Оңтүстік Георгия және Оңтүстік Сандвич аралдарының тарихы

Кіріспе

Ту Елтаңбасы Девиз: Leo Terram Propriam Protegat (лат. Арыстан өз жерін қорғасын) Әнұран: Құдай патшаны сақтасын.

Оңтүстік Джорджия және Оңтүстік Сандвич аралдарының тарихы салыстырмалы түрде жаңа. Еуропалық саяхатшылар аралдарды ашқан кезде, олар адамсыз болған, ал қатал климаты, таулы жер бедері және шалқару орналасқандығы кейінірек қоныстануды қиын еткен. Осы жағдайларға байланысты, аралдардағы адамның қызметі көбінесе теңіз түлендерін аулау, кит аулау және ғылыми сараптамалар мен зерттеулерден тұрды, олар Екінші дүниежүзілік соғыс және Фолкленд соғысымен үзіліске ұшырады.

17-19 ғасырлар

Оңтүстік Атлантика мұхитындағы Оңтүстік Грузия аралы Антарктиканың оңтүстігіндегі Антарктикалық конвергенциядан оңтүстіс жағында орналасқан және Антарктиканың ең алғаш ашылған аумағы болды. Оны 1675 жылы алғаш рет Антоан де ла Роше атты ағылшын саудагері зерттеді. Ол 1674 жылы 350 тонналық кемеде Перуға бағыт алған Гамбургтен жолаушы ретінде аттанды. Қайта оралатын сапарында ол Бразилиядағы Сальвадорға қарай Хорн мүйісінен өтіп бара жатқанда, Статен аралының жанындағы Ле-Мейр бұғазынан өтуге тырысып, бағытынан ауысып шығысқа қарай кетті. 1675 жылдың сәуір айында кеме белгісіз аралдың шығанағына кіріп, 14 күнге тоқтады. Ла Роше 1678 жылы Лондонда сапары туралы есеп жариялады. Бұл есеп қазір жоғалып кеткен, бірақ көп ұзамай, 1690 жылы испан теңізшісі капитан Франсиско де Сейхас и Ловера өзінің "Descripcion geographica, y derrotero de la region austral Magallanica" еңбегінде Ла Роше ашқан жайды сипаттады. Осыдан кейін картографтар карталарында "Роше аралын" көрсетуге кірісті. Роше аралы, координаттардағы қателіктерге қарамастан, олар сол кездегі теңізшілердің бағдарламасымен байланысты болуы мүмкін, Оңтүстік Грузия аралы екеніне еш күмән жоқ. 1756 жылы аралды испандық "Сан-Педро" кемесі көріп, атады, оны капитан Грегорио Херез басқарды, бұл кеме Saint Malo француз компаниясының "Sieur Duclos" қызметінде болды, кемеде саудагер және теңізші Николя Пьер Дуклос Гюйот болды. Бұл алғашқы сапарлар егемендік талаптарына әкелмеді. Әсіресе, Фолкленд аралдарынан айырмашылығы, Испания ешқашан Оңтүстік Грузияға құқығын талап еткен емес. Соңғысы 1494 жылы Испания мен Португалия арасында жасалған Тордесильяс шартында көзделген әлемнің "португалдық" бөлігіне кірді. Теңізші капитан Джеймс Кук Оңтүстік Грузияға алғаш рет қонып, оны зерттеп, картаға түсірді. Адмиралтействоның тапсырмасы бойынша 1775 жылдың 17 қаңтарында ол Ұлыбритания үшін иелік алып, аралды король Георг III құрметіне "Грузия аралы" деп атады. Сол күні Кукпен бірге үш жерде, Поссессион шығанағында қоныстанған неміс ғалымы Георг Форстер былай деп жазды: "Бұл жерде капитан Кук британдық туды көтеріп, осы шөл жартастарды Ұлыбритания патшасы мен оның мұрагерлерінің атынан мәңгілікке иелену рәсімін жасады. Көкке екі-үш мылтық атылды". Қазіргі уақытта 17 қаңтар күні SGSSI-де мемлекеттік мереке болып саналатын Иелену күні ретінде тойланады. Оңтүстік Грузия және Оңтүстік Сандвич аралдарының британдық теңізден тыс аумағының батыс шетін құрайтын Шаг Рокс және Блэк Рок тобы Оңтүстік Грузия құрлығының батысында 270 км немесе 150 миль батыс-солтүстік бағытта орналасқан. Бұл тау жыныстары, шамасы, 1762 жылы испандық "Аврора" кемесімен ашылған, алғашқы карталарда "Аврора аралдары" деп белгіленген, 1819 жылы "Герсилия" кемесімен американдық теңізші Джеймс Шеффилд оларды зерттеп, атын өзгерткен, ал 1920 жылы "Дартмут" кемесі картаға түсірген. Оңтүстік Грузияның жағалауы мен сулары Кук пен Беллинсгаузеннен бері көптеген экспедициялармен зерттелді. Атап айтқанда, 1925 жылдан 1951 жылға дейін Discovery Committee жүргізген кең ауқымды океанографиялық зерттеулер, Антарктикалық конвергенцияның ашылуы сияқты, көптеген ғылыми нәтижелер мен деректер берді. Оңтүстік Грузиядағы алғашқы құрлықтағы ғылыми экспедиция 1882-1883 жылдардағы Мольтке портындағы неміс полярлық жыл экспедициясы болды. XVIII ғасырдың соңында және XIX ғасыр бойы Оңтүстік Грузияда ағылшын және янки теңіз балықшылары тұрды, олар ұзақ уақыт өмір сүріп, кейде қыстады. Аралдан алғашқы терілі тұяқтарды 1786 жылы ағылшын "Лорд Хоуксбери" кемесі алды, ал Оңтүстік Сандвич аралдарына алғашқы коммерциялық сапарды 1816 жылы тағы бір ағылшын кемесі - "Энн" жасады. Теңіз балықшылары өз кәсіптерін өте қауіпті жолмен жалғастырып, теңіз малдарын тез арада құртуға дейін азайтты. Нәтижесінде Оңтүстік Джорджиядағы тұңғиық аулау 1786 - 1802, 1814 - 23 және 1869 - 1913 жылдары үш ерекше шыңға жетті, араларында азайып, мұнай үшін алынған тұңғиық филдеріне ауысты. Екінші тұмшалау дәуірінде, 1909-1964 жылдары, тиімді реттеу мен басқару жүзеге асырылды. XIX ғасырда Оңтүстік Грузияға тиімді, үздіксіз және даусыз британдық иелік пен үкімет 1843 жылғы британдық хаттар патентімен қамтамасыз етілді, 1876, 1892, 1908 және 1917 жылдары аралдың 1887 жылдан бастап Колониялық кеңсе жылнамасында пайда болуымен қайта қаралды. 1881 жылдан бастап Ұлыбритания экономикалық қызмет пен консервацияны 1881 және 1899 жылдардағы мөрлеу туралы заңдар сияқты әкімшілік актілермен реттеді. Оңтүстік Грузия Ұлыбританияның Фолкленд аралдары тәуелділігі ретінде басқарылды, бұл Фолкленд аралдары арқылы басқарылатын, бірақ саяси және қаржылық жағынан олардың құрамына кірмейтін жекеленген бірлік болды. Бұл конституциялық шаралар XIX ғасырдың екінші жартысында және XX ғасырдың көп бөлігінде сақталды, Оңтүстік Грузия және Оңтүстік Сандвич аралдары 1985 жылы жеке британдық теңізден тыс аумақ ретінде біріктірілгенге дейін.

The South Atlantic island of South Georgia, situated south of the Antarctic Convergence, was the first Antarctic territory to be discovered. It was first visited in 1675 by Antoine de la Roché, an English merchant born in London to a French father. He left Hamburg in 1674 as a passenger on a 350 ton vessel bound for Peru. During the return journey, it was en route to Salvador in Brazil around Cape Horn. While trying to navigate through the Le Maire Strait near Staten Island, it was driven off course far to the east. In April 1675, the vessel found refuge in a bay of an unknown island where it anchored for 14 days. La Roché published a report of his voyage in London in 1678 in which he described the new land. That report is now lost but shortly afterwards, in 1690, Captain Francisco de Seixas y Lovera, a Spanish mariner, published an account of La Roché's discovery in his Descripcion geographica, y derrotero de la region austral Magallanica. After this, cartographers started to depict "Roché Island" on their maps. Roché Island is almost certainly South Georgia, despite the discrepancies in the coordinates given, which can be accounted for by the navigational difficulties experienced by all sailors at the time. In 1756, the island was sighted and named 'San Pedro' by the Spanish vessel León under Captain Gregorio Jerez sailing in the service of the French company Sieur Duclos of Saint Malo, with the merchant and mariner Nicolas Pierre Duclos Guyot on board. These early visits resulted in no sovereignty claims. In particular―unlike the case of the Falkland Islands―Spain never claimed South Georgia. The latter anyway fell within the 'Portuguese' portion of the world as envisaged by the 1494 Tordesillas Treaty concluded between Spain and Portugal. The mariner Captain James Cook in accompanied by made the first landing, survey and mapping of South Georgia. As mandated by the Admiralty, on 17 January 1775 he took possession for Britain and renamed the island 'Isle of Georgia' for King George III. German naturalist Georg Forster, who accompanied Cook during their landings in three separate places at Possession Bay on that day, wrote: "Here Captain Cook displayed the British flag, and performed the ceremony of taking possession of those barren rocks, in the name of his Britannic Majesty, and his heirs forever. A volley of two or three muskets was fired into the air." Nowadays the date of 17 January is celebrated as Possession Day, a public holiday in SGSSI. The group of Shag Rocks and Black Rock forming the west extremity of the British overseas territory of South Georgia and the South Sandwich Islands is situated 270 km or 150 nmi west by north of the South Georgian mainland. Probably discovered in 1762 by the Spanish ship Aurora, these rocks appeared on early maps as Aurora Islands, were visited and renamed by the American sealer James Sheffield in the Hersilia in 1819, and mapped by HMS Dartmouth in 1920. South Georgia's coast and waters have been surveyed by a number of expeditions since those of Cook and Bellingshausen. In particular, the extensive oceanographic investigations carried out by the Discovery Committee from 1925 to 1951 yielded an enormous amount of scientific results and data, including the discovery of the Antarctic Convergence. The first land based scientific expedition on South Georgia was the 1882–83 German Polar Year expedition at Moltke Harbour, Royal Bay. During the late 18th century and throughout the 19th century, South Georgia was inhabited by English and Yankee sealers, who used to live there for considerable periods of time and sometimes overwintered. The first fur seals from the island were taken in 1786 by the English sealing vessel Lord Hawkesbury, while the first commercial visit to the South Sandwich Islands was made in 1816 by another English ship, the Ann. The sealers pursued their trade in a most unsustainable manner, promptly reducing the fur seal population to near extermination. As a result, sealing activities on South Georgia had three marked peaks in 1786–1802, 1814–23, and 1869–1913 respectively, decreasing in between and gradually shifting to elephant seals taken for oil. More efficient regulation and management were practised in the second sealing epoch, 1909–64. During the 19th century, the effective, continuous and unchallenged British possession and government for South Georgia was provided for by the British Letters Patent of 1843, revised in 1876, 1892, 1908 and 1917, with the island appearing in the Colonial Office Yearbook since 1887. From 1881 on, Britain regulated the economic activities and conservation by administrative acts such as the Sealing Ordinances of 1881 and 1899. South Georgia was governed by the United Kingdom as a Falkland Islands Dependency, a distinct entity administered through the Falkland Islands but not part of them in political or financial respect. These constitutional arrangements stayed in place throughout the second half of the 19th century and most of the 20th century, until South Georgia and the South Sandwich Islands were incorporated as a distinct British overseas territory in 1985.

20 ғасыр

20-ғасырдың басында Оңтүстік Георгияда экономикалық қызмет пен қоныстанудың жаңа серпілісі болды. 1900 жылғы Фолкленд үкіметінің жарнамасынан кейін бүкіл арал Пунта-Аренас компаниясына жалға берілді, ал кейіннен 1904 жылдың желтоқсанынан бастап Гритвикенде кит аулауды бастаған Compañía Argentina de Pesca компаниясымен мүдделер қақтығысы британдық билік органдарымен компанияның өтініші және британдық кит аулауға жалға алу арқылы шешілді. Оңтүстік Георгия әлемдегі ең ірі кит аулау орталығына айналды, оның жағалаудағы базалары Гритвикенде (1904–64 жылдары жұмыс істеді), Лейт портында (1909–65), Океан портында (1909–20), Хусвик (1910–60), Стромнесс (1912–61) және Принц Олав портында (1917–34) орналасқан. Компаниялардың арасында Compañía Argentina de Pesca, Christian Salvesen Ltd (Ұлыбритания), Albion Star (South Georgia) Ltd. (Фолкленд аралдары), норвегиялық кит аулау компаниялары Hvalfangerselskap Ocean, Tønsberg Hvalfangeri және Sandefjord Hvalfangerselskap, сондай-ақ Оңтүстік кит және тері компаниясы (Оңтүстік Африка) болды. Жапондық компаниялар Kokusai Gyogyo Kabushike Kaisha және Nippon Suisan Kaisha 1963–64 жылдары Grytviken және 1963–65 жылдары Leith Harbor-ды жалға алды, бұл Оңтүстік Георгиядағы кит аулаудың соңғы маусымдары болды. 20-ғасырдың басында норвегиялық кит аулау индустриясының Антарктидаға таралуы Норвегияны Швециядан тәуелсіздік алғаннан кейін 1905 жылдан бастап Арктикада ғана емес, Ян-Майен және Свердруп аралдарын талап етумен қатар Антарктидада да аумақтық кеңеюге итермеледі. Норвегия Буве аралына құқық талап етті және оңтүстікке қарай көшті, британдық Сыртқы істер министрлігінен 45° және 65° оңтүстік ендік және 35° және 80° батыс бойлық арасындағы аумақтың халықаралық мәртебесі туралы ресми сұрады. Норвегия үкіметі 1907 жылғы 4 наурызда осындай дипломатиялық демарш жасағаннан кейін, Ұлыбритания бұл аумақтардың 19-ғасырдың бірінші жартысында жасалған ашылуларға негізделген британдықтар екенін мәлімдеді және 1908 жылғы Фолкленд аралдарының тәуелділіктерін 1909 жылы Гритвикенде тұрақты жергілікті әкімшілік құрылған 1908 жылғы Патент хаттарымен біріктірді. Ұлыбританияның 1908 жылғы Патент хаттары Оңтүстік Атлантикадағы иеліктері үшін конституциялық тәртіптерді белгіледі, соның ішінде Оңтүстік Сандвич аралдарын ресми түрде аннексиялауды бекітті. Патенттік хаттарда бұл иеліктер "Оңтүстік Георгия, Оңтүстік Оркней, Оңтүстік Шетланд және Сандвич аралдары деп аталатын аралдар тобы және Оңтүстік Атлант мұхитында орналасқан Грэм жері деп аталатын территориялар" деп көрсетілген. 1917 жылы Патент хаттары Арктикада қолданылатын "секторлық принципті" қолдана отырып өзгертілді; Фолкленд аралдарының тәуелділіктерінің жаңа аумағы "батыс бойлық 20-сы мен батыс бойлық 50-сінің арасында орналасқан және оңтүстік ендік 50-сінен оңтүстікке қарай жатқан барлық аралдар мен аумақтарды" және "батыс бойлық 50-сі мен батыс бойлық 80-сінің арасында орналасқан және оңтүстік ендік 58-сінен оңтүстікке қарай жатқан барлық аралдар мен аумақтарды" қамтыды, осылайша Оңтүстік полюске жетті. 1908 жылғы Патент хаттары сол кезде Аргентина тарапынан дауланбады, бірақ 1948 жылы Аргентина олардың Оңтүстік Америка материгінің бөліктерін, сондай-ақ Фолкленд аралдарын қамтығандығы, соңғыларын өздеріне тәуелді етіп қойғандығы үшін жарамсыз екендігі туралы дәлел келтірді. Оңтүстік Георгиядағы барлық кит аулау станциялары әрбір компания өтініш берген және Фолкленд аралдары мен тәуелділіктерінің губернаторы берген кит аулауға жалға алу шарты бойынша жұмыс істеді. Компания Аргентина де Песка атынан өтінішті Буэнос-Айрестегі Ұлыбританияның өкілдігіне компанияның президенті Педро Кристоферсен және компанияның техникалық кеңесшісі және акционері, сондай-ақ Аргентина әскери-теңіз флотының қару-жарақ директоры капитан Гильермо Нуньес ұсынды. 1906 жылдан бастап аргентиналық компания Фолкленд губернаторы берген кит және тері аулауға жалға алу шартын сақтап жұмыс істеді. Бұл 1960 жылы Grytviken Albion Star (South Georgia) Ltd. компаниясына сатылып, 1964 жылы жабылып, ақырында Christian Salvesen Ltd. сатып алғанға дейін жалғасты. Grytviken-нің негізін қалаушы Карл Антон Ларсен Норвегияның Сандефьорд қаласында туған британдық азамат болып табылады. 1910 жылы Оңтүстік Георгияның британдық магистратына берілген британдық азаматтығын алу туралы өтінішінде капитан Ларсен былай деп жазды: "Мен норвегиялық азаматтығымнан бас тартым және 1904 жылғы 16 қарашада осы колонияда кит аулауды бастағаннан бері осы жерде тұрамын және менде британдықтан басқа азаматтығым жоқ, өйткені менде болған және әлі де ұзақ уақыт бойы осы жерде тұруға ниеттенемін". Гритвикендегі отбасы - оның әйелі, үш қызы және екі ұлы. Compañía Argentina de Pesca компаниясының басқарушысы ретінде Ларсен Гритвикеннің құрылысын ұйымдастырды - бұл 60 норвегтің командасы 16 қарашада келгеннен бастап, жаңадан салынған кит майы зауыты 1904 жылғы 24 желтоқсанда өндіріс бастағанға дейін аяқталды. Ларсен Гритвикенде метеорологиялық обсерваторияны да құрды, ол 1905 жылдан бастап кит аулау станциясының британдық жалға алу талаптарына сәйкес Аргентинаның метеорологиялық кеңсесімен бірлесіп жұмыс істеді, бұл талаптар 1949 жылы өзгергенше сақталды. Ларсен 1902 жылы жасаған сапарында кит аулау станциясының орнын таңдады, ол кезде шведтік Антарктика экспедициясының (1901–03) кемесі Antarctic-тің капитаны болды, оған Отто Норденскьельд жетекшілік етті. Сол кезде швед археологы және геологі Johan Gunnar Andersson Татчер түбегінің бір бөлігін зерттеген кезде "Pot Cove" деп аталатын Гритвикен атауын берді, ол мұндағы тері өңдеушілердің тұруынан және өнеркәсібінен қалған көптеген артефакттар мен ерекшеліктерді тапты, соның ішінде шалқа және тері майын қайнатуға арналған бірнеше қазанды тапты. Осы қазанның бірінде "Johnson and Sons, Wapping Dock London" деген жазу сақталған, қазір ол Гритвикендегі Оңтүстік Георгия мұражайында сақталуда. Ларсен 1911 жылы кит аулау индустриясында жұмыс істеген адамдарға аң аулау ресурсы ретінде қолдану үшін Оңтүстік Георгияға бұғыларды әкелуде өзінің інісімен бірге маңызды рөл атқарды. Көптеген кит аулаушылар норвегиялықтар болды, британдықтардың үлесі де артты. Кит аулау дәуірінде халық саны жазда 1000-нан асып (кейбір жылдары 2000-ға жуық), қыста 200-ге дейін өзгеріп отырды. Кит аулау индустриясының өркендеген кезеңінде шамамен 6000 адам, көбінесе норвегиялықтар мен шведтер станцияларда жұмыс істеді, ал кит аулау кемелерінде және жабдықтау кемелерінде жұмыс істейтін адамдармен бірге, кит аулау флоты портында тоқтағанда халық саны үш есеге артуы мүмкін еді. 1909 жылғы 31 желтоқсанда британдық магистраты Джеймс Уилсон жүргізген алғашқы халық санауында 720 адам, оның ішінде 3 әйел және 1 бала тіркелді. Олардың арасында 579 норвегиялық, 58 швед, 32 британдық, 16 дат, 15 фин, 9 неміс, 7 орыс, 2 голландиялық, 1 француз және 1 австриялық болды. Кейінгі қол жетімді халық санауында халық саны 1337 (1921 жылғы 24 сәуір) және 709 (1931 жылғы 26 сәуір, Оңтүстік Шетланд аралдары да кіреді) болды. Кит аулау станцияларының менеджерлері мен басқа да жоғары лауазымды қызметкерлері көбінесе отбасыларымен бірге тұрды. Олардың арасында Фридтьоф Якобсен болды, оның әйелі Клара Олетте Якобсен Гритвикенде екі бала туды; олардың қызы Солвейг Гунбьёрг Якобсен 1913 жылғы 8 қазанда Антарктидада туған алғашқы бала болды. Оңтүстік Георгияда тағы бірнеше бала дүниеге келді, тіпті соңғы кезде келіп өткен жеке яхталарда да. Аралда 1820 жылдан бері шамамен 200 қабір бар, соның ішінде әйгілі Антарктика зерттеушісі сэр Эрнест Шеклтонның (1922 жылы қайтыс болды) қабірі де бар, оның 1908–09 жылдарғы британдық Антарктика экспедициясы Роберт Скотт ізімен Оңтүстік полюске жол салған. Теңіз тарихындағы ең таңғажайып қайық сапарларының бірінде (әлдеқайда Bounty лейтенанты Уильям Блайгінің сапарымен теңестірілетін) 1916 жылы Шеклтон 7 м немесе 23 фунттық James Caird-та Скотия теңізін кешіп өтті…

In the early 20th century South Georgia experienced a new rush of economic activity and settlement. Following a 1900 advertisement by the Falklands Government the entire island was leased to a Punta Arenas company, and a subsequent conflict of interests with the Compañía Argentina de Pesca which had started whaling at Grytviken since December 1904 was settled by the British authorities with the company applying for and being granted British whaling lease. South Georgia became the world's largest whaling centre, with shore bases at Grytviken (operating 1904–64), Leith Harbour (1909–65), Ocean Harbour (1909–20), Husvik (1910–60), Stromness (1912–61) and Prince Olav Harbour (1917–34). The companies involved included Compañía Argentina de Pesca, Christian Salvesen Ltd (UK), Albion Star (South Georgia) Ltd. (Falkland Islands), the Norwegian whaling companies Hvalfangerselskap Ocean, Tønsberg Hvalfangeri and Sandefjord Hvalfangerselskap, as well as the Southern Whaling and Sealing Company (South Africa). The Japanese companies Kokusai Gyogyo Kabushike Kaisha and Nippon Suisan Kaisha sub leased respectively Grytviken in 1963–64 and Leith Harbour in 1963–65, the last seasons of South Georgia whaling. The spread of Norwegian whaling industry to Antarctica in the early 20th century motivated Norway, right after its independence from Sweden in 1905, to pursue territorial expansion not only in the Arctic claiming Jan Mayen and Sverdrup Islands, but also in Antarctica. Norway claimed Bouvet Island and looked further south, formally inquiring of the British Foreign Office about the international status of the area between 45° and 65° south latitude and 35° and 80° west longitude. Following a second such diplomatic démarche by the Norwegian Government dated 4 March 1907, the United Kingdom replied that the areas were British based on discoveries made in the first half of the 19th century, and issued the 1908 Letters Patent incorporating the British Falkland Islands Dependencies with a permanent local administration in Grytviken established in 1909. Britain's 1908 Letters Patent established constitutional arrangements for its possessions in the South Atlantic, including the formal annexation of the South Sandwich Islands. The Letters Patent listed these possessions as "the groups of islands known as South Georgia, the South Orkneys, the South Shetlands, and the Sandwich Islands, and the territory known as Graham's Land, situated in the South Atlantic Ocean to the south of the 50th parallel of south latitude, and lying between the 20th and the 80th degrees of west longitude". In 1917 the Letters Patent were modified, applying the "sector principle" used in the Arctic; the new scope of the Falkland Islands Dependencies was extended to comprise "all islands and territories whatsoever between the 20th degree of west longitude and the 50th degree of west longitude which are situated south of the 50th parallel of south latitude; and all islands and territories whatsoever between the 50th degree of west longitude and the 80th degree of west longitude which are situated south of the 58th parallel of south latitude", thus reaching the South Pole. The 1908 Letters Patent were not disputed by Argentina at the time, but in 1948 Argentina conceived an argument that they were invalid on the grounds that they allegedly encompassed parts of the South American mainland as well as the Falklands, making the latter dependencies of themselves. All whaling stations on South Georgia operated under whaling leases applied for by each company and granted by the Governor of the Falkland Islands and Dependencies. On behalf of the Compañía Argentina de Pesca, the application was filed with the British Legation in Buenos Aires by the company's president Pedro Christophersen and Captain Guillermo Nuñez, a technical advisor and shareholder in the company who was also Director of Armaments of the Argentine Navy. From 1906 on the Argentine company was operating in compliance with its whaling and sealing leases granted by the Falklands Governor. That continued until Grytviken was sold to Albion Star (South Georgia) Ltd. in 1960, closed in 1964, and eventually purchased by Christian Salvesen Ltd.

Carl Anton Larsen, the founder of Grytviken was a naturalised Briton born in Sandefjord, Norway. In his application for British citizenship, filed with the British Magistrate of South Georgia and granted in 1910, Captain Larsen wrote: "I have given up my Norwegian citizens rights and have resided here since I started whaling in this colony on 16 November 1904 and have no reason to be of any other citizenship than British, as I have had and intend to have my residence here still for a long time." His family in Grytviken included his wife, three daughters and two sons. As the manager of Compañía Argentina de Pesca, Larsen organised the construction of Grytviken ― a remarkable undertaking accomplished by a team of 60 Norwegians since their arrival on 16 November until the newly built whale oil factory commenced production on 24 December 1904. Larsen also established a meteorological observatory at Grytviken, which from 1905 was maintained in cooperation with the Argentine Meteorological Office under the British lease requirements of the whaling station until these changed in 1949. Larsen chose the whaling station's site during his 1902 visit while in command of the ship Antarctic of the Swedish Antarctic Expedition (1901–03) led by Otto Nordenskjöld. On that occasion, the name Grytviken ('Pot Cove') was given by the Swedish archaeologist and geologist Johan Gunnar Andersson who surveyed part of Thatcher Peninsula and found numerous artefacts and features from sealers' habitation and industry, including a shallop and several try pots used to boil seal oil. One of those try pots, having the inscription 'Johnson and Sons, Wapping Dock London' is preserved at the South Georgia Museum in Grytviken. Larsen was also instrumental, with his brother, in introducing Reindeer to South Georgia in 1911 as a resource for hunting for the people employed in the whaling industry. Most of the whalers were Norwegian, with an increasing proportion of Britons. During the whaling era, the population usually varied from over 1000 in the summer (over 2000 in some years) to some 200 in the winter. At the height of the whaling industry about 6000 men, mostly Norwegians and Swedes, worked at the stations and, with the men working on the whale catchers, factory ships and supply vessels, there could be three times the population when the whaling fleets were at anchor in the harbours. The first census conducted by the British Stipendiary Magistrate James Wilson on 31 December 1909 recorded a total population of 720, including 3 females and 1 child. Of them, 579 were Norwegian, 58 Swedes, 32 Britons, 16 Danes, 15 Finns, 9 Germans, 7 Russians, 2 Dutchmen, 1 Frenchman and 1 Austrian. In subsequent available censuses the population was 1337 (24 April 1921), and 709 (26 April 1931, includes the South Shetland Islands). Managers and other senior officers of the whaling stations often lived together with their families. Among them was Fridthjof Jacobsen whose wife Klara Olette Jacobsen gave birth to two of their children in Grytviken; their daughter Solveig Gunbjörg Jacobsen was the first child ever born in Antarctica, on 8 October 1913. Several more children were born on South Georgia, even recently aboard visiting private yachts. There are some 200 graves on the island dating from 1820 onwards, including that of the famous Antarctic explorer Sir Ernest Shackleton (died 1922) whose British Antarctic Expedition (1908–09) established the route to the South Pole subsequently followed by Robert Scott. In one of the most remarkable small boat journeys in maritime history (probably rivalled only by that of Bounty's Lieutenant William Bligh), in 1916 Shackleton crossed Scotia Sea in the 7 m or 23' James Caird to reach South Georgia and organise the successful rescue of his expedition team stranded on Elephant Island following the loss of their ship Endurance. In the process, Shackleton accompanied by Frank Worsley and Tom Crean trekked the island's glaciated and rugged terrain between King Haakon Bay and the Stromness whaling station. Another Antarctic explorer with a special place in South Georgia's history was Duncan Carse. His comprehensive 1951–57 South Georgia Survey resulted in the classical 1:200000 topographic map of South Georgia, occasionally updated but never superseded since its first publication by the British Directorate of Overseas Surveys in 1958. For several months in 1961, Carse experimented on living alone at a remote location, Ducloz Head on the southwest coast of the island. Mount Carse, the island's third highest peak is named for him. A magistrate conducting the local British administration has been residing in South Georgia ever since November 1909 (except for 22 days in 1982). The 1908 British Letters Patent was transmitted to the Argentine Foreign Ministry and was formally acknowledged on 18 March 1909 without objections. Argentina also recognised de facto the British permanent local administration set up in 1909, with commercial and naval Argentine vessels that visited the island in the subsequent years duly complying with normal harbour, customs, immigration and other procedures. During the Second World War the whaling stations were closed excepting Grytviken and Leith Harbour. Most of the British and Norwegian whaling factories and catchers were destroyed by German raiders, while the rest were called up to serve under Allied command. The resident British Magistrates (W. Barlas and A. I. Fleuret) attended to the island's defence throughout the War. The Royal Navy armed the merchant vessel Queen of Bermuda to patrol South Georgian and Antarctic waters, and deployed two four inch (102 mm) guns at key locations protecting the approaches to Cumberland Bay and Stromness Bay, i. e. to Grytviken and Leith Harbour respectively. These batteries (still present) were manned by volunteers from among the Norwegian whalers who were trained for the purpose.

Тәуелсіздік даусы мен Фолкленд соғысы

Папа Александр VI 1493 жылғы 4 мамырда шығарған Inter caetera Папалық бұйрығына сәйкес, Испания мен Португалия тәждері арасындағы шекара сызығы 36°8'0' батыс бойымен өтіп, Оңтүстік Георгияны кесіп өтті (басқа деректерге сәйкес 35° батыс бойымен). Бірақ 1494 жылғы Тордесильяс шарты күшіне енгеннен кейін арал португалиялықтардың иелігіне көшті. Оңтүстік Сандвич аралдарына қатысты, бұйрық пен шарт екеуі де португалиялықтардың жанында болды. Оңтүстік Георгияға қатысты Аргентинаның алғашқы ресми талабы 1927 жылы Берндегі Халықаралық почта бюросында жасалды. Аргентинаның Оңтүстік Сандвич аралдарына қатысты алғашқы нақты талабы 1938 жылы Аргентина президенті 1934 жылғы Каир почта конвенциясын ратификациялағанда білдірілді. Содан бері Аргентина Оңтүстік Георгия мен Оңтүстік Сандвич аралдарына қатысты талаптарын сақтап келеді, бірақ бірнеше рет (1947, 1951, 1953, 1954 және 1955 жылдары) оларды Халықаралық сотта немесе тәуелсіз төрелік сотта қараудан бас тартты. Аргентинаның "Корбета Уругвай" теңіз станциясы 1976 жылғы 7 қарашада Оңтүстік Сандвич аралдарындағы Тьюл аралында құпия түрде салынды және бірнеше ресми британдық наразылықтарға ұшырады, алғашқысы 1977 жылғы 19 қаңтарда болды. 1978 жылы станцияны заңдастыру мәселесі талқыланды, бірақ нәтиже болмады. Фолкленд соғысының басында Аргентина теңіз кемесі "Баия Параисо" 1982 жылғы 25 наурызда 32 арнайы күштер сарбазын Лейт портына жеткізіп, қондырды. 3 сәуірде "Ара Геррико" корветімен бірге "Баия Параисо" Гритвик базасында орналасқан 22 британдық теңізшінің взводына шабуыл жасады. Екі сағаттық шайқаста "Геррико" зақымдалды, ал аргентиналық тікұшақ атып түсірілді. Аргентиналық әскерлер үш адамды өлтіріп, бірнеше адамды жаралады, ал британдық жақта бір адам жараланды. Британдық командир лейтенант Кит Миллс Оңтүстік Георгияны қорғағаны үшін "Қызмет көрсету үшін айқас кресі" орденімен марапатталды. Гритвикке орналасқан британдық судья және басқа да азаматтық және әскери қызметкерлер Оңтүстік Георгиядан эвакуацияланғанда, тағы 15 британдық Аргентинаның иелігінен тыс қалды. Гритвикке келтірілген зиян Аргентинаның аралдың қалған бөлігін басып алуына кедергі келтірді, Құс аралындағы база және Шлипер шығанағындағы, Лайелл мұздығындағы және Сент-Эндрюс шығанағындағы далалық лагерьлер британдықтардың бақылауында қалды. 1982 жылғы 25 сәуірде Корольдік теңіз күштері Аргентинаның "Санта-Фе" су асты кемесін Оңтүстік Георгияда зақымдап, басып алды. Гритвикке орналасқан аргентиналық гарнизон лейтенант-коммандер Луис Лагос, келесі күні капитан Альфредо Астиз басқаратын Лейт портындағы жасақ сияқты, қарсылық көрсетпей берілді. Қазіргі уақытта 26 сәуір күні SGSSI-де мемлекеттік мереке – Азаттық күні ретінде тойланады. Ақырында, Аргентиналық персонал 1982 жылғы 20 маусымда Оңтүстік Сандвич аралдарынан шығарылды. Фолкленд аралдарынан да әлдеқайда алыс орналасқан Оңтүстік Георгияны қайтарып алу және нашар ауа-райы жағдайында Фолкленд соғысындағы британдықтардың амбицияларына үлкен серпін берді және Аргентинаға соққы болды. Тьюл аралына рұқсатсыз сапар жасағандығының дәлелдері болғандықтан, жабық "Корбета Уругвай" станциясы 1983 жылғы қаңтарда қиратылды. Фолкленд соғысынан кейін Ұлыбритания 2001 жылғы наурызға дейін Оңтүстік Георгияда Корольдік инженерлердің шағын гарнизонын ұстады, содан кейін арал азаматтық басқаруға қайта оралды. Дегенмен, Аргентина Оңтүстік Георгия мен Оңтүстік Сандвич аралдарына қатысты талаптарын жалғастыруда.

According to the Papal Bull Inter caetera, issued by Pope Alexander VI on 4 May 1493, the dividing line between the crowns of Spain and Portugal had found the longitude 36 º 8'O, cutting South Georgia (according to other sources in longitude 35 º W). But with the entry into force of the Treaty of Tordesillas in 1494, the island was in the Portuguese hemisphere. Regarding the South Sandwich Islands, both the bull and the Treaty were within the Portuguese hemisphere. The first official announcement of an Argentine claim of South Georgia was made in 1927 at the International Postal Bureau in Bern. The first definitive Argentine claim of sovereignty over the South Sandwich Islands was made in 1938, when the President of Argentina ratified the 1934 Cairo Postal Convention. Since then, Argentina has maintained her claims of South Georgia and the South Sandwich Islands but repeatedly (in 1947, 1951, 1953, 1954 and 1955) refused to have them resolved by the International Court of Justice or by an independent arbitral tribunal. The Argentine naval station Corbeta Uruguay was clandestinely built on Thule Island, in the South Sandwich Islands on 7 November 1976 and was subject to a number of official British protests, the first of them on 19 January 1977. Arrangements to legitimise the station were discussed in 1978 but failed. At an early stage of the Falklands Conflict, 32 special forces troops from Corbeta Uruguay were brought by the Argentine Navy ship Bahía Paraíso to South Georgia and landed at Leith Harbour on 25 March 1982. Joined by the corvette ARA Guerrico, on 3 April the Bahía Paraiso attacked the platoon of 22 Royal Marines deployed at Grytviken. The two hour battle resulted in the Guerrico being damaged and an Argentine helicopter shot down. The Argentine forces sustained three men killed and a number of wounded, with one wounded on the British side. The British commanding officer Lieutenant Keith Mills was awarded a Distinguished Service Cross for the defence of South Georgia. While the British Magistrate and other civilians and military present in Grytviken were removed from South Georgia, another 15 Britons remained beyond Argentine reach. The losses suffered at Grytviken prevented Argentina from occupying the rest of the island, with Bird Island base, and field camps at Schlieper Bay, Lyell Glacier and St. Andrews Bay remaining under British control. On 25 April 1982 the Royal Navy damaged and captured the Argentine submarine Santa Fe at South Georgia. The Argentine garrison in Grytviken under Lieut. Commander Luis Lagos surrendered without returning fire, as did the detachment in Leith Harbour commanded by Captain Alfredo Astiz on the following day. Nowadays the date of 26 April is celebrated as Liberation Day, a public holiday in SGSSI. Finally, the Argentine personnel were removed from the South Sandwich Islands by on 20 June 1982. The recapture of South Georgia, even more remote than the Falkland Islands, and in foul weather conditions proved a major boost to British ambitions in the Falklands War, and a blow to those of Argentina. Due to evidence of an unauthorised visit to Thule Island, the closed station Corbeta Uruguay was destroyed in January 1983. Since the Falklands War, the United Kingdom maintained a small garrison of Royal Engineers on South Georgia until March 2001, when the island reverted to civilian rule. However, Argentina continues to claim South Georgia and the South Sandwich Islands.

Жақында болған тарих

1985 жылы Оңтүстік Джорджия және Оңтүстік Сандвич аралдары Фолкленд аралдарының тәуелділігін тоқтатып, жеке британдық шетелдік аумаққа айналды. Оңтүстік Джорджияның шалғай орналасқандығы және қатал климатының салдарынан, алғаш ашылған кезде онда жергілікті тұрғындар болмаған. Арал соңғы екі ғасыр бойында мекенделген, онда адамдар ондаған жылдар бойы тұрып, балалары туып өскен, бірақ әзірге бір ұрпақтан астам уақытқа орныққан отбасылар құрылмаған. Қазіргі тұрақты елді мекендерге Гритвикен, Король Эдвард Пойнты және Бёрд Айленд жатады. Король Эдвард Пойнты – британдық судьясының резиденциясы және кіреберіс порты, сондай-ақ кеден, иммиграция, балық шаруашылығы және почта органдарының орналасқан жері; ол әдетте 800 метр қашықтықта орналасқан тоқыраған кит аулау станциясымен байланысты «Гритвикен» деп аталады. Аралдар үкіметі Сёрлинг аңғарында, Дартмут нүктесінде, Майвикенде, Сент-Эндрюс шығанағында, Коррал шығанағында, Карлита шығанағында, Джейсон гаванінде, Оушен гаванінде және Лайелл мұздығында далалық үйлерді ұстап тұрады. 1990 жылдардан бері аралдар танымал туристік орынға айналды, круиздік кемелер осы жерге үнемі келіп тұрады. Аймақтың бірегей ортасын қорғау мақсатында 2012 жылдың 23 ақпанында оның үкіметі Оңтүстік Джорджия және Оңтүстік Сандвич аралдарының теңізді қорғау аймағын құрды, ол әлемдегі ең ірі теңіз қорықтарының бірі болып табылады.

Ескі карталар

Л'Иль, Гийом де және Генри А. Шателен. (1705/19) Парагвай, Чили және Магеллан бұғазы карталары. Париж. (Картада Роше аралы бейнеленген.) Сил, Ричард В. (шамамен 1745 ж.) Оңтүстік Америка картасы. Еуропалық елді мекендер және соңғы және ең жақсы байқаулар бойынша қызықты нәрселер. Лондон. (Картада Роше аралы бейнеленген.) Джеффрис, Томас. (1768) Оңтүстік Америка. Лондон. (Картада Роше аралы бейнеленген.) Жозеф Гилберт. (1775) Джорджия аралы, Клерк аралдары және Пикерсгилл аралдары. Панорамасы бар жоспар. Капитан Куктың екінші сапары (1772–1774) кезінде түсірілген карталар мен жағалаулардың суреттері. Британ кітапханасы. Кук, Джеймс. (1777) 1775 жылғы қаңтарда Капитан Куктың басшылығымен «Резолюция» кемесінде Оңтүстік Атлант мұхитында жасалған жаңа ашылымдардың кестесі. В. Страхан және Т. Кадель, Лондон. А. Жебеші. (1794) Әлем картасы, шар тәрізді проекцияда, әсіресе Капитан Джеймс Кук, F.R.S. жасаған теңіз зерттеулері және соңғы ашылымдар. Лондон.