Кіріспе

Мұз хоккейіндегі қақпашы техникасы, жүзу стилі

Мұз хоккейінде "көбелек" стилі – қақпашының төменгі бөлігін қорғау үшін тізелерін түсіріп, гол соққысын тоқтатуға тырысатын қақпашы ойынының бір түрі. Бұл стиль қақпашының кең жайылған қорғағыш жабдықтары мен қолдарының көбелектің қанаттарына ұқсауынан атын алған. "Көбелек" стилі қақпашының тұрып қалып, көптеген соққыларды тоқтатуын қамтамасыз ететін "тұрып қалу" стилінен өзгеше. Бұл стильді бүгінгі таңда стандартты ойын стиліне айналдырған көптеген факторлар бар, соның ішінде Жак Плантедің қақпашы маскасын танымал етуі, Владислав Третяктың 1972 жылғы Канада-КСРО саммитінде бұл стильді ерекше тиімді пайдалануы, Ұлттық хоккей лигасының (НХЛ) 1970 жылдары Тони Эспозитоның және 1990 жылдары Доминик Хашектің көзге түсуі, қорғағыш жабдықтар үшін жеңіл материалдардың дамуы, сондай-ақ Уоррен Стрелов, Бенуа және Франсуа Аллаир сияқты кәсіби қақпашы жаттықтырушыларының ықпалы. НХЛ-де "тұрып қалу" стилін ғана қолданатындар өте аз. Бұл стиль тиімді және қақпашылар арасында танымал болғанымен, гол соққысы үшін қақпаның жоғарғы бөлігін осал қалдыруы мүмкін. Қазіргі заманғы "профли" стилін Патрик Рой танымал етті, ол ең көп қолданылатын және оқытылатын стиль болып табылады. "Профли" стилі – "көбелек" стилінің дамыған түрі. Бұл атау көбелек стилі үшін арнайы жасалған қақпашының қорғағыш жабдығының үлгісінен шыққан. Бұл термин ақырында көптеген соққыларды тоқтату үшін көбелек тәсілін негіз ретінде пайдаланатын қақпашылар стиліне айналды. "Гибрид" термині қақпашының көбелек техникасын негізгі тоқтату әдісі ретінде пайдаланудан қаншалықты алшақтағанын анықтау үшін қолданылады. Кейбір қақпашылар арасында "гибрид" термині таза көбелек стиліндегі қақпашы мен таза тұрып қалу стиліндегі қақпашының аралық түрі ретінде қолданылады.

Тарих

Гленн Холл шабуылға жауап ретінде тізе бүгіп, төңкеріліп жатқан алғашқы қақпашы деп есептеледі. Бұл өте таңғаларлық жағдай еді, себебі ол маскасыз орындады. Терри Саучук және Жак Планте (қақпашы маскасын ойлап таппаса да, оны танымал еткен) көбінесе тік тұрып қақпа сақтау стиліне сүйенді. Планте, Сент-Луисте Гленн Холлмен қақпашы міндеттерін бөліскен кезде, көбелек стилін сынап көрді, бірақ оны тек кейбір жағдайларда, шайба көрінбейтіндей етіп соққанда ғана қолдануға кеңес берді. Холлдың бұл жаңашылдығы 1960 және 70-ші жылдары Роджер Кройзер мен Тони Эспозито арқылы одан әрі жетілдірілді. Олардың жетістігіне қарамастан, көбелек стилі 1980 жылдардың ортасында Патрик Рой пайда болғанға дейін ұмытылды. Бұл жаңа, заманауи көбелек стилі "профлай" деп аталады. "Профлай" стилінің жақтаушыларының ішінде канадалық жаттықтырушылар Франсуа Аллаир мен Бенуа Аллаир есімдері бар. Көптеген адамдардың пікірінше, "профлай" стилінің пайда болуына жақсартылған, қатты қорғанышпен жабдықталған кеуде және қол сақтағыштары мен бет маскалары мүмкіндік берді. Бұрын қақпашылар қалың жүннен жасалған кеуде және қол сақтағыштарын киетін. Жарақаттан сақтану үшін қақпашылар барлық шайбаларды қолғаптарымен тоқтатуға мәжбүр болды. Қазіргі заманғы жеңіл пластик және энергияны сіңіретін көбіктер қақпашыларға шайбаларды денелерімен тоқтатуға және ұстауға мүмкіндік берді. Жабдықтарды жасаушылар, мысалы, Мишель Лефевр (Koho және Reebok компанияларында жұмыс істеген), Майкл Вонн (Vaughn Custom Sports) және марқұм Брайан Хитон (Brian's және Heaton компанияларында жұмыс істеген) осы саланың дамуына үлкен үлес қосты. Патрик Рой Аллаир ағайындыларымен бірге жұмыс істеді және 1980-ші жылдардың соңында стильді жаңарту үшін Лефевр жасаған сақтағыштар мен Хитон жасаған қолғаптарды пайдаланды. Көптеген өнер салаларындағыдай, қазіргі қақпашылардың техникасында стильді жіктеу бойынша жалпы келісім жоқ. Уоррен Стрелоу сияқты заманауи гибридтік жаттықтырушылар Миикка Кипрусов сияқты "профлай" стилімен байланысты қақпашылармен жұмыс істеді. Көбелек – бұл стиль емес, көптеген қақпашылар қолданатын қорғану әдісі.

Тірілікпен салыстырғанда

Көпшілік стилі "тұрып қалу" стиліндегі қақпашылардан өзгеше. Профли және гибрид – қазіргі заманғы көпшілік стиліне енген техникалық қимылдар жиынтығының арнайы даму сатылары. Көпшілік термині көбінесе Эд Белфур сияқты ойыншылар жетілдірген, Рик ДиПиетро, Мартин Бирон, Роберто Луонго, Марк Андре Флюри, Марк Денис, Хенрик Лундквист және Жан Себастьен Гигер сияқты қақпашылардың 2000 жылдардың басында танымал еткен жаңа профли стилін сипаттау үшін қолданылады, соңғысы профлиге бағытталған.

Профли, гибрид және тұрып тұру стильдерінің салыстыруы

Көбік сақтау әдісінің кең таралғандығына байланысты, кейбір стильдер жеке қақпашылардың көбік сақтауын жиі пайдалануына сәйкес атау алды. Профильді/блокируші қақпашылардың жалпы (бірақ міндетті емес) қасиеттері – кең көбік, қатаңрақ тізелік қорғаныштарды (көбінесе иілмейтін) қолдану және қақпаның төменгі бөлігін жабуға бейімділік. Көбік сақтауын негізгі құрал ретінде қолданатын қақпашылар "профильді" немесе блокируші стильдегі қақпашылар деп аталады. Профильді қақпашылар мүмкіндігінше көп қақпаны жабуға және шабуылшыларға атуға ең аз орын қалдыруға тырысады. Профильді қақпашылар көбік күйде өте жылдам және көбікке негіделген қозғалыс әдістерін – көбікпен сырғанау және көбікпен жүруді пайдалануда шебер болады. Марк-Андре Флюри, Хенрик Лундквист және Роберто Луонго сияқты НХЛ қақпашылары профильді/блокируші стильдегі қақпашылардың қатарына жатады. Қақпашыны "гибридті" деп санау деңгейі әртүрлі болғанымен, гибридті қақпашылар денесімен тоқтатуға емес, рефлекстеріне сенеді деп қабылдануы кең таралған. Гибридті қақпашылардың жалпы (бірақ міндетті емес) қасиеттері – тар көбік, икемді тізелік қорғаныштарды қолдану және әртүрлі сақтау түрлерін (көбікті қоса алғанда) пайдалану. Көптеген гибридті және профильді қақпашылар арасындағы ерекшелік – гибридті қақпашылардың сақтағаннан кейін мүмкіндігі болса, тік тұруға бейімділігі. Профильді қақпашы кері соққаннан кейін орнына жылжу үшін көбікпен сырғанауды пайдаланса, гибридті қақпашы тік тұрып, T-позаға немесе жылдам қозғалып орнына жетеді. Райан Миллер, Евгений Набоков және Тим Томас сияқты НХЛ қақпашылары "гибридті" модельге жатады. Томас өзінің қақпашы стилін "battlefly" деп атап, агрессивті бейімділігі мен әдістерін көрсетті. Қазіргі қақпашылар шеңберінде бастапқы "тұрып қалу" стилі ескірген деп есептеледі. Дегенмен, таза профильді қақпашыдан ең қашық гибридті спектрде тұратын бірнеше қақпашылар бар. Бұл қақпашылар "заманауи тұрып қалу" стилін ұстанады деп саналады. Заманауи тұрып қалушы қақпашы толық көбікке ешқашан толықтай берілмейді және мүмкіндігінше аяғында қалады. Заманауи тұрып қалушы қақпашылар конькиде өте жақсы қозғалыс жасайды және шайбаны ұстау және таяқпен сақтауда орташадан жоғары шеберлік көрсетеді. Мартин Бродеур НХЛ-дегі соңғы тұрып қалушы қақпашы болды.

Техникалық қимылдар

Мұзда шайба мен шабуылшының орналасуына жауап ретінде бірқатар жаңа техникалық жаңалықтар пайда болды. Профли стилінің ерекшелігі – конькиге толық тік күйде қайтып келгенде шайба жағындағы аяқтың төмен қалуы, содан кейін кері қайту немесе екінші соққыға дайындалу үшін қайта орналасу. Шайбаға жақын аяқты көтерудің орнына, шайбадан ең алыс аяқ көтеріледі, сосын шайба жағындағы аяқ шайбаға қарай итеріледі. Осы кезде қақпашы шайба жағындағы конькидің жиегіне оралып, шабуылшыға қарай бұрылады, дайын күйде тұрады. Профли стиліндегі қақпашыларға тізелерімен "сырғанау" оңайырақ болады, бұл "арқадан итеру" немесе "көбелек сырғанауы" деп те аталады. Бұл термин бір аяқтың төмен, екіншісінің жоғары екенін көрсетеді. Қақпашы жоғары аяғымен өкшеден итеріп, төменгі аяққа қарай бүйірлей жылғалады. Бұл аяқпен жоғарыдан төменге сырғанауға мүмкіндік береді, мұнда толығымен мұздан шығып кетпейді. Егер қақпашы ішкі бұрыштарда тұрса немесе қорғаныш жабдықтары классикалық "көбелек" стиліндегідей болса, итеру кезінде кеуде мен қарнына аунау қаупі туады. V H қозғалысы (сонымен қатар, "Бөлшектік Көбелек" немесе "постқа жүктеу" деп те аталады) – профли стиліндегі қақпашылар қолданатын әдіс. Бұл қақпа алдынан шабуылшының қақпаның артынан алға жылжуына және пас беру мүмкіндігіне жауап ретінде жақында пайда болған тактикалық амал. Қақпашы шабуылшыдан ең алыс тізесін қақпа сызығы бойымен көлденең орналастырады. Шайбаға жақын тізе қақпа тірегінің жанында тік тұрады. Бұл әдіс қақпаның жақын жағына жасалған жылдам соққылардан қорғануға мүмкіндік береді, сонымен қатар пасқа қадағалау мүмкіндігін сақтайды.