Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Y Mab Darogan (мәні "Тағдырға белгіленген бала" немесе "Тағдыр баласы") – Уэльс аңыздарының мессиалық тұлғасы, германдық англосаксондықтар мен викингтерді Ұлыбританиядан қууға және оны кельт британиялықтарына қайтаруға тағдырланған. Тарихта бірнеше тұлға Y Mab Darogan деп аталған (басқа атаулары: Y Gŵr Darogan және Y Daroganwr). Y Mab Darogan тұлғасы орталық тұрған ортағасырлық Уэльс пайғамбарлық өлеңдерінің кең жиынтығы, Армес Прайденнен (10 ғасыр?) басталады.
Y Mab Darogan ( meaning "The Destined/prophesied child" or "Child of Destiny") is a messianic figure of Welsh legend, destined to force the Germanic Anglo Saxons and Vikings out of Britain and reclaim it for its Celtic Briton inhabitants. A number of figures have been called Y Mab Darogan in history (other titles include Y Gŵr Darogan and Y Daroganwr). An extensive corpus of medieval Welsh prophetic verse, beginning with Armes Prydain (10th century? ), is centred on the figure of Y Mab Darogan.
Артур
Кейінгі поэзияда Я Маб Дароган аңыздағы Артур патшамен байланыстырылды. Артур көбінесе британдықтарды түрлі қауіп-қатерлерден қорғайтын қорғаушы тұлға ретінде қарастырылды. Ол 9 ғасырға жатқан Historia Brittonum мәтінінде және оған негізделген еңбектерде саксондарға қарсы күрескені нақты айтылған. Дегенмен, Артур Армес Прайдейн және басқа да ертегі пайғамбарлық шығармаларда кездеспейді.
Some later poetry associated Y Mab Darogan with the legendary King Arthur. Arthur was often seen as a protector figure who defended the Britons against all manner of threats. He is specifically indicated as fighting the Saxons in the 9th century text Historia Brittonum and in works based on it. However, Arthur does not appear in the Armes Prydain and other early prophetic works.
Ұлы Льюэллин мен Соңғы Льюэллин
Дәуффид Бенфрастың аудлы "Лливелинді" y daroganwr ("өсиеттің ұлы"; Y Mab Darogan) деп атап көрсетті. Бұл поэманы мерзімдеу қиын, және ол Лливелин ап Иорвертке (Лливелин Ұлы) немесе оның немересі Лливелин ап Груффудқа (Лливелин Соңғы) арналған болуы мүмкін; Beirdd y Tywysogion сериясының ең соңғы редакторы оны Лливелин ап Иорвертке арналған ода ретінде қабылдаса да, күмәнмен қарастырады, бірақ ол Лливелин ап Груффудқа да арналған болуы мүмкін (Дәуффид Бенфрас екеуімен де байланысты). "Уэльстердің патшасы" (brenin y Cymry) деп Лливелинге мадақ айтатын оданың соңында ақын былай деп жариялайды: "Сен туралы айтылған барлық болжамды қабылдайсың / Әрбір болжамдық әннен құтыласың / Мен болжаған нәрсені иеленесің / Мен не болжасам, соны орындайсың / Сен – өзің туралы көргендердің бәрінің көзінде өсиеттің ұлысың!" Лливелин Ұлыға арналған Льюарх ап Лливелиннің (Придх и Мох) тағы бір аудлында ол "ежелгі болжамдарды орындайтын" ханзада екені айтылған.
An awdl by Dafydd Benfras hails 'Llywelyn' as y daroganwr ("son of the prophecy"; Y Mab Darogan). The poem is difficult to date and may be addressed to either Llywelyn ab Iorwerth (Llywelyn the Great) or his grandson Llywelyn ap Gruffudd (Llywelyn the Last); it is accepted with some hesitation as being an ode to Llywelyn ab Iorwerth by the most recent editor in the series Beirdd y Tywysogion, but it is noted that it might well be addressed to Llywelyn ap Gruffudd (Dafydd Benfras is associated with both). At the end of the ode, which praises Llywelyn as 'king of the Welsh' (brenin y Cymry), the poet declaims "Whatever is prophesied about you, you shall take / From every prophetic song you shall be blessed / That which I have prophesied, you shall possess / Whatever I should prophesy, you shall uphold / You are the son of the prophecy in the eyes of all whom you see (about you)!' Another awdl to Llywelyn the Great by Llywarch ap Llywelyn (Prydydd y Moch) declares that he is the prince who will "fulfill the ancient prophecies".
Оуэйн Лоугоч
14 ғасырдың ортасында Маб Дароганның мантиясы Оуэйн Лаугохқа (Оуэйн ап Томас ап Родри, 1330–1378) көшті, ол Францияда жер аударылған Гвинед князьдарының ұрпағы еді. Осы кезеңде Я Маб Дароган туралы көптеген халықтық болжамдық өлеңдер тарала бастады, олар оны көбінесе "Оуэйн" деп атады. Бұл өлеңдердің көптегенін мерзімін анықтау қиын, және олар ауызша поэзия дәстүрінде уақыт өте келе өзгеруін көрсететін әртүрлі нұсқаларда кездеседі. Сондықтан, көп жағдайда "Оуэйн" Оуэйн Лаугохты, Оуэйн Глиндврды, немесе тіпті басқа болашақ батырды білдіре ме, әлде жоқ па, белгісіз. Рис Фардқа жатқызылатын бір өлеңде "Оуэйн" және "Каледегі шайқас" туралы айтылады. Y Bergamға жатқызылатын тағы бір өлең, "Францияда шайқасқа құштар, әкесінің кекін алу үшін бүкіл әскермен келетін адам бар" деген жолдар арқылы Оуэйн Лаугохқа сілтеме жасайды. Грюффуд ап Маредуд ап Даффид Уэльсті босату және Англияны жаулап алу үшін Оуэйннің Франциядан оралуын шақыратын аудль шығарды. Оуэйн Лаугохқа арналған тағы бір болжам Иоло Гохқа жатқызылады, бірақ оның туындысы ретінде мойындалмайды. Францияда ағылшын тыңшысының қолынан Оуэйннің қазасынан кейін жазылған анонимді ақынның өлеңі, көптеген уэльстің оны күтіп отырғанын және оның келуіне дайын жылқы мен қару-жарақ дайындалғанын көрсетеді: "Жастық шағымызда жағажайларды қадағалау, // Шапшаң жылқы сатып алу // және шайқасқа дайын қару. / Бірақ содан кейін бізді суық басып қалды, / бірақ біз Родридің немересін күттік. / Ол келмегенде біз қайғырып жыладық: / Ол өлтірілді, бір дөңгелек өлтірді." Лаугох есімі өзінің маңыздылығын сақтайды. Оны сөзбе-сөз ("қызыл қол") деп түсіндіруге болады, және ол батыр жауынгерді сипаттауға қолайлы сипаттама, бірақ ортағасырлық Ирландиядан алынған деректер, қолдағы қызыл белгі мессиандық символ ретінде қарастырылғанын көрсетеді, мысалы, Коннахт патшасы Катал Кробдергтің (1224 ж. қайтыс болған) жағдайында.
In the mid 14th century the mantle of the Mab Darogan passed to Owain Lawgoch (Owain ap Tomas ap Rhodri, 1330–1378), a descendant of the princes of Gwynedd exiled in France. It was in this period that a large body of popular prophetic verse about Y Mab Darogan began to circulate, often referring to him as "Owain". Many of these poems are difficult to date and often appear in variant versions suggesting adaptation over a period of time within the oral poetic tradition. It is therefore unclear in most cases whether "Owain" refers to Owain Lawgoch or Owain Glyndŵr or even some other, future hero. A poem attributed to Rhys Fardd refers to 'Owain' and 'fighting in Calais'. Another, attributed to Y Bergam, seems to refer to Owain Lawgoch in the lines "And there is a man in France eager for battle / who will avenge his father with a whole army." Gruffudd ap Maredudd ap Dafydd composed an awdl which urges Owain to return from France to liberate Wales and conquer England. Another prophecy addressed to Owain Lawgoch is attributed to Iolo Goch but not recognised as his work. A poem by an anonymous poet, written after the murder of Owain in France by an English agent, suggests that many Welshmen were expecting him and that steeds and arms had been prepared for his coming: "Watching the beaches in (our) youth, // Buying swift steeds // And arms ready for battle. / But then coldness came upon us, / Though we looked for Rhodri's grandson. / We lamented when he came not: / He was slain, killed by a dastard." The epithet llawgoch itself may be significant. It can be understood literally ('red hand') and is a suitable adjective to describe a heroic warrior, but attention has been drawn to evidence from medieval Ireland which suggests that a red mark on the hand was regarded as a messianic symbol, e. g. in the case of Cathal Crobderg ('Red Hand'), king of Connacht (d. 1224).
Оуэн Глиндор
Оуайн Глиндӯр – Поуис патшаларының ұрпағынан тараған, 1400-1415 жылдар аралығында Уэльсте ағылшын үстемдігіне қарсы көтеріліс жетекшісі болған ханзада. Оның әскерлері тіпті Англияға дейін шабуыл жасап, Уэльстің тәуелсіздігіне қол жеткізуге жақын болды. Өз замандастары оны Y Mab Darogan деп атады, бірақ соңында жеңіліске ұшырап, кейін із-жайсыз жоғалып кетті.
Owain Glyndŵr was a prince descended from the Kings of Powys who led a revolt against English rule in Wales between 1400 and 1415. His forces even pushed into England and came close to achieving his goal of Welsh independence. He was called Y Mab Darogan in his own day but was ultimately defeated and subsequently disappeared.
Генрих VII
Уэльс азаматы Генри Тюдор 1485 жылы Босворт алаңында Ричард III-ді жеңіп, өлтіріп Англия тағына ие болған кезде, оның жақтастары мен Уэльстің ақындары оны Y Mab Darogan деп атады, бұл болашақ патшаға Уэльсте көптеген жақтастар әкелді. Ол Оңтүстік-Батыс Уэльске қонды және Босвортқа қарай жорыққа шығар алдында, Синанмен бірге бритондарды азат ету үшін оралатындығы туралы пайғамбарлықтарда жиі айтылатын Уэльс патшасы Кадуадрдың туын көтеріп, елді аралап сарбаздар жинады. Кейбіреулер оның Англияны билеуі – пайғамбарлықтың орындалуы деп сенді, және ол бұл сенімді тұңғыш ұлына Артур Тюдор деген ат қою арқылы қолдады. Принц Артур 1501 жылы Уэльс принці ретінде есейді, үйленгеннен кейін Лудлоудағы де-факто астанасынан княздықты басқарды және Оуэйн Глиндврды жеңгеннен кейін Уэльсте қалыптасқан ең қатал заңдардың кейбіреулерін жойды. Бірақ ол бір жылдан кейін қайтыс болды. Оның кіші інісі Генрих VIII әкесі Генрихтің орнын басып, патша болды: әкесі сияқты Генрих VIII да патшалық нышанының қолдаушысы ретінде қызыл айдаһарды пайдаланды. Генрих VIII 1536 және 1543 жылдарғы Уэльс заңдары арқылы Уэльстегі құқықтық жүйені Англия Корольдігінің құқықтық жүйесімен біріктірді, сондай-ақ Уэльске парламенттік өкілдік және заң алдындағы теңдік берді. Генрих соған дейін Оңтүстік және Батыс Уэльстің көп бөлігін басқарған феодалдық маркерлік иеліктерді және сол жерде қолданылған ортағасырлық заңдарды жойды.
In the lead up to the Welshman Henry Tudor's seizing the throne of England by defeating and slaying Richard III at Bosworth Field in 1485, his supporters and the poets of Wales claimed him as Y Mab Darogan, a move that won the future king many supporters in Wales. He landed in southwest Wales and raised the banner of Cadwaladr, a Welsh king often mentioned in the prophecies as returning with Cynan to free the Brythons, before marching through the country to gather recruits on his way to Bosworth. His reign over England was believed by some to be the fulfilment of the prophecy; a belief that he actively encouraged by naming his firstborn son Arthur Tudor. Prince Arthur came of age as Prince of Wales in 1501 and, after marrying, governed the Principality from its de facto capital at Ludlow and reversed some of the most oppressive laws established in Wales at the defeat of Owain Glyndwr. However, he died only one year later. His younger brother, Henry, succeeded his father as King Henry VIII: like his father, Henry VIII used the red dragon as a supporter to his royal arms. Henry VIII enacted the Laws in Wales Acts of 1536 and 1543 by which the legal system in Wales was united with that of the Kingdom of England, and Wales was given parliamentary representation and equality under the law. Henry abolished the feudal marcher lordships which hitherto had ruled much of southern and western Wales and the medieval laws applying there.