Кіріспе
Плей-офф форматы
Пейдж плей-офф жүйесі – негізінен софтбол және керлинг чемпионаттарында, сондай-ақ Үндістан Премьер Лигасы мен Пәкістан Супер Лигасының крикет турнирлерінде қолданылатын плей-офф форматы. Командалар дөңгелек турнир (round robin) арқылы іріктеліп, алғашқы төрт команда жеңімпазды анықтау үшін жеке және екі рет жеңіліске дейін өтетін турнирлердің аралас форматында өнер қазақстан. Бұл төрт командалық МакИнтайр жүйесінің плей-оффымен толық сәйкес келеді, ол алғаш рет 1931 жылы Австралиядағы WANFL, SANFL және VFL лигаларында қолданылды. Бұл жүйе бастапқыда VFL делегаты, «Ричмонд Футбол Клубының» хатшысы Перси «Пип» Пейджтің ұсынысымен Page–МакИнтайр жүйесі деп аталды. Бұл формат Канада Премьер Лигасының ұлттық футбол жарысында да қолданылады.
The Page playoff system is a playoff format used primarily in softball and curling at the championship level, and the Indian Premier League and Pakistan Super League cricket tournaments. Teams are seeded using a round robin tournament and the top four play a mix of a single elimination and double elimination tournament to determine the winner. It is identical to a four team McIntyre system playoff, first used by the WANFL, SANFL and VFL in Australia in 1931, originally called the Page–McIntyre system, after the VFL delegate, the Richmond Football Club's Secretary, Percy "Pip" Page, who had advocated its use. A form has been adopted in the Canadian Premier League national soccer competition.
Тарих
Плей-офф жүйесі 1954–1972 жылдардағы Австралия регби лигасының чемпионатында қолданылған. Австралияда қазіргі таңда оның ең танымал қолданылуы – нетбол, ол 2017 жылы ойынға кірген Suncorp Super Netball лигасымен қабылданды. Бұл жүйені 1990 жылдан бері Халықаралық софтбол федерациясы және оның ізбасары – Бүкіләлемдік бейсбол-софтбол конфедерациясы әйелдер софтболдан әлем чемпионатында, ал 1996 жылдан 2008 жылға дейін Олимпиада ойындарында қолданды. Керлингте осы жүйенің алғашқы қолданылуы 1995 жылғы Labatt Brier ерлер чемпионатында Канадалық керлинг қауымдастығымен жасалды, ал келесі жылы 1996 жылғы Scott Tournament of Hearts әйелдер чемпионатында қабылданды. Ол қабылдауға ие болды және 2005 жылы Керлингтен әлем чемпионаты оны 2018 жылға дейін қолданды, содан кейін плей-офф форматы 6 командадан бір реттік іріктеуге ауыстырылды. Олимпиада ойындарында керлингте әлі қолданылмаған. Бұл формат 2011 жылдан бері Үндістан премьер-лигасының крикет турнирінде қолданылады. Формат шахмат және нарды сияқты кейбір қарапайым интернет ойындарының іс-шараларында да қолданылған. 2020 маусымынан бастап, «Легендалар лигасы» чемпионатының сериясы қос жою форматын қолданады, ал плей-офф турнирінің соңғы кезеңдерінде Пейдж плей-офф жүйесі қолданылады. Сол жылы «Легендалар лигасы» Еуропа чемпионатында да осындай формат қолданылды. 2021 жылғы плей-оффта Ұлттық баскетбол қауымдастығы өздерінің «Play-In» турнирінде осы жүйені қолданды. Онда тұрақты маусымда өздерінің конференцияларында 7-ден 10-ға дейінгі орындардағы командалар қатысты. 7-8 ойынының жеңімпазы плей-оффқа жетінші орынмен өтті, ал жеңілген команда сегізінші орын үшін 9-10 ойынының жеңімпазымен алдын ала финалдық ойында ойнады. Бұл 7-ші және 8-ші орындағы командалардың бір рет жеңу үшін екі мүмкіндігі болғанын, ал 9-шы және 10-шы орындағы командалардың қатарынан екі ойында жеңуі қажет болғанын білдірді. 2020 жылдан бері «Легендалар лигасы» Про лигасы да Әлем чемпионатының соңғы екі орынын анықтау үшін осы жүйені қолданады, содан кейін 2022 жылдан бастап «Легендалар лигасы» Чемпиондары Кореясы да қолданады.
Формат
Жүйе командалардың қандай да бір тәртіппен бағалануын қажет етеді, себебі ең жақсы екі команда төменгі екі командадан артықшылық алады. Мұндай жағдай көбінесе барлық командалардың ішіндегі ең үздік төрт команданы анықтайтын, бәсекелестікке негізделген турнир арқылы шешіледі.
Дөңгелек-орамды
Стандартты дөңгелек турнир форматы қолданылады, онда барлық командалар бір-бірімен бір рет кездеседі. Командалар саны артқан сайын ойындардың жалпы саны квадраттық түрде өсетіндіктен, тым көп команданы қатыстыру, әсіресе ойын алаңы шектеулі болған жағдайда (күрлінг ареналарында әдетте төрт немесе бес алаң болады), өте көп ойынға алып келеді. Сондықтан командалардың саны көбінесе он екі шамасында шектеледі; егер мұндай шектеу мүмкін болмаса немесе қажет болмаса, командалар топтарға бөлініп, жеке дөңгелек турнирлер өткізіледі, содан кейін топ жеңімпаздары Page плей-оффында ойнайды немесе әр топта жеке плей-оффтар ұйымдастырылып, жеңімпаздар бір-бірімен күш сынасады.
Жарықтардың атауы
Австралияда 1 және 2-ойындар жартылай финалдар деп аталады; 3-ойын алдын ала финал деп аталады, ал финал – Ұлы финал деп аталады. Екі жартылай финалдың айырмашылығын көрсету үшін, 3-ші және 4-ші орындар арасындағы матч Бірінші жартылай финал немесе Кіші жартылай финал деп, ал 1-ші және 2-ші орындар арасындағы матч Екінші жартылай финал немесе Ірі жартылай финал деп аталады. Керлингте 1 және 2-ойындар әдетте 3-4 ойын және 1-2 ойын деп аталады (әдетте 2-ойын бірінші болып өтеді, бұл жоғары дәрежедегі командаға 3-ойынға дейін көбірек демалыс беруге мүмкіндік береді); 3-ойын жартылай финал деп аталады, ал финал осы атпен танылады. Пәкістан мен Үндістанда 1-ойын «Жою кезеңі» деп, 2-ші және 3-ші ойындар сәйкесінше «Іріктеу 1» және «Іріктеу 2» деп аталады, ал финал осы атпен танылады. Қытайдың LPL-де 2-ойын Жеңімпаздар тобы деп аталады, ал 1-ойын мен 3-ойын сәйкесінше Жеңімпаздар тобының бірінші кезеңі және Жеңімпаздар тобының финалы деп аталады. Нақты финал жоқ, 2-ойынның жеңімпазы Әлем чемпионатына LPL-дің 3-ші командасы ретінде ілігеді, ал 3-ойынның жеңімпазы 4-ші команда болып, іріктеу кезеңіне қатысуға тиіс.
Реакция
Ойыншылар мен жанкүйерлердің бәрі де жүйеге қарама-қарсы пікір білдірді. Телеарналар оны қызықты көреді, себебі бұл форматқа қарағанда бір ойын артық өтеді.