Кіріспе

Stadion Poznań, сонымен қатар Познань қалалық стадионы (Stadion Miejski w Poznaniu) және Болгария көшесіндегі стадион (Stadion przy ul. Bułgarskiej) – Польшаның Познань қаласындағы футбол стадионы. Оның сыйымдылығы 42 837 адам (барлық орын отыруға арналған). Стадион 1968-1980 жылдар аралығында салынған. 1980 жылдың тамызында ашылғаннан бері «Лех Познань» командасы оны негізгі алаң ретінде пайдаланып келеді. «Варта Познань» командасы да оны кейде пайдаланады. 2003-2010 жылдары стадион толыққанды реконструкциядан өтті, оның аясында төрт жаңа, толығымен жабық трибуна салынды. Қазіргі таңда Польшадағы ең ірі бес стадионның бірі (Ұлттық стадион, Силезия стадионы, Вроцлав стадионы және Гданьск стадионынан кейін) және Экстракласадағы үшінші ірі стадион (соңғы екеуінен кейін). Жаңадан жөндеуден кейін салтанатты ашылу 2010 жылдың 20 қыркүйегінде Sting-тің Symphonicity Tour концертімен өтті. 2023 жылдың шілдесінен бастап стадион демеушілік келісімдеріне байланысты ENEA Stadion деп аталады.

Тарих

Қалалық стадионның құрылысы 1968 жылы басталды. Көптеген стадиондар сияқты, ол да жасанды төбелерге салынды, олардың үстінде бетон орындықтар мен стадионның коронасы (шыңы) қалыптасты. Құрылысы үш трибунадан (ерекше U пішіндес стилінде) тұрды, ал төртінші трибунаға арналған орын бос қалды. Сол жерде бассейн мен спорт залдары салыну жоспарланған, бірақ ол жоспар ешқашан іске аспады. Бүкіл құрылысты аяқтауға шамамен 12 жыл уақыт кетті. Жаңа стадиондағы алғашқы матч 1980 жылдың 23 тамызында «Лех Познан» пен «Мотор Люблин» командалары арасындағы 1–1 есебімен тең аяқталды, бұл матчты 18 000 көрермен тамашалады. Жаңа стадионда үй командасы үшін алғашқы голды Марек Скурчинский соқты. Алты жыл өткен соң стадионның ең ерекше элементтері – төрт 56 метрлік мачталар мен жалпы жарықтандыруы 1890 люкс болатын прожекторлар орнатылды. Прожекторлар алғаш рет Польша және Грекия ұлттық командаларының арасындағы матчта (2–1) пайдаланылды. 1984 жылдың 8 сәуірінде рекордтық көрермен – шамамен 45 000 адам стадионды толтырды, ал сол кездегі ресми сыйымдылығы 40 000 адамды құрады. Ойын «Видзев Лодзь» командасына қарсы өтті және «Лех Познан» 1–0 есебімен жеңіске жетті. Бірнеше жылдан кейін қалалық стадион 8-ші сектордың артына орналастырылған электрондық табломен жабдықталды. 1990 жылдардың басында жаңа пластикалық орындықтар орнатылғаннан басқа, көп жылдар бойы ешқандай жаңарту жұмыстары жүргізілмеді. Осы стадионда «Лех Познан» өзінің «алтын ғасырын» бастады. 1980-ші және 1990-шы жылдары «Лех» алты лига титулын (1983, 1984, 1990, 1992, 1993, 2010), бес Польша кубогын (1982, 1984, 1988, 2004, 2009) және төрт Польша Суперкубогын (1990, 1992, 2004, 2009) жеңіп алды.

Қайта құру

Стадионды толық қайта құру процесі 2003 жылдың ортасында басталды. Жұмыс бірінші кезеңінде жетіспейтін трибунаны аяқтау болды. Жаңа Солтүстік трибуна стадионның ерекше U пішіндес құрылыс стилін аяқтады және оның сыйымдылығын қосымша 8,124 орынға арттырды. Трибуна 2004 жылдың наурыз айында ашылды. Шамамен екі жылдан кейін Солтүстік трибунадағы барлық орындықтарды жабатын шатыр құрылысы салынды. Сонымен қатар, стадион жер астында жылыту жүйесімен жабдықталды. Сол жылы жарық шамдарының тіректері де жаңартылды. 2006 жылдың қаңтар айында №II (Оңтүстік трибуна) стадионның бұрынғы стадионның қиратылған бөліктерінің орнында салына бастады, бұл бөліктер Лех Познань жанкүйерлеріне арналған еді. Стадионның бұл бөлігі дәстүрлі түрде «Kocioł» (поляк тілінде «Казан») деп аталды. Осы үш қабатты трибунаның алғашқы екі қабаты 2007 жылдың ақпан айында аяқталды, ал үшінші қабатының жұмысы 2008 жылдың қыркүйегінде аяқталды. Бұл трибунаның сыйымдылығын шамамен 9,000 орынға дейін арттырды. Польша 2012 жылғы Еуропа чемпионатын бірлесіп өткізуге таңдалғаннан кейін қала әкімдігі стадионның архитектуралық тұжырымдамасын қайта қарастыруға шешім қабылдады, осылайша ірі нысан салуға келісті. Стадионның сыйымдылығы шамамен 45,000 орынға дейін артты. Жаңа жоба бойынша №I және №III (жанама сызықтар бойында) трибуналары екі деңгейлі құрылымдар ретінде салынды. Екеуі де 13,750 көрерменге арналған. №I трибунасында VIP лаунждар, медиа аймағы, ойыншыларға арналған киім ауыстыру бөлмелері, төрешілер бөлмелері және клубтық жайлар орналасқан. №III трибунасындағы барлық орындықтар қатаң түрде футбол жанкүйерлеріне арналған. Стадиондағы барлық орындықтар отыруға арналған – орындықтарды орнату кезінде әр орындық арасында кемінде 12 см аралық сақталады. Стадионды жаңарту және кеңейту жобасын Modern Construction Systems компаниясы жүзеге асырды. Бұрынғы архитектуралық тұжырымдамалармен салыстырғанда, соңғысы шатыр құрылымын өзгертті. Бұл тұжырымдамада шатыр жібектің табиғи түстеріндегі мембрана ретінде ұсынылды. Мембрананың барлығы тең сегменттерге бөлінген – әрқайсысының ұзындығы 9 метр және толқын тәрізді пішінге ие. Шатыр I, II және III трибуналарының үстінде біртұтас құрылымды құрайды. №II трибунасының үстіндегі шатырдың бөлігі жылжымалы құрылым болып табылады, ол алаңның кейбір бөлігіндегі шөптің дұрыс жарықтандырылуын қамтамасыз етуге арналған. Стадионның көлемі 1,300,000 м³ және жалпы ауданы 250,000 м². 2002 жылғы стадионды жаңартудың бастапқы архитектуралық тұжырымдамасы ақыры 2008 жылы жасалған тұжырымдамамен ауыстырылды. Осы тұжырымдамаға негізделген құрылыс жұмыстары 2008–2012 жылдары жүргізілді. №I және №III трибуналарындағы жұмыстар 2008 жылдың қазан айында басталып, 2010 жылдың қыркүйек айында аяқталды. Барлық төрт трибунаға да жаңа үлгідегі бүгілетін орындықтар орнатылды. Олар бұрынғы үлгілерге қарағанда кең болғандықтан, стадионның сыйымдылығы 41,609 орынға дейін азайды, бірақ 2012 жылы қазіргі сыйымдылығы 42,837 орынға дейін арттырылды. Жаңарту кезінде көрермендердің ойыншылармен жақын қарым-қатынасын қамтамасыз ету үшін тік трибуналар салу туралы шешім қабылданды. Алайда, бұл шешімнің салдарынан футбол алаңында шөптің нашар өсуіне себеп болды, себебі күн сәулесі жеткіліксіз түседі. Сондықтан, шөпті жылына бірнеше рет ауыстыру қажет. 2011 жылдың тамыз-қыркүйек айларында жүргізілген алаңды қалпына келтіру жұмыстарынан кейін ауыстыру жиілігі азаяды деп күтілуде.