Кіріспе

Географиялық ақпараттық жүйелер бағдарламалық жасақтамасы Arc картасы – өртке байланысты тергеуде қолданылатын, өрт кезінде пайда болған электрлік доғалар мен басқа да электрлік ақаулардың орналасқан жерін анықтауға негізделген әдіс. Электрлік ақаулардың орналасқан жері кейбір жағдайларда өрттің уақыт өте келе қалай дамығанын көрсетуі мүмкін. Бұл әдетте сот-медициналық электр инженері жасап шығарады. Әдіс, өрттен (немесе өрттен туындаған ыстық газдардан) шыққан жылу электр желісіне (қоршауы бар немесе жоқ) тиген кезде, сымның оқшаулағышын балқытып, электр желісіне жеткен алғашқы нүктеде электрлік ақау тудырады деген болжамға сүйенеді. Мұның болуы үшін, өрт тиген сәтте электр желісі қосылып тұруы керек.

Өрттің шығу тегі

Арка картасы көбінесе өрттің басталу нүктесін анықтауға бағытталған. Осы мақсатқа жету үшін қолданылатын ең көп тараған болжам – өрт жанғанда барлық жаққа бірдей кеңейіп, басталу нүктесін орталыққа қойған дөңгелек пішінде қалады; демек, электр желісінде электрлік ақау туғанда, басталу нүктесі сол нүктеге перпендикуляр болады. Бірақ, бұл болжамға қарамастан, көп жағдайда өрт бірқалыпты таралмайды; әсіресе, үлкен мөлшердегі отын, желдеткіштер мен ауа ағындары өрттің таралуына күшті әсер етеді. Электрлік ақаулардың қай жерде пайда болатынына тағы да бірнеше факторлар ықпал етеді. Электрлік ақаулар от алғашқы рет өткізгішке жеткен жерде ғана емес, көбінесе өткізгіштің иілген жерлерінде немесе сымдар бір-біріне қысылған жерлерде пайда болады. Электр желісінің биіктігі оның жылуға ұшырау деңгейіне күшті әсер етеді, себебі өрт кезінде температура көбінесе төбеге жақын жерде ең жоғары болады, бірақ басталу нүктесінің өте жақын маңында емес. Өрттен қорғану маңызды: қабырғаның ішінде орналасуы немесе шыны талшықпен оқшаулануы электр желісін қорғауға көмектеседі және электрлік ақаулардың пайда болуын кешіктіреді.

Электрлік ақаулар

Электрлік ақау тек электр желісіне кернеу түсірілген кезде ғана пайда болады, атап айтқанда, егер екі өткізгіштің потенциалы әртүрлі болса және олар айтарлықтай токтың көзі/тұнбасы болса. Электрлік доға тудыру оқиғасы көбінесе (бірақ әрдайым емес) электр желісінің төменгі бағытында қуаттың жоғалуына себеп болады, мысалы, өткізгіштерді үзу немесе автоматты қосқышты іске қосу арқылы; осының салдарынан, доға картасын талдаудың маңызды бөлігі – электр желісінің бөлімдері қуатын қандай ретпен жоғалтқанын анықтау болып табылады. Көп жағдайда, ең төменгі бағытта туған электрлік ақаулар бірінші болып орын алады. Электрлік ақаулар сондай-ақ, әдетте қуаттандырылмайтын өткізгіштерді немесе компоненттерді, мысалы, құбырларды (әдетте жерленген) қуаттандыруы мүмкін. ("Қуаттандырылған" термині көбінесе өткізгіштің желімдеу қуатына қосылуын білдіреді, бейтарапқа қарамастан. Жалпы алғанда, электрлік ақаулар әртүрлі потенциалдағы нүктелер арасында пайда болады, мысалы, желімдеу және бейтарап, желімдеу және жер немесе екі түрлі фазадағы желімдеулер арасында.)

Электрлік аркалар

Тергеушілер электрлік доғалар мен өрттің жоғары температурасынан балқыған мысты ажыратады. Өрт тергеуінде "электрлік доға" термині көбінесе "электрлік доғаның болғанын көрсететін балқыған мысты" білдіреді. "Балқыған мыс" әдетте қазіргі уақытта балқыған мысты емес, "бұрын балқыған, қайтадан қаттырған мысты" білдіреді. NFPA 921 және Кирктің өрт зерттеулері электрлік доғалар мен басқа балқыған мысты ажырату бойынша белгілі бір нұсқаулар мен мысалдар келтіреді; алайда, бұл қатаң нұсқаулар көп дау тудырады.