Кіріспе

Great Platte River Road Archway Monument (The Archway немесе Kearney Archway деп те аталады) – Америка Құрама Штаттарының Небраска штатындағы Керни қаласынан шығысқа қарай 3 шақырым жерде, 80-ші мемлекетаралық автокөлік жолында орналасқан ескерткіш. 2000 жылдың шілдесінде ашылған ол Небраска және Плат өзені аңғарының Америка дамуындағы рөлін баяндайтын тарихи орталық. Ескерткіш 80-ші мемлекетаралық автокөлік жолынан 91 метрден астам биіктікте көтеріліп, 275 және 272 нөмірлі екі шығу арқылы қолжетімді.

Тарих

Платт өзені аңғарының тарихын көрсететін ескерткіш және туристік орталық құру бұрынғы губернатор Фрэнк Б. Моррисонның мақсаты болды. 1997 жылы инвесторлар 60 миллион долларлық облигациялар шығарды және сатып алды. 2000 жылдың 16 шілдесінде «Арквей» көпшілікке ашылды, алғашқы екі жылында сәйкесінше 223 013 және 249 174 келушіні қабылдады. Бірінші жылы келген келушілердің арасында сол кездегі президент Билл Клинтон да болды. Білім беру және топтық саяхаттарға басымдық беру арқаға қысқа мерзімге қаржылық тұрақтылық әкелсе де, кейін келушілер саны азайып, 2012 жылы 49 960 адамды құрады. 2013 жылдың 7 наурызында «Арквей» банкроттыққа өтініш берді. 2013 жылдың қыркүйегінде судья Томас Саладино борыш төлеу жоспарын бекітті, мұражай ұйымдастырушыларына облигация иелеріне, кредиторларға және жеткізушілерге 20 миллион доллардан астам берешегі үшін 100 000 доллар төлеуді тапсырды. Миннеаполис қаласындағы Wells Fargo банкі облигация иелерінің сенімді сақтаушысы болды. Банкроттық істі шешу аясында «Арквей» Керни қаласының басқаруына өтті. «Арквейге» іргелес I-80 магистралінің 275 нөміріндегі шығу орталығы 2013 жылдың тамызында мұражайдың шығысында, шамамен 20 миллион долларға аяқталды. 2013 жылдың желтоқсанында мұражай қарыздық мәселені шешкеннен кейін өзін қайта жаңарту үшін екі айға жабылатынын хабарлады және 2014 жылдың 1 наурызында қайта ашылу салтанатын жоспарлады. «Арквей» 2014 жылдың 1 наурызында қайта ашылды. Жаңа өзгерістердің ішінде жаңартылған сувенир дүкені және тарихи көрмеде көрсетілген тақырыптарға арналған қысқа бейнефильмдер көрсетілетін жаңа театр бар. Сондай-ақ, «Арчи Буффало» атты жаңа талисман таныстырылды. 2018 жылдың қаңтарында «Арквей» ұйымы 2017 жылы тарихында алғаш рет пайда тапқанын мәлімдеді.

Көрмеге шолу

Тарихқа дейінгі дәуірден бастап, Небраска арқылы Платт өзені бойындағы жол, кейіннен Ұлы Платт өзені жолы деп аталған, континент арқылы саяхаттың маңызды артериясы болды. Арчвей мұражайы 1800 жылдардың ортасынан бері осы жолмен өтіп, Американы құруға үлес қосқан пионерлердің, оқиғақорлардың және жаңашылдардың тарихын баяндайды. Көрме 1848 жылы Форт-Кирниден басталады және жақын маңдағы Форт-Кирниде біріккен Орегон, Калифорния және Мормон жолдарына арналған бөлімдерді қамтиды, одан кейін олар батысқа қарай жол тартады. Көрмеге келушілер әртүрлі кезеңдерге арналған экспонаттарды тамашалайды: Орегон жолындағы далалық шхуналы арба, бизонның жаппай қозғалысы, Мормон қол арбасы экспедициясы, 49-шы жылғы алтын іздеушілердің лагері, Пони Экспресс, Трансконтиненталды телеграф, дилижанс, Трансконтиненталды теміржол, алғашқы трансконтиненталды тас жол, Линкольн тас жолы және бүгінгі трансконтиненталды тас жол – I 80. Көрме 1950 жылдар стиліндегі кафемен және терезелерінен тас жолға көрініс ашылатын репликалық кинотеатрмен аяқталады. Экспонаттар хронологиялық тәртіппен ұйымдастырылған және Ұлы Платт өзені жолында болған тарихи оқиғаларды көрсетеді.

Танымал мәдениетте

Арквей монументі Джек Николсонның басты рөлде ойнаған "Шмидт туралы" (2002) фильмінің түсірілу орнының бірі болды.