдың мамыр айына қарай ұйым салтанатты шараның әдеттегі маусымдық кестеде өтпейтінін растады. 2023 жылдың шілдесінде Québec Cinéma салтанатты шараның 2023 жылдың желтоқсанында өтетінін және Noovo телеарнасы арқылы көрсетілетінін мәлімдеді. Ұйым сыйлықтарды желтоқсанға ауыстыру туралы немесе 26-шы салтанатты 2025 жылға ықшамдау туралы әлі шешім қабылмады.

Ең үздік фильмнің жеңімпаздары

Салтанат күні Ең жақсы фильм Тұсаукесер Орналасуы Телеарна 1 Наурыз 7, 1999 Қызыл скрипка (Le violon rouge) Реми Жирар Театр Сент-Дени TVA 2 Наурыз 5, 2000 Пост-мортем Ив Жак және Элиза Гильбо Монумент Ұлттық 3 Ақпан 25, 2001 Маэльстром Театр Сент-Дени 4 Ақпан 17, 2002 Жұмсақ қабыршақты адам (Un crabe dans la tête) Сильвия Моро 5 Ақпан 23, 2003 Квебек Монреаль Театр Maisonneuve Радио Канада 6 Ақпан 22, 2004 Барбариялық шабуылдар (Les invasions barbares) 7 Ақпан 20, 2005 Александрды іздеу (Mémoires affectives) Патрик Хуард 8 Наурыз 19, 2006 К. Р. А. З. Я. Норманд Братхвейт 9 Ақпан 18, 2007 Конгорама 10 Наурыз 9, 2008 Континенталь, қарусыз фильм (Continental, un film sans fusil) Театр Сент-Дени 11 Наурыз 29, 2009 Өмірдің қажеттіліктері (Ce qu'il faut pour vivre) Карин Ванасс 12 Наурыз 28, 2010 Мен анамды өлтірдім (J'ai tué ma mère) Патрис Л’Экуер 13 Наурыз 13, 2011 Өрттер Ив Пельтье және Сильвия Моро 14 Наурыз 11, 2012 Мсье Лазар 15 Наурыз 17, 2013 Соғыс сиқыршысы (Rebelle) Реми Жирар Сале Пьер Меркур 16 Наурыз 23, 2014 Луис Сир (Louis Cyr: L'homme le plus fort du monde) Пенелопа Маккуэйд және Лоран Пакин Монумент Ұлттық 17 Наурыз 15, 2015 Ана (Mommy) Пенелопа Маккуэйд және Стефан Беллаванс 18 Наурыз 20, 2016 Августин құмарлығы (La passion d'Augustine) 19 Маусым 4, 2017 Әлемнің соңы (Juste la fin du monde) Гилейн Трембле және Фр. Maison Radio Canada 20 Маусым 3, 2018 Ашкөздер (Les affamés) 21 Маусым 2, 2019 1991 22 Маусым 10, 2020 Антигона COVID-19 пандемиясының салдарынан салтанат өткізілмеді; жеңімпаздар тікелей эфирде жарияланды. 23 Маусым 6, 2021 Отты шырындардың құдайы (La déesse des mouches à feu) Женевьева Шмидт Maison Radio Canada 24 Маусым 5, 2022 Мас құстар (Les oiseaux ivres) 25 Желтоқсан 10, 2023 Викинг Джей Дю Темпл Гранде студиясы Noovo