Кіріспе

Иллинойс штатының 1861-1865 жылдар аралығындағы губернаторы Ричард Йейтс (18 қаңтар 1815 – 27 қараша 1873) – американдық заңгер және саясаткер, Азамат соғысы кезеңінде 1861-1865 жылдар аралығында Иллинойс штатының 13-ші губернаторы болды. Ол сонымен қатар 1851-1855 жылдар аралығында АҚШ Өкілдер палатасында және 1861-1871 жылдар аралығында АҚШ Сенатында штат өкілі болды. Йейтс ең тиімді соғыс уақыты губернаторларының бірі саналады және "Сабаздардың досы" деген лақап атымен белгілі болды. Ол Каир (Иллинойс) және Сент-Луис (Миссури) қалаларын көтерілісшілердің шабуылынан қорғау үшін белсенді шаралар қолданды. Ол Иллинойс штатының Одақ әскерлерінің жасағын ұйымдастыруға көмектесті және басқалармен қатар Улисс С. Грантты Иллинойс полкінің полковнигі етіп тағайындады. Ол Азат ету туралы жарлықты қолдады. Сенатор ретінде ол президент Эндрю Джонсонды қызметтен алыстау және импичменттеуді қолдады.

Ерте өмір

Яйтс Кентукки штатының Варшава қаласында ағаш үйдің ішінде дүниеге келген. Оның отбасы ағылшын тегінен шыққан және 1831 жылы Иллинойс штатына көшіп келген. Ол Майами университетінде және Джорджтаун колледжінде оқыды, ал 1835 жылы Иллинойс штатының Джексонвилл қаласындағы Иллинойс колледжін бітірді. Содан кейін ол Лексингтондағы Трансильвания университетінде заңгерлік білім алды. 1837 жылы ол адвокаттық практикамен айналысуға кірісті және Джексонвиллде заңгерлік қызметін бастады. Яйтс 1842-1845 және 1848-1849 жылдары Иллинойс штатының Өкілдер палатасының мүшесі болды. 1850 жылы ол Уиг партиясынан АҚШ Өкілдер палатасына сайланды, онда ол Отыз екінші Конгрестің ең жас мүшесі болды. 1852 жылы ол Конгресске қайта сайланды. Яйтстің Конгресстегі екінші мерзімінде Миссури келісімінің күшін жою құлдыққа қарсы күресті қайтадан жақтатты. Ол Канзасқа құлдықтың таралуына мүмкіндік беретін осы күшін жоюға қарсы болды және жаңа Республикалық партиямен байланысты болды. Иллинойс демократтары өз кандидаттарына артықшылық беру үшін оның округінің шекараларын қайта сызып, Яйтс Конгресске үшінші рет сайлануға тырысқанда шамалы айырмамен жеңіліске ұшырады. Кейін ол бір кезде теміржол компаниясының президенті болып жұмыс істеді. Саяси өмірге белсенді қатысып, 1856 жылғы сайлауда республикалық президенттік үміткер Джон С. Фремонтты қолдады. Ол өте шешен сөйлейтін адам ретінде танымал болды. Ол вискиге құмар болған, бірақ кейде өзін ұстауға тырысқан. Кейінгі жылдары ол тіпті қоғамдық шараларда да жиі мас күйде көрінетін болды. 1867 жылы ол "мүлдем ішімдікке қол жұрбауға" бел буды, бірақ бұл шешіміне берік тұра алмады.

Басқарушылық

1860 жылы ол республикашыл ретінде губернатор болып сайланды; ол және Авраам Линкольн, олар достық қарым-қатынаста болды, Иллинойс штатында бір-бірінің науқандарын қолдады. Йейтс штаттардың Одақтан бөлінуіне ешқандай құқы жоқ екенін, "осындай еріншектік пен ақылсыздыққа толы талап ешқашан қабылдана алмайды" деп мәлімдеді; сондай-ақ, Одақ "соңында, бұрынғыдан да күшті, бай және даңқты, атақты және еркін болады, өйткені олар [өздері] басынан өткізіп жатқан дағдарыстың қажетті салдарынан" деп болжады. Губернатор Йейтс құлдыққа қарсы ашық күресін жалғастырды және Азамат соғысы басталғанда еріктілерді жинауда белсенділік танытты. 1861 жылдың 12 сәуірінде, Форт Самтерге жасалған шабуылдан кейін күні, ол заң шығарушы органды қосымша сессияға шақырды және Каирді әскери тұрғыдан бақылауға алып, оны тұрақты әскерлермен нығайтты. Иллинойс банктері Йейтске Линкольннің шақыруына жауап ретінде жиналған Иллинойс әскерін қаруландыру үшін 1 миллион доллар бөлді. Йейтстің ұсынысымен Линкольн Иллинойс әскерлеріне Сент-Луистегі федералдық арсеналды қорғауға рұқсат берді. Губернатор Йейтс кеңсесінде генерал Улисс С. Грант Азамат соғысындағы әскери өнерімен алғаш рет танылды, Йейтс оны штаттың офицері етіп тағайындады, кейін 21-ші Иллинойс полкінің полковнигі болды. Йейтс Джон А. Логан, Джон А. МакКлернанд және Джон М. Палмер (барлығы да танымал демократтар) үшін әскери шендерді қамтамасыз етті. Линкольн Йейтске бригадалық генерал шеніне тағайындалса, оның адал губернатор ретінде маңыздылығын ескеретін болды. Шило шайқасынан кейін Йейтс өзінің штатынан жараланғандарға көмек көрсету үшін ауруханалық жабдықтарды жеке әкелді, сондай-ақ Висконсин (Соломон) және Индиана (Мортон) штаттарының соғыс уақытындағы губернаторлары да осылай істеді. Мұндай игілік шаралары Йейтстің беделін арттырып, губернатор "әскер досы" деген лақап атын алды. 1862 жылдың қыркүйегінде Йейтс Пенсильвания штатының Альтуна қаласында өткен Адал соғыс губернаторларының конференциясына қатысты, ол Авраам Линкольннің бостандық жариялануына қолдау көрсетті. Азамат соғысы кезінде Йейтс Линкольнмен байланысын пайдаланып, Иллинойс штатына және әсіресе Чикаго қаласына маңызды федералдық қаржы ресурстарын тартты. Чикагода ең ірі әскери тұтқын лагері, Д. Дуглас лагері орналасқан, ол Линкольннің саяси қарсыласы, марқұм сенатор Стивен А. Дугластың бұрынғы меншігінде салынған (ұқсас жағдай Вирджиния штатының Арлингтонында Конфедерация генералы Роберт Э. Лидің меншігі әскери зират ретінде пайдалану үшін үкіметке өткен). Осы кезеңде Йейтс бұрынғы Чикаго мэрі Джеймс Хатчинсон Вудворттың қызметін пайдаланды, ол республикалық және Йейтс сияқты құлдыққа қарсы көзқарастары бар, федералдық қаражатты бөлу және басқаруды қадағалау үшін. 1863 жылғы жылдық үндеуінде Йейтс кейбір сепаратистер арасында Жаңа Англияны есепке алмай, Одақты қайта құру мүмкіндігі туралы әңгімелерді айыптады. Эмансипация жарияланғаннан кейін Демократиялық басымдығы бар Иллинойс заң шығарушы органы көбінесе ынтымақтастық танытпады. Демократтардың Алтын шеңбердің рыцарларымен байланысы болуы мүмкін деп қорқып, Йейтс 1863 жылдың 10 маусымында Иллинойс заң шығарушы органының қызметін тоқтатты, "Ассамблеяның өткен тарихы Мемлекет азаматтарына немесе майдандағы әскерге одан әрі пайдалы нәтижелер әкелуге ешқандай үміт бермейді" деп мәлімдеді.

Сенаторлық және кейінгі мансап

Губернаторлық қызметі аяқталғаннан кейін, Йейтс АҚШ Сенатына республикалық партиядан сайланып, 1865 жылдың 4 наурызынан 1871 жылдың 3 наурызына дейін қызмет етті. Сенатта болған кезінде Йейтс Революциялық талаптар жөніндегі комитеттің (отыз тоғызыншы және қырық бірінші конгрестер) және Аумақтар жөніндегі комитеттің (қырықыншы конгресс) төрағасы болды. Ол Массачусетс штатының радикал сенаторы Чарльз Самнердің жақтасы және "оқушысы" ретінде танылды. Эндрю Джонсонға қарсы жүргізілген импичмент процесінде Йейтс президентті кінәлі деп табуды қолдады, оны "өлімге қастандық арқылы бас қолбасшылыққа ие болған және бізді жауға сатпақ болған қоғамдық тыныштықты ең зиянды бұзушы" деп сипаттады. Йейтс Сенатқа қайта сайлануға түспеді. Сенаттан кеткеннен кейін, президент Грант оны жер субсидиясымен салынған теміржолды тексеру үшін АҚШ комиссары етіп тағайындады. 1873 жылдың 27 қарашасында Миссури штатының Сент-Луис қаласында күрт қайтыс болды. Ол Иллинойс штатының Джексонвилл қаласындағы Даймонд Гроув зиратында жерленген.

Мұра

1923 жылы Альбин Поласек жасаған Ейтс ескерткіші Иллинойс штатының Капитолий алаңына орнатылды. Оның ұлы Ричард Йейтс-младший де Иллинойс штатының саясатына белсенді қатысып, Иллинойс штатының губернаторы болды.