Кіріспе

Берген-оф-Рюген – Германияның Мекленбург-Ворпомерния жерінде, Рюген аралының ортасында орналасқан, бұрынғы Рюген ауданының астанасы. 2005 жылдың 1 қаңтарынан бастап Берген, сонымен қатар, 23 000-нан астам халқы бар Мекленбург-Ворпомернияның ең көп халқы бар Берген-оф-Рюген аймағының әкімшілік орталығы болып табылады.

Орналасқан жері

Берген Германияның ең үлкен аралы – Рюгеннің ортасында, Балтық теңізінің жағалауында орналасқан. Қала төбелі аймақта жатыр, қаланың солтүстік-шығыс шетіндегі Ругард ормандары теңіз деңгейінен 91 метр биіктікке жетеді. Бергеннің төңірегіндегі жер көбінесе егістікке арналған. Қаланың өзі соңғы мұз дәуірінде мұздықтар шегінген кезде қалдырылған мұздық моренаға салынған. Бергеннің орталық бөлігінен көп алшақтамай, солтүстік-шығысқа қарай Kleiner Jasmunder Bodden – шалқаяған шығанақ орналасқан, ал оңтүстік-шығыста тағы бір шығанақ – Greifswalder Bodden және Putbus қаласы жатыр. Қаланың оңтүстігінде Киебицмуор ("Пивит батпағы") және солтүстік-батысында бірнеше жыл бұрын қайта жандандырылған Ноннензее көлі орналасқан.

Оңтүстік Берген

Берген-Сюд – Бергеннің ең көп халқы бар ауданы. Ол негізінен панельді үйлерден тұрады және 1960 жылдардың ортасында салынған. Ғимараттар 1990 жылдары жөнделген. Берген-Сюдте қаладағы екі зираттың бірі мен өнеркәсіптік аймақ орналасқан. Аймақта бірнеше автосалон, психикалық мүмкіндігі шектеулі адамдарға арналған әлеуметтік кәсіпорын шеберханасы, қалалық тазалау бөлімі және басқа да шағын компаниялар бар.

Ротензе

Ротензее – Берген қаласының халқы бойынша екінші ауданы және қаланың батыс жағында орналасқан. Берген-Зюд сияқты, Ротензее де 1980-ші жылдары салынған платтенбау типтес үйлерден құралған. Алғашқы үйлер тек 2000 жылы ғана жөнделді. Қала халқының азаюына байланысты, бірнеше үйлер бұзылды немесе демонтаждалды. Ротензееде екі балалар бағы, аймақтық күндізгі мектеп, әлеуметтік-мәдени қоғамдық орталық/"барлық буын үйі" (NBZ Rotensee) және ерекше қажеттіліктері бар балаларға арналған мектеп бар.

Тетель

Тетель – Бергеннің ең кішкентай ауданы. Ол Берген-ауф-Рюгеннің оңтүстік-шығысында, Зитвицке жақын орналасқан. Тетельде үш отбасы тұрады. Ең ескі үйдің жасы шамамен 120 жыл.

Атауы

Атаудың шығу тегі 1232 жылға дейін жетеді, сол кезде Руген аралында Гора деп аталатын жер болған, бұл славян тілінде "тау" (неміс тілінде Берг) деген мағынаны білдіретін, Рани (немесе Ружани) халқы қолданған поляб тілінен шыққан сөз. 1294 жылғы Роскилде тізілімінде (Roeskilder Matrikel) бұл жер Вилла Берге деп аталған. 1278 жылы Берге, 1302 жылы Руядағы Берг, ал 1306 жылы Берген деп аталды. 1314 жылы мұрағаттарда villa montis деп тіркелген. 1995 жылғы 6 қарашада Берген/Рюген атауы Берген-уф-Рюгенге өзгертілді.

Орта ғасырлар

Бергеннің тарихы мың жылдан астам уақытқа созылады. Дегенмен, қазіргі Берген аумағындағы ең алғашқы қоныстар одан да көне. Ерте орта ғасырларда Ругенді славян тайпасы – ранилер мекендеген. Олар Аркона мүйісінде түркі дінінің қасиетті орнын құрды, ол Яромарсбург қамалымен қоршалған болатын. Қазіргі Берген ауданында Ругард төбесінде қамал салынды. Рани тайпасы даниялықтарға тәуелді болғаннан кейін, жергілікті әулет билеген Руген княздығы құрылды, ал Ругард қамалы әкімшілік орталыққа айналды. Дания билігі тұсында княздық христиан дініне көшті және Остзидлунг кезеңінде неміс иммиграциясына ұшырады. Ругард бекінісінде қала маңындағы елді мекендер болғанымен, Берген қаласы көршілес төбеде, ал қазіргі қала орталығынан солтүстікке қарай орналасқан саябақта сақталған Ругард қамалдарының ішінде емес, олардың сыртында салынды. 1168 жылы Яромарсбург құлағаннан кейін көп ұзамай, Киелі Мария шіркеуі Руген князі Яромар I-нің сарай шіркеуі ретінде салына бастады. 1193 жылы шіркеу, қазір қасиеттіленген және батыс бөлігінен басқа толық аяқталғаннан кейін, цистерциандық монастырьға айналдырылды. Күні бүгінге дейін бұл жерде ерекше бір қызықты нәрсе бар: шіркеу мұнарасының солтүстік жағындағы сағат тілі 61 минутты көрсетеді. Монастырь негізі қаланғаннан кейін 1232 жылы алғашқы қонақ үй салынды. 1325 жылы Берген, Руген княздығымен бірге, мұрагерлік жолмен Померания герцогтығының құрамына кірді. 15 ғасырға дейін Берген монастырь басқаруында болды. 1445 жылғы өрттер қаланы, монастырьды және шіркеудің бір бөлігін толығымен қиратты.

Ерте заманауи дәуір

1534 жылы Трептоу-ан-дер-Регада (қазіргі Тшебятóв) Померания Ландтагының қаулысымен реформация Померанияға енгізілді. Монастырдың меншігі Померания герцогтарына берілді. 1613 жылы Бергенге Любек құқығымен қала мәртебесі берілді. Бұл, 13 ғасырда қала мәртебесіне ие болған көптеген басқа Померания қалаларымен салыстырғанда ерекше жағдай. Отыз жылдық соғыстан кейін, 1648 жылы қала швед Помераниясының құрамына кіріп, шведтердің билігіне көшті. 1815 жылы ол Пруссияның Померания провинциясының бір бөлігі болды.

19 ғасыр

Алғашқы өнеркәсіптік кәсіпорындар 1823 және 1853 жылдары, былғары фабрикаларының ашылуымен құрылды. 1883 жылы алғашқы пойыз Алтефрангтан келген теміржол арқылы Берген станциясына жетті. 1890 жылы сүт зауыты жұмыс істей бастады, ал келесі жылы базар жанында пошта ғимараты салынды. 1898 және 1899 жылдары су тарту және электр станциялары іске қосылып, Бергеннің барлық инфрақұрылымы оны аудан орталығы деңгейіне көтерді.

20 ғасыр

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталуына төрт күн қалғанда, қорғалмаған Берген қаласын 1945 жылғы 4 мамырда Қызыл Армия басып алды. Германия Демократиялық Республикасы (Шығыс Германия) құрылғаннан кейін, жаңа үкімет одан әрі индустрияландыруды күшейтті. 1952 жылы қаланың батыс шетіндегі индустриялық аймақта құрылыс жұмыстары басталды. 1953-1958 жылдары күніне 300 тонна сүт өндіретін сүт зауыты салынды. 1955-1956 жылдары VEB Brot und Backwaren (Нан және нан-тоқаш өнімдері) кәсіпорны құрылды. 1957-1958 жылдары мал сою және ет өңдеу зауыты өндіріске кірісті. Аралдан және материктің бір бөлігінен шикізат түсетін тиімді азық-түлік өнеркәсібі Бергенде құрылды. Германияның қайта бірігуінен және Шығыс Германияның Федеративтік Республикаға қосылуынан бері қалада көптеген маңызды өзгерістер болды. Халық саны бұрынғы шамамен 20 мыңнан 16 500-ге дейін азайды. Бұрынғы Варшава шартының елдерінде кең таралған көптеген жинақталған бетон құрылыстар жаңартылып, жаңа талаптарға бейімделді. Сонымен қатар, бірнеше мектеп жабылып, жаңа қонақ үйлер салынды. Тарихи қала орталығы толығымен қайта жаңартылып, әсемделіп, жаңаша келбетке ие болды.

Халық санының өсуі

Жыл Халық саны 1600 шамамен 1,650 1630 небәрі 400 1788 шамамен 1,500 1890 4,000 1989 19,200 2000 15,615 2006 14,430

Көлік

Bergen auf Rügen темір жол станциясы Берлин, Кельн, Дрезден, Дюссельдорф, Франкфурт, Гамбург, Ганновер, Прага, Росток, Штральзунд және Штутгарт қалаларына қатынайтын пойыздармен қызмет көрсетеді. Бергенде көлік байланысы жақсы деуге болады. Бұл Рюген аралы және жалпы ұлттық теміржол жүйесіне қатысты. Ал құрлықпен жол байланысы бұрын өте қиын болған. Жазда Рюген көпірі – Рюгенді Стральзундтағы материкке жалғастыратын көпір – көлік қозғалысының тұңғыш қиындықтарын тудыратын. Жақында жаңа Стреласунд өткелі ашылуымен бұл мәселе жеңілдетілді – ол Стреласунд арқылы салынған екінші көпір және тас жолға қосылатын жылдам бағыттық жол. Бергенге жететін жол желісі былай қарастырылады. B 96 тас жолы Стральзундтан Бергенге дейін созылады, онда ол Ростокқа апаратын B 105 тас жолымен жалғасады. Бергенге Glewitz-тен пароммен де баруға болады. Бергенде жол B 196 тас жолына бұрылады, ол аралдың шығыс бөлігіне, онда жағажайлар орналасқан, жол ашады. B 96 тас жолы Сассницке дейін жалғасады. Көлік құралын пайдаланғысы келмейтіндер пойызда да Бергенге жете алады. 1883 жылы Рюгенде алғашқы теміржол учаскелері салынып біткен кезде, аралға алыс қалалардан пойыздар келе бастады. Аралдың астанасы Берген осының арқасында үнемі пайда тапты, себебі ол маңызды көлік артерияларында, демалыс орындары мен Мукран (Сассниц) портына қарай орналасқан. Бергеннен Рюген аралының барлық бөліктеріне көптеген автобус бағыттары арқылы да жетуге болады. 1960 жылдарға дейін Бергенге жергілікті тар теміржол – Рюген жеңіл теміржолы, халық арасында "Жылдам Роланд" деп танымал болған, қызмет көрсеткен, бірақ сол кезде оған ие болған Deutsche Reichsbahn Рюгеннің орталық және солтүстік бөліктеріндегі барлық желілерді жапты. Дегенмен, жүйенің бір бөлігі әлі де жұмыс істеп тұр.

Демалыс

Тарихи қала орталығынан алыс емес жерде Ругард орманы (Rugardwald) орналасқан. Теңіз деңгейінен 91 метр биіктіктегі Эрнст Мориц Арндт мұнарасынан Рюгенге керемет панорамалық көрініс ашылады. 2005 жылдың 25 маусымында Ругард орманының солтүстік бөлігінде жазғы сырғанау трассасы ашылды. Bergen Rotensee әлеуметтік-мәдени орталығы 2005 жылдың ақпанынан бері клуб кинотеатрымен жұмыс істейді. Мұнда оқылымдар, концерттер мен шығармашылық іс-шаралар ұйымдастырылады.