Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Witset (бұрынғы Moricetown) – Канаданың Британ Колумбиясының орталық бөлігіндегі Вет'суветен елді мекені. Ол Bulkley өзенінің батыс жағасында, Coryatsaqua (Moricetown) Үнді резерватының No. 2 және Moricetown Үнді резерватының No. 1-де орналасқан. Қазіргі елді мекен 1900 жылдардың басында салынған. Бұл жерде адамдардың қоныстанғанына шамамен 5500 жылдай болған.
Witset (formerly Moricetown) is a Wet'suwet'en village in Central British Columbia, Canada on the west side of the Bulkley River on Coryatsaqua (Moricetown) Indian Reserve No. 2, and on Moricetown Indian Reserve No.1. The current village was built during the early 1900s. Evidence of inhabitants date back to around 5,500 years ago.
Атауы
Ауылдың бастапқы атауы Виссет болған. Ласось балығының каньонға жетіп келуіне тас көшкіні кедергі келтірген соң, ол ауыл тасталып қалған. Содан кейін Витсувитиндер Цэ Чахқа (Хагвильгет) қоныстанды және ескі ауылды Кëйих Вигет деп атады (көбінесе Кья Вигет деп жазылады). Кейіннен, ауылға өзінің атын берген пионер-миссионер Адриен Габриэль Морис есімімен аталып, ол үшін шіркеуден сөгіс алды. 2018 жылдың 5 мамырында қауым ресми түрде бастапқы атауына, Виссетке қайта оралды. Қазіргі таңда қауымның атауы "бірінші" немесе "бірінші ауылдың халқы" деген мағынаны білдіреді. Атаудың өзгеруіне Ванда Никаль атты Вет'суветтен әйелдің, осы мәселе бойынша петиция ұйымдастыруы ықпал етті.
The original name of the village was Witset. It was abandoned after a rockslide that prevented salmon from reaching the canyon. Witsuwit'en people then settled in Tsë Cakh (Hagwilget) and referred to the old village as Këyikh Wigit (often spelled Kyah Wiget). It was renamed after the pioneer missionary Father Adrien Gabriel Morice, who named the village after himself, and was admonished by the church for doing so. On May 5, 2018, the community officially reverted to its original name, Witset. The community’s name now means something akin to “first” or “the people of the first village.” The name change came about in part through the work of Wanda Nikal, a Wet'suwet'en woman who organized a petition over the issue.
Фактілер
Халық саны: резервацияда шамамен 815 адам, резервациядан тыс – 800-ге жуық адам, Британ Колумбиясының және Канаданың барлық аймақтарында.
Үкімет: Дәстүрлі басқару жүйесі – жағалаудағы халықтардың поттлач салттарымен байланысты мерекелік жүйе; алайда, Wet'suwet'en халқы қазіргі таңда сайланған Жұмыс кеңесі жүйесін де қолданады.
Орналасуы: Смитерс пен Нью-Хейзелтон қалаларының арасында, екі қаладан да 31 км қашықтықта. Транс-Канада Yellowhead 16 тас жолы мен Балкли өзені аңғарының бойымен орналасқан. Өзен тар шатқалдан құлайды, көптеген көпірлі сарқырамалар арқылы ағып өтеді, ал лосось өте көп.
Population: Approximately 815 on reserve, Approximately, 800 off reserve, throughout B. C. and Canada
Government: The traditional governing system is the feast system, related in concept to the potlatch of coastal peoples; however, the Wet'suwet'en people do currently have the elected Band Council system as well. Location: Halfway between Smithers and New Hazelton, 31 km from each town. Straddles the Trans Canada Yellowhead 16 Highway, along the Bulkley River Valley. The river plunges through a narrow gorge, tumbling down a series of rushing waterfalls, and salmon are plentiful.
Жолдар
Британдық Колумбиядағы Виссеттің батысында Нью-Хейзлтон (33), Китванга (81), Террас (172), Китимат (230) және Принс-Руперт (316) жатыр. Виссеттің шығысында Смитсерс (31), Телква (48), Хьюстон (97), Топли (127) және Принс Джордж (401) жатыр.
West of Witset in British Columbia is New Hazelton (33), Kitwanga (81), Terrace (172), Kitimat (230) and Prince Rupert (316). East of Witset is Smithers (31), Telkwa (48), Houston (97), Topley (127) and Prince George (401).
Мәдениет
Ауылда бес рудан тұратын дәстүрлі той жүйесі сақталады: Үлкен Бақа, Кішкентай Бақа, Сусар, Қасқыр/Аю және Шылым кландары. Алайда, Wet'suwet'en тілін 15%-дан аз адам сөйлейді, ал оны сөйлемей түсінетін адамдардың саны 5%-дан кем. Бұл тайпа Мориштаун тайпасы ретінде белгілі және қазіргі уақытта Британдық Колумбия келісім шарты процесіне қатысуда. Мориштаун тайпасы – келісім келіссөздерінің көп бөлігін жүргізетін Wetsuwet'en кеңсесінен тәуелсіз ұйым. Wetsuwet'en мәдениеті жоғалу қаупінде. 54-оқу ауданы (Балкли аймағы), Kyah Wiget білім беру қоғамы және Witsuwit'en тілдік басқармасы бірлесіп, Ветсувитен халқына мәдениетін сақтауға көмектесу үшін "Niwhts’ide’nï Hibi’it’ën: The Ways of Our Ancestors" (2011) атты 7-12 сыныптарға арналған оқулық жарыққа шығарды. Сонымен қатар, Мориштаун бастауыш мектебі тіл үйретеді және мәдениетті сақтап қалу үшін қауымдастықтың мүшелерін оқу бағдарламасына тартады.
The village celebrates the traditional feast system, made up of five clans: the Big Frog, Small Frog, Beaver, Wolf/Bear, and Fireweed clans. However, fewer than 15% speak the Wet'suwet'en language and less than 5% understand the language without speaking it. The Band is known as the Moricetown Band, and it is currently participating in the British Columbia Treaty Process. The Moricetown Band is a separate body from the Office of the Wetsuwet'en that leads the majority of treaty negotiations. The culture of the Wetsuwet'en is in danger of being lost. School District #54 (Bulkley Valley), in partnership with Kyah Wiget Education Society and the Witsuwit'en Language Authority, has taken steps to help the Wetsuwet'en to preserve their culture by publishing their history in a textbook for grades 7–12 titled "Niwhts’ide’nï Hibi’it’ën: The Ways of Our Ancestors" (2011). Additionally, the Moricetown Elementary School teaches language and integrates members of the community in its program to keep the culture alive.
Қоғамдастық ресурстары
Witset Multiplex – Бұл кеңсе, қауымдық спорт залы/мерекелік зал және мектепті қамтитын әсем жоба. RCMP қауымға келгенде пайдалануына арналған кеңсе бар. Мұрагерлік басшылар кеңсесі Смитсерс Корольдік Канадалық шаруа полициясы бөлімімен бірлесіп, "Wet’suwet’en халық әділетін ашу" (WUAJ) бағдарламасын жүргізеді. WUAJ бағдарламасы 1995 жылдан бері қолданылып келеді, ол бірінші рет қылмыс жасаған, зорлық-зомбылыққа жол бермейтін халық өкілдеріне балама сот әділетін ұсынады. WUAJ кеңсесі Смитсерс қаласындағы бас кеңседе орналасқан, Британдық Колумбия.
The Witset Multiplex is a grand design that includes the Band office, the community gym/feast hall, and school. There is an office available for the RCMP to use when they come into the community. The Office of the Hereditary Chiefs operates the Wet’suwet’en Unlocking Aboriginal Justice (WUAJ) program in conjunction with the Smithers Royal Canadian Mounted Police department. The WUAJ Program has been in place since 1995, offering an Alternative Justice Program for first time, non violent First Nations offenders. The WUAJ office is in the chief's office in Smithers, B. C.
Witsuwit'en тілінің мәртебесін арттыру үшін, тілді жетік білетін азаматтар құрған және тілді білмейтіндермен байланыс жасаудың инновациялық тәсілдерін әзірлейтін, сондай-ақ мектептер мен үйлерде ерте оқытуды бастайтын басқарма құрылды.
A Witsuwit'en Language Authority created by fluent speakers and creating innovative ways to engage with NON FLUENT speakers and starting Early learning in the schools and homes.
Басқа да Wet'suwet'en қауымдастықтары
Басқа Wet'suwet'en қауымдастықтарына Burns Lake Indian Band, Wet'suwet'en First Nation (бұрын Broman Lake Band деп белгілі болған) және Hagwilget Village жатады.
Other Wet'suwet'en communities include the Burns Lake Indian Band, Wet'suwet'en First Nation (formerly known as Broman Lake Band), and Hagwilget Village.