Кіріспе

Оңтүстік Африка суретшісі

Қола медаль – 1948 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары, Лондон

Уолтер Уолл Баттисс (6 қаңтар 1906 – 20 тамыз 1982) – Оңтүстік Африка суретшісі, сонымен қатар "Фук аралы" концепциясын жасаған автор ретінде белгілі.

Ерте өмір

Баттисс Кару аймағындағы Сомерсет-Ист қаласында ағылшын методист отбасында дүниеге келді. 1917 жылы Коффефонтейнге көшкеннен кейін ол алғаш рет археология мен тайпалық өнерге қызығушылық танытты. 1919 жылы Баттисс отбасы Фаурсмит қаласына қоныстанды, ол онда білімін аяқтады және 1923 жылы мектепті бітірді. 1924 жылы ол Рустенбургтегі Магистраттық сот кеңсесінде кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді. Оның ресми көркем өнерге қатысты білімі 1929 жылы Витватерсранд техникалық колледжінде (сурет салу және бояу) басталып, содан кейін Йоханнесбург оқу колледжінде (мұғалімдік диплом) және гравировка сабақтарымен жалғасты. Баттисс магистрат кеңсесінде қызметкер болып жұмыс істеген кезеңде оқуын жалғастырды және 35 жасында Оңтүстік Африка университетінде Көркем өнер бакалавры дәрежесін алды.

Мансап

Бэттисс танымал қазіргі еуропалық және американдық суретшілердің еркін достығы болған «Жаңа топтың» негізін қалаушы мүшесі болды. Ол олардан ерекшеленді, себебі ол сол кезде колониялар деп есептелген аймақтан шыққан және Еуропа мен Солтүстік Америкада оқымаған. Шындысы, 1938 жылы ол алғаш рет Еуропаға барды. Келесі жылы ол өзінің «Таңғажайып Бұшман» атты тұңғыш кітабын жариялады. Оның тас суреттеріне деген қызығушылығы, Сан суреттерін маңызды өнер түрі деп қарауы оның идеяларына терең ықпал етті. Ол сонымен қатар африкалық мәдениеттің ндебеле әшекейлерінен, исламнан бұрынғы мәдениеттер мен каллиграфиядан да әсер алды. 1949 жылы ол Пикассомен танысып, оның стиліне ықпал етті. 1966 жылы Грекияға, 1968 жылы Сейшель аралдарына, ал 1972 жылы өзінің қиялындағы Фук аралына сапар шекті. Бэттисс тоғыз кітап жариялады, көптеген мақалалар жазды және «De Arte» журналын құрды. 1936 жылдан бастап ол Преториядағы Ұлдар мектебінде келесі 30 жылдың көп бөлігінде, сондай-ақ Претория өнер орталығында өнер сабақтарын оқытты, 1953 жылдан 1958 жылға дейін оның директоры болды. Ол UNISA-да да сабақ берді, онда 1964 жылы Көркем өнер профессоры атанды және 1971 жылы зейнеткерлікке шықты. 1973 жылы UNISA-дан D. Litt. et Phil. (құрметті докторлық дәрежесі) алды. 1981 жылы ол өзінің барлық туындыларын туған жері Сомерсет-Ист қаласында ашылған «Вальтер Бэттисс мұражайына» сыйлады. Уолтер Бэттисс 1982 жылдың 20 тамызында Квазулу-Наталдағы Порт Шепстон қаласында жүрек талмасынан қайтыс болды.

Ықпал

Уолтер Баттисс суретші ретінде ұзақ мансабын адамның қоршаған ортадағы өмірін зерттеуге арнады; бастапқыда Африка мен тасқа салынған өнердің аясында, кейіннен осы идеяны ең кең мағынасында түсіндіруге бағыштады. Оның жан-жақтылығы мен инновациялық ықпалы, сондай-ақ көптеген жас суретшілерге шабыт сыйлағандығы, оған Оңтүстік Африканың көрнекті суретшілері қатарында ерекше орын берді.

Фук аралы

Бұл "қиял аралы" – Бэттисс философиясының іске асуы болды, осы үшін ол карта, ойдан туған адамдар, өсімдіктер, жануарлар, тарих, сондай-ақ почта маркалары, валюта, паспорттар мен жүргізуші куәліктерінен тұратын жиынтық жасады. Ол толық алфавитпен Фук тілін де құрды. Бұл утопиялық "арал" – Занзибар, Сейшель аралдары, Мадагаскар, Фиджи, Гавай, Самоа, Грек аралдары және Комор аралдары сияқты ол қонақтап келген көптеген аралдардың бірігіп кеткен нұсқасы еді, бәрі де оның әдеттегі қиялымен үйлесім тапқан. Бэттистің сөзімен айтқанда: "Бұл жоқ нәрсе. Мен аралды ойладым – бәріміздің ішіміздегі аралды. Мен осы аралды нақты нәрсеге айналдырғым келді, оған ат қояр едім". Фук – оның шебер қиялының және 1960-70 жылдардағы Еуропа мен Америкадағы Концептуалистік өнер қозғалысына қарсылығының нәтижесі болды. Бұл қозғалыстың өкілдері өнерді жасау оның туған "сәтпен" ғана шектеледі деп есептеді. Ал ол, керісінше, барлық өнердің қазіргі уақытта бар екеніне сенді және осыны Фук аралымен көрсетуді ұсынды, ол әрқашан қазіргі уақытта болып, шындықтың ажырамас бөлігіне айналды. Оңтүстік Африкалық актриса Джанет Сузман, суретші (және Бэттисс шәкірті) Норман Кэтрин, жазушы Эсме Берман және тағы да көптеген адамдар Фук аралының философиясын қабылдады. Журналист Джани Аллан 1982 жылы Бэттисспен сұхбаттасып, сонымен қатар оның қиял аралының "тұрғыны" болу туралы тілегіне де келісті. Бэттистің Фук жүргізуші куәлігі Америкада мойындалды, ал оның Фук паспортының түрлі-түсті беттерінде Австралия, Ұлыбритания және Германияның ресми мөрлері бар. Рим әуежайында Фук банкнотасы 10 долларға айырбасталды.