Кіріспе

Жоғары Австриядағы ғимарат, Австрия.

Гарстен аббаттығы (Stift Garsten) – Жоғары Австриядағы Штайр қаласының жанындағы Гарстенде орналасқан бұрынғы бенедиктин монастыры. 1851 жылдан бері бұрынғы монастырь ғимараттарында түрме орналасқан.

Тарих

Аббатхана 1080–1082 жылдары Штирияның Отокар II-сі тарапынан зайырлы канондар қауымы ретінде және оның отбасының династиялық бейіт орны ретінде құрылды. Оның Штрабург (Шлосс Лемберг) бекінісімен бірге Отокар Траунг аумағының билеушісі ретіндегі маңызды орталығы болды және Төменгі Австриядағы Трайсен және Гёльзен аңғарларындағы маңызды иеліктермен қамтамасыз етілді, бұл, мүмкін, Отокардың әйелі, Австрияның Бабенбергер Леопольд II-сінің қызы Елизаветаның құдайынан алынған. 1107–1108 жылдары монастырь Бенедикттік Геттвейг аббаттығының приорлығына айналды; ал 1110–1111 жылдары тәуелсіз аббатханаға айналды. Оның алғашқы және ең ұлы абысы – Гарстеннің бақытты Бертольд (1142 ж. қайтыс болды), Хирзау реформасының жақтасы, ол аббат шіркеуіне жерленген және аббатхананы мыңдаған жылдар бойы Айзенвюрцен аймағының діни, рухани және мәдени орталығына дейін жеткізді. Гарстен монахтары 1120 жылдары Глинк аббаттығына қоныстанды. 1625 жылдан бастап Гарстен аббаттығы Бенедикттік австриялық конгрегацияның мүшесі болды. 1787 жылы император Иосиф II оны таратып жіберді.

Аббат шіркеуі

Аббат шіркеуі әлі күнге дейін приход шіркеуі ретінде сақталған. Ол Карлоне шеберлер үйінің құрылысшыларымен салынған және Австриядағы жоғары барокко архитектурасының ең әдемі үлгілерінің бірі болып есептеледі. Шіркеуді Пьетро Франческо Карлоне Линцтегі иезуит шіркеуін үлгі етіп жобалаған, ал оның ұлдары Карло Антонио мен Джованни Баттиста аяқтаған. Бұл шіркеудің соңғы австро-итальян бароккосының ең сәнді интерьерлерінің бірі екені айтылады. Әсіресе, мүсіндік өрнектер мен голланд тіке тоқу өнерінің туындылары ерекше көзге түседі. Лосенштейн капелласы, сакристика және жазғы хор да ерекше қызығушылық тудырады. Қараша айының соңы мен желтоқсан айының басында аббат шіркеуінің алдындағы "Am Platzl" алаңында Рождество жәрмеңкесі өтеді.

Театр

Гарстен, Австриядағы тағы бірнеше бенедиктиндік монастырлар сияқты, театры бар еді. 1789 жылы ол бөлшектелді де, Штайр қаласына көшірілді, онда бұрынғы Селестин қатындарының шіркеуінде (олардың қауымы да таратылған болатын) қайта құрастырылып, қалалық театр ретінде 1958 жылға дейін қызмет етті. Бүгінде ғимарат "Альтес Штадттеатр" деп аталады және музыка мектебі болып табылады.

Түрме

1850 жылдан бері бұрынғы монастырь ғимараттарында Justizanstalt Garsten түрмесі орналасқан. Бұл Австриядағы өмір бойына сотталғандардың жазасын өтеуге арналған сирек түрмелердің бірі. Австриялық инцест зорлаушы Йозеф Фрицль осы түрмеде жазасын өтеп жатыр.