Польшаның футбол стадионы: Варшава Легиясының үй аренасы

Кіріспе

Польша футбол стадионы, Польша Қарулы Күштері стадионы (,) ресми атауы Stadion Miejski Legii Warszawa im. Marszałka Józefa Piłsudskiego – бұл толық орындықтары бар, ең жоғары төртінші санаттағы, футболға арналған стадион. Ол Варшава қаласының Śródmieście ауданындағы Powiśle аймағында, Łazienkowska, Czerniakowska, Kusocińskiego және Myśliwieck көшелерінің арасындағы 3 Łazienkowska көшесінде орналасқан. Бұл стадион 1930 жылдың 9 тамызынан бері ойнап келе жатқан "Легия Варшава" футбол клубының үй алаңы. Стадион 2008–2011 жылдары екі кезеңде толық қайта жаңартылудан өтті. Ескі құрылыстан негізгі ғимараттың тек шағын бөлігі сақталды (ал қалған бөлігі дәл қайта құрылды). 31 103 көрерменге арналған бұл стадион Экстракласадағы ең үлкен 5-ші және елдегі 7-ші футбол стадионы болып табылады. Стадионда жылытылатын ойын алаңы, жаттығу алаңдары, жер асты паркингі, спорт бары, клуб мұражайы және басқа да жабдықтар бар. Он жылдар бойы Польша Қарулы Күштеріне тиесілі болған стадион қазір Варшава қаласының меншігінде.

Бастапқы стадион

1929 жылы «Легия» өкілдік әскери стадион салу жоспарын іске асыруға мүмкіндік беретін субсидия алды. Стадион Максимилиан Дудрик Дарлевскийдің жобасы бойынша салынды. 5000 адамдық басты трибунаның астында клуб бөлмелері, шешіну бөлмелері, спорт залдары, спорт журналдары және демалыс бөлмесі орналасқан. Стадионның іргесінде жүгіру және велосипед жолдары салынған. Ол 1930 жылдың 9 тамызында ресми түрде ашылды. Алғашқы мотоцикл жарысы 1930 жылдың 9 қарашасында өтті. 1933 жылы стадион ресми түрде Польша армиясы стадионы деп аталды. Стадион Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, сондай-ақ 1945 жылдың қаңтарындағы Қызыл Армия мен Польша армиясының шабуылы кезінде зардап шекті. Соғыс аяқталғаннан кейін бұзылған аймақтар қайта жаңартылды. 1950 жылдардың соңында «Легия» Польша чемпионатын жеңіп, Еуропа кубоктарына іліккен кезде стадион рекордтық көрермен жинады. Алғашқы рекорд – 1956 жылдың 19 қыркүйегінде «Легия Варшава» мен «Слован Братислава» арасындағы Еуропа кубогы матчында 40 000 көрермен болды. 1960 жылдары стадион тарихындағы маңызды жаңғыртулардың бірін бастан кешірді, нәтижесінде 25 000 отыратын орынға және жасанды жарықтандыруға ие болды. Стадион спидвейден маңызды жарыстарды қабылдады, соның ішінде 1956, 1957, 1958, 1961, 1962 және 1964 жылдарғы спидвей әлем чемпионатының іріктеу кезеңдері өтті. 1987 жылдың соңында «Легия» стадионында спидвей жолы алынып, футбол алаңы кеңейтілді.

Құрылыс тарихы

1990 жылдардың ортасында «Легия Варшава» клубының тарихындағы ең сәтті кезеңдердің бірінде, «Легия Варшава» ойыншылары үшін жаңа стадион салу қажеттілігі күшейді. Польша чемпионаты (1994, 1995), Польша кубогы (1995, 1997), УЕФА Кубок иелері кубогының жартылай финалы (1991) және УЕФА Чемпиондар лигасының ширек финалы (1996) ескі стадионды жаңғырту немесе толығымен ауыстыру қажеттігін күшейтті. Алайда, 1997 жылға дейін бұл бағытта ешқандай нақты қадам жасалмады. Жердің күрделі құқықтық жағдайы, ол әскерилерге тиесілі болғандықтан, потенциалды инвесторларды тоқтатты. Жаңа үміт 1996 жылдың соңында «Легия» клубының көпшілік үлесін сатып алған «Daewoo» компаниясымен бірге келді. Кореялық клуб иелері Варшава қаласын мүлікті иеленуге және жаңа стадионға инвестиция жасауға ықпал етуге тырысты. Бірақ сол кездегі жер иесі – Әскери мүлік агенттігі – мүлікті сатуға келіспеді. Бұл жағдай келесі 5 жыл бойы сақталды, осы уақыт ішінде корейлер клубты сатып жіберді. Ақырында, 2002 жылдың 29 шілдесінде сату аяқталды, Варшава қаласы жерге құқық алды. Нарықтық құны 60 миллион злоты бағаланса да, сатып алу бағасы 16 миллион злотыға келісілді. 2004 жылдың қазан айында Варшаваның бас сәулетшісі Михал Боровский аталған жерге жаңа стадион салуға рұқсат берді. Бұл шешім «Легия» клубының стадиондарын жаңғырту бойынша тендер жариялауға әкелді. 2006 жылдың 25 қыркүйегінде Варшава қаласы тендерді ұтып алған неміс консорциумы – HMB Stadien GmbH und Sportstättenbau, Wayss Schlüsselfertigbau und Freytag AG және Krupp Stahlbau Hannover GmbH ұсынған өтінішті қабылдамады. Олардың жобасы 30 500-35 000 көрерменге арналған стадионды салуды, жер астындағы тұрақ салуды және поляк спорттық нысандарының арасында бірінші болып толықтай жабылатын шатырды көзделген. Алайда, қала консорциумның барлық құрылыс қаражатын инвестор құрылыс басталғанға дейін кепілдеме беру шартын қабылдамады. Польша тарапы келісімнен бас тартты. 2006 жылдың 26 қыркүйегінде «Легияның» жаңа иелері – ITI Group – Варшаваның әрекет етуші президенті Казимеж Марцинкевичпен клуб үй-жайында кездесіп, стадионды қайта жаңғырту туралы өз идеяларын ұсынды. Олардың жобасы стадионды кезең-кезеңмен салуды көздейтін (құрылыс кезінде клуб ойындарын өткізе беруі үшін), сыйымдылығы 31 000-ден 34 000-ға дейін орындықтарды (тұрған орындардың болуына байланысты) қамтитын. Сол жылдың қарашасында клуб Варшава қаласымен 23 жылға жалға алу шартына қол қойды. 2007 жылдың маусым айында Варшава қалалық кеңесі жаңа стадионды салуға 360 миллион злоты қаржы бөлді (кейін бұл сома 460 миллион злотыға дейін артты). 2008 жылдың сәуірінде Варшаваның сол кездегі президенті Ханна Гронкевич-Вальц стадион құрылысына рұқсат берді. 2008 жылдың 12 қарашасында инвестор – Варшава қаласы – құрылыс жұмыстарын жүргізу үшін Polimex Mostostal консорциумымен келісімге келді. 2008 жылдың 17 қарашасында жаңа стадионның құрылысының бірінші кезеңі басталды. Бұл кезеңде оңтүстік, шығыс және солтүстік трибуналарын бұзу және салу көзделді. Жұмыс клубтың ескі үй-жайларын және шығыс трибунасын (әйгілі «Жилета») бұзумен басталды. Бірінші кезең 2010 жылдың 10 мамырында аяқталып, инвесторға тапсырылды. Стадионды ресми түрде 2010 жылдың 7 тамызында «Арсенал» футбол клубымен өткізілген матчта ашты (тек үш трибунасы аяқталған күйінде). Құрылыстың екінші кезеңі, шығыс трибунасын (басты трибуна – «Крыта» деп аталатын) бұзу және салу 2011 жылдың 10 мамырында аяқталып, инвесторға тапсырылды.

The necessity to build a new stadium for Legia Warszawa players increased in the mid 1990s, when Legia had one of the most successful periods in its history. Championship of Poland (1994, 1995), Polish Cup (1995, 1997), semi final of the UEFA Cup Winners' Cup (1991) and the quarter final of the UEFA Champions League (1996) strengthened the demand to modernize or even replace the old facility. Ultimately, however, until 1997 virtually nothing on this subject has been done. The complicated legal status of the land, which belonged to the military, effectively discouraged potential investors. The new hope came together with the new owners – Daewoo company, which bought the majority stake in Legia in the late 1996. The Korean club owners strongly lobbied the City of Warsaw to take over the property and invest in the new facility, however, the then owners of the site – the Military Property Agency – was not willing to sell the property. The deadlock existed for the next 5 years, during which time the Koreans sold the club. Eventually, the sale went through on 29 July 2002, when the City of Warsaw acquired the title to the land. Although the market value was estimated at 60 million PLN, the purchase price was agreed at 16 million PLN. In October 2004, Warsaw's chief architect Michał Borowski gave permission to build a new stadium on the said land. The decision led to the announcement of tender for redevelopment of the Legia's facilities. On 25 September 2006, the City of Warsaw dismissed the offer of the German consortium: HMB Stadien GmbH und Sportstättenbau with Wayss Schlüsselfertigbau und Freytag AG and Krupp Stahlbau Hannover GmbH, which had won the tender. Their project planned the construction of a building with a capacity of 30,500 to 35,000 spectators, with underground parking, and – a first at a Polish sports facility – was supposed to have a fully retractable roof. The City, however, did not accept the consortium's condition that all the funds for the construction be secured by the investor prior to the construction. The Polish side cancelled the deal. On 26 September 2006, Legia's new owners – ITI Group – during a meeting with the acting President of Warsaw Kazimierz Marcinkiewicz, in the club premises presented their own idea of rebuilding the stadium. Their idea provided for the construction of the stadium in stages (so that the club could still play games during the construction), with the capacity between 31,000 and 34,000 seats (depending whether standing spaces were included). In November of that year, the club signed a 23 year lease with the City of Warsaw. In June 2007, the Warsaw City Council allocated 360 million PLN in funding (which later had to be increased to 460 million PLN) for the construction of the new stadium according to the club's proposed design. In April 2008 the then President of Warsaw Hanna Gronkiewicz Waltz issued a permit for the construction of the stadium. On 12 November 2008 the investor – the City of Warsaw – signed an agreement with a consortium Polimex Mostostal for the construction works. On 17 November 2008 the first stage of the new stadium construction began. This stage provided for the demolition and construction of three stands: the southern, the eastern, and the northern one. Works began by the demolition of the club's old premises and of the eastern stand (the famous "Żyleta"). The first stage was completed and taken over by the investor on 10 May 2010. The stadium was officially opened (with only three stands completed) by a match against Arsenal F. C. on 7 August 2010. The second stage of construction, which provided for the demolition and construction of the eastern stand (the main stand – so called "Kryta") was completed and taken over by the investor on 10 May 2011.

Жалпы

Соңғы қайта құрылыс, 2008 жылдың қарашасынан 2011 жылдың наурызына дейін, барлық трибуналарды бұзу және толығымен жаңаларын салуды қамтыды, тек басты "Крыта" трибунасының тарихи фасады сақталды. Стадион қазіргі күйінде "Nowy Stadion (Жаңа стадион)" деп аталады. Неміс студиясы JSK Architekten жобалаған жаңа стадион UEFA Elite класының талаптарына сай келеді, бұл оған Чемпиондар лигасының жартылай финалын қабылдауға мүмкіндік береді. Бұл құрылыс бес қабатты және толығымен жабық, оның максималды биіктігі жақын орналасқан Уяздов сарайынан аспауы тиіс. Стадионда баспасөз орындары, кеңселер, сондай-ақ ойыншылар мен жаттықтырушылар құрамы үшін фитнес және денсаулық сақтау орталығы бар. Сонымен қатар, стадион ішінде 12 тамақтандыру орны, спорт бары, "Легия" клубының мұражайы және екі клубтық тауарлар дүкені орналасқан.

Сыйымдылығы және стендтің орналасуы

Стадионның сыйымдылығы өзгеріп отырады. Жалпы сыйымдылығы – 31 103 орындық, алайда 6 126 тұрған орын құру арқылы сыйымдылықты 33 609-ға дейін арттыруға болады (сонда 27 483 орындық қалады). Бұл көрсеткіштерге баспасөз орындары мен VIP орындықтарының жалпы саны 2 137 кіреді. Баспасөз орындарының санын тұрақты көрермендер орындарының есебінен арттыру мүмкін.

Орындықтар мен қоршаулар

Стадиондағы орындықтар полипропиленнен жасалған. Олар ауа райының әсеріне және механикалық зақымдарға төзімді. Осыған ұқсас модель Allianz Arena-да қолданылады. Стадионда үш санаттағы орындықтар бар: қалыпты орындықтар, баспасөз орындықтары және VIP орындықтары. Баспасөз орындықтарында қосымша жұмыс үстелі, электр розеткалары және интернетке қолжетімділік бар. Стадиондағы орындықтардың түстері клубтың түстерімен үйлеседі. Трибунаның төменгі қабаты жасыл, ал жоғарғы қабаты үш түстің қоспасынан тұрады: жасыл, ақ және қызыл. Шығыс трибунасында "LEGIA" деген ақ жазу бар. Стадионның перилалары шыныдан жасалған, бұл спорт жарыстарын жайлы түрде тамашалауға мүмкіндік береді. Перилалардың биіктігі 130 см, ал қалыңдығы 2 см. Олар екі қабатты шыныдан жасалған қорғау экранынан тұрады, олар бір шаршы метрге 200 кг дейін сақтай алады.

Видеоэкрандар

Стадионда екі бейнеэкран бар. Олар стадионның солтүстік-батыс және оңтүстік-шығыс бұрыштарындағы шатыр конструкциясының болат элементтеріне орнатылған. Экрандардың ені 5,4 метр, ал биіктігі 9,4 метр. Әрқайсысының салмағы 7 тоннаны құрайды.

Қауіпсіздік жүйесі

Кіреберіс қақпалары SKIDATA Vario Gate оқығышымен жабдықталған. Бұл стадион әлемдегі осындай оқығыштарды қолданатын санаулы ареналардың бірі. Аталған құрылғының ең басты артықшылығы – билеттердің түрлі форматтарын (мысалы, дәстүрлі қағаз карталар, магниттік карталар, тіпті мобильді телефондағы MMS билеттері) қабылдау мүмкіндігі. Оқырман түсті экранымен жабдықталған, ол стадионға кіретін жанкүйерлерге хабарламалар көрсетуге мүмкіндік береді. Осындай құрылғылар тұраққа да орнатылуда, бұл жанкүйерлерге бір картамен стадион аумағында еркін қозғалуға жағдай жасайды. Сондай-ақ, клуб қолма-қол ақшасыз төлем жүйесін енгізуді жоспарлап отыр, ол стадион маңындағы тауарлар мен қызметтерді сатып алу процесін жеделдетуге көмектеседі.

Жарықтандыру жүйесі

Стадионның жарықтандыру жүйесі бірнеше жеке бөлімге бөлінген: трибуналардың астындағы кеңістіктің жарықтандырылуы, жаяу жолдардың жарықтандырылуы, көрермендер трибунасының жарықтандырылуы, және соңында алаңның өзінің жарықтандырылуы. Алаңның жарықтандырылуы 2000 люкс (қуаты 516 кВт) құрайды, бұл матчтарды HD технологиясымен көрсетуге мүмкіндік береді. Стадион алдындағы жарықтандыру жүйесі трибуналардың сыртқы жағын және шатыр конструкциясын тиімді және түрлі түсті жарықпен жарықтандыруға мүмкіндік береді.

Саякат

Стадионның төрт кіреберісі бар, екеуі Лазиенковская көшесінде, екеуі Канал Пясечинскиде орналасқан. Олар серуендеу жолына шығады, одан жанкүйерлер трибуналарға өте алады. Серуендеу жолы көше деңгейінен шамамен 6 метр биіктікте жатыр. Серуендеу жолында тамақтану орындары мен дәретханалар бар. Бұл бір трибунаның әртүрлі бөліктері арасындағы басты маршрут. Жанкүйерлер серуендеу жолы арқылы басқа трибуналарға өте алмайды.

Мұражай

Легия клубының мұражайы солтүстік трибунада орналасқан. Ол Легия жанкүйерлерінің, әсіресе қазіргі сақтаушысы Виктор Боłбаның қатысуымен құрылды. Мұражайдың мақсаты – келушілерді клуб тарихының барлық кезеңдерімен таныстыру. Мұражайда клуб тарихындағы маңызды оқиғаларды еске түсіретін уақытша көрмелер ұйымдастырылады. Ол 2010 жылғы 23 қазанда, Казимеж Дейнаның туғанына 63 жыл толуына орай ашылды.

Бар және мейрамхана

"Łazienkowska 3" спорттық бар және мейрамхана солтүстік трибунада ("Жылета" астында) орналасқан. Бұл мекеме тек ойындар кезінде ғана емес, апта ішінде де жұмыс істейді. Мейрамхана ішінде спорттық жарыстарды көрсету үшін теледидарлар орнатылған. Ол 2010 жылдың 7 тамызында "Арсенал" футбол клубына қарсы өткен алғашқы матчтан бұрын ашылды.

Теледидар студиясы

Телестудия стадионның оңтүстік-батыс бұрышында, трибуналардың екінші қабатында орналасқан. Ол түрлі презентациялар мен конференцияларды өткізуге ыңғайлы. Студия ішінде стадионның операциялық орталығы орналасқан, онда дыбыс жүйесі, жарықтандыру және бақылау жүйелері басқарылады.

Жүк қою

Стадионның ішінде екі қабатты тұрақ орналасқан. Ол оңтүстік, шығыс және солтүстік трибуналардың арт жағында орналасқан. Бірінші қабатқа 387 көлік, екінші қабатқа 392 көлік сыяды. Бұған қоса, басты трибунаның алдында 18 көлікке арналған орындар бар (VIP аймағы). Барлығы, стадион 797 тұрақ ұсынады. Тұраққа кіре беріс стадионның солтүстік-шығыс бұрышында, ал командалық автобустарға арналған жеке кіре беріс солтүстік-батыс бұрышында орналасқан.

Атау беру құқығы

2011 жылдан 2015 жылдың басына дейін стадион PepsiCo компаниясымен жасалған демеушілік келісім бойынша ресми түрде «Pepsi Arena» деп аталды. Қазіргі таңда стадионның атын беру құқығы коммерциялық түрде пайдаланылмайды.

Жилета

Жылета (Жылета) – Польшаның Варшава қаласындағы Польша армиясы стадионының солтүстік трибунасының көп қолданылатын атауы, дәстүрлі түрде «Легия» футбол клубының ең белсенді және жанкүйер жанкүйерлерімен толтырылады. Стадионды жаңартуға дейін (2008–2011 жылдар) «Ескі» Жылета стадионның шығыс трибунасының орталық бөлігін ғана білдіретін (кейде шығыс трибунасының барлығын да қамтитын). «Ескі» Жылетаға арналған арнайы көрме «Легия» клубының мұражайында бар. Бүгінде, стадион жаңартылғаннан кейін, «Жаңа» Жылета – стадионның бүкіл солтүстік трибунасын (гол қақпасының артында орналасқан) білдіреді. Трибунаның сыйымдылығы – 7 477 көрермен.

Казимеж Дейна ескерткіші

Казимеж Дейна ескерткіші – клуб тарихындағы ең танымал «Легия» ойыншыларының біріне арналған мүсін. Ескерткіш стадионның солтүстік-шығыс бұрышында, «Жылета» трибунасының кіреберісінің алдында орналасқан. «Дейнаға ескерткіш орнату үшін» атты жобаны аяқтау мақсатында клуб жанкүйерлері мен оған байланысты адамдар ресми комитет құрды. Дейнаның ескерткішін жасау үшін конкурс жарияланды. Жеңімпаз – Томаш Радевичтің жобасы. Бұл жоба интернет дауыс беру арқылы таңдалды, ал жанкүйерлер осы ескерткішке қаржы жинау үшін көптеген шаралар ұйымдастырды. 3,2 метр биіктіктегі мүсін қоладан құйылып, жарықтандырылған кішкентай тұғырға орнатылды. Ресми ашылу рәсімі 2012 жылдың 6 маусымында өтті. Казимеж Дейна – Польшаның ең көп марапатталған футболшыларының бірі, ол ұлттық құрама сапында 97 матч өткізіп, 41 гол соққан. 1972 жылғы Мюнхен Олимпиадасында алтын медаль жеңіп алған (сонымен қатар тоғыз голмен ең көп гол соққан ойыншы атанған), ол 1974 жылы Батыс Германияда өткен әлем чемпионатында үшінші орын алған Польша құрамасының құрамында болды, ал 1976 жылғы жазғы Олимпиадада ұлттық құрамамен күміс медальді жеңіп алды. 1974 жылы ол «Еуропаның жыл футболшысы» тізімінде голландиялық футбол жұлдызы Йохан Кройф пен Батыс Германияның капитаны Франц Беккенбауэрден кейін үшінші орынға ие болды. 1989 жылдың қыркүйек айында ол Калифорния штатының Сан-Диего қаласында болған автокөлік апатында 41 жасында қаза тапты.

Польша ұлттық құрамасының матчтары

Бұрын "Легия" стадионы Польша ұлттық футбол құрамасының алаңы ретінде жиі пайдаланылған, әсіресе 1930 және 1990 жылдары. Жаңартудан бері ұлттық құрама осы стадионда бес матч өткізді. Олардың төртеуі – достық.

| № | Жарыс | Күні | Қарсылас | Көрермендер саны | Нәтиже | Польшаның гол соққан ойыншылары |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. | Достық | 5 маусым 2011 | | 12 000 | 2–1 | Адриан Миерзеевский, Пауль Брожек |
| 2. | | 9 маусым 2011 | | 30 000 | 0–1 | |
| 3. | | 2 қыркүйек 2011 | | 18 000 | 1–1 | Пауль Брожек |
| 4. | | 2 маусым 2012 | | 26 000 | 4–0 | Людовик Обраняк, Роберт Левандовски, Якуб Блащыковский, Марцин Василевский |
| 5. | 2022 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының іріктеу турнирі | 28 наурыз 2021 | | 0 | 3–0 | Роберт Левандовски (2), Карол Свидерски |
| 6. | Достық | 16 қараша 2022 | | 28 000 | 1–0 | Кшиштоф Пёнтек |