Кіріспе

Израильде туған американдық химик

Александр Пайнс (22 маусым 1945 жылы туған) – американдық химик. Ол Калифорния университеті, Беркли, Гленн Т. Сейборг атындағы зейнеткер профессор, Канцлердің зейнеткер профессоры және Калифорния университеті, Беркли, Калифорния квантитативтік биоғылымдар институтының (QB3) және биоинженерлік кафедрасының профессоры. 1945 жылы дүниеге келген ол Оңтүстік Родезияда (қазіргі Зимбабве) Булавайо қаласында өсті және Израильдегі Иерусалим еврей университетінде математика мен химияны оқыды. 1968 жылы АҚШ-қа келген Пайнс 1972 жылы М.И.Т.-де химиялық физика саласы бойынша философия докторы ғылымының кандидаты атағын алды және сол жылы Беркли университетінің профессорлық құрамына қосылды.

Зерттеу

Пайнз – сұйық емес үлгілердің ядролық магниттік резонанс (ЯМР) спектроскопиясын дамыту және қолдану саласындағы алғашқылардың бірі. Ол ерте жұмыстарында көп дене спиндік жүйелерде диполь-диполь байланыстарының уақытты кері бұруын көрсетті және қатты денелердегі көміртек-13 сияқты азын спиндердің жоғары сезімталдығымен, қиылыс поляризациялық ЯМР-ді (протондық күшейтілген ядролық индукциялық спектроскопия) енгізді, осылайша химиядағы қазіргі заманғы қатты күйдегі ЯМР дәуірін бастауға үлкен үлес қосты. Ол сонымен қатар көп квантты спектроскопия, адиабатикалық sech/tanh инверсиялық импульстар, нөлдік өрістегі ЯМР, қос айналу және динамикалық бұрыш айналу, импульстік тізбектер мен кванттық бақылау үшін итерациялық карталар және кванттық геометриялық фаза салаларын дамытты. Оның оптикалық сорғылау және қиылыс поляризациясын біріктіруі, лазерлік поляризацияланған ксенон арқылы беттердің күшейтілген ЯМР-ін, сондай-ақ ерітінді ЯМР және магниттік-резонанстық томографияның (МРТ) селективті "жарықтандыруын" байқауға мүмкіндік берді. Ол зейнеткерлікке шыққанға дейін оның бағдарламасы екі толықтыратын құрамдас бөліктен тұрды. Біріншісі – молекулалық құрылымды, ұйымдастырылуын және функциясын зерттеу үшін ЯМР және МРТ-ның қолданылуын кеңейту және мүмкіндіктерін арттыру мақсатында жаңа тұжырымдамалар мен әдістерді қалыптастыру. Осы жұмыстардың нәтижесінде пайда болған әдістемелердің мысалдары: жаңа поляризация және анықтау әдістері, ex situ және мобильді ЯМР және МРТ, лазерлік поляризацияланған ЯМР және МРТ, функционалды ЯМР биосенсорлары және молекулалық бейнелеу, өте төмен және нөлдік өрістегі SQUID ЯМР және МРТ, лазерлік магнитометрлер арқылы күшейтілген ЯМР және МРТ-ны қашықтан анықтау, сондай-ақ кезекті материалдар арқылы сұйықтық ағыны және "микрофлюидтік химия және чиптегі ЯМР/МРТ". Оның зерттеу бағдарламасының екінші бөлігі химия, материалдар ғылымы және биомедицина салаларындағы мәселелерді шешу үшін осындай жаңа әдістерді қолдануды қамтиды. Ол 1999 жылы Америкалық химия қоғамының химиялық зерттеулердегі жетістіктері үшін Ф.А. Коттон медалін алды. 2005 жылы Францияның Шамони қаласында Пайнстың 60 жылдық мерейтойына арналған Ампер симпозиумы өткізілді, ал 2008 жылы оған Еуропалық магниттік резонанс конференциясында Рассел Вариан сыйлығы табысталды. (Бұрынғы Вариан сыйлығының иегерлері: Жан Джиннер, Эрвин Хан, Николаас Блумберген, Джон С. Во және Альфред Г. Редфилд.) Пайнс сонымен қатар көптеген оқытушылық наградалармен марапатталды, оның ішінде Калифорния университетінің ерекше оқытушылық сыйлығы да бар. Ол АҚШ Ұлттық ғылым академиясының, Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі және Корольдік қоғамның (Лондон) шетелдік мүшесі; Вайцман ғылым институтының, Поль Сезанн университетінің, Париж университетінің және Рим университетінің құрметті докторы, сондай-ақ Халықаралық магниттік резонанс қоғамының бұрынғы президенті.