Кіріспе
Ресми оппозицияның басшысы, ресми түрде Ұлыбритания монархының адал оппозициясының басшысы деп аталады, ол провинциялық заң шығарушы жиналыстағы екінші ірі партия болып табылатын ресми оппозицияны басқаратын Заң шығарушы Ассамблеяның мүшесі (МЛА) болып табылады. Жаңа демократиялық партияны (НДП) басқаратын Рейчел Нотли 2019 жылдың 30 сәуірінен бері Оппозиция басшысы қызметін атқарып келеді. Альберта ұзақ жылдар бойы тұрақты үкіметтік билікке ие болды және тарихындағы көптеген сайлауларда үлкен үкіметтік көпшілікті сайлады. Канаданың көптеген басқа заң шығарушы жиналыстарында оппозициялық партия дәстүрлі түрде үкіметке дайындалып отырған партия ретінде танылады және екі немесе үш партия арасында үкіметтік кезеңдер алмасады. Бірақ Альбертада оппозиция дәстүрлі түрде орын саны бойынша өте шағын және партиялық басшылық тұрғысынан тұрақсыз болды. 2019 жылы Джейсон Кеннидің Біріккен консервативтік партиясы (БКП) үкімет құрғанға дейін Питер Лоугид Альбертаның премьер-министрі болған жалғыз оппозиция басшысы еді. 2019 жылға дейін Гарри Стром, Лоугидтің жеңгені, оппозиция басшысы қызметін атқарған жалғыз премьер-министр болды.
Консервативті және либералды жылдар (1905-1940 жж.)
Облыстық заң шығарушы орган құрылған алғашқы жылдары оппозиция Консервативтік партияның басымдығында болды. Бұл партия ескі Территориялық консервативтік қауымдастықтың қалдықтарына негізделген. Партия 1905 жылы заңнамалық жиналыста бар болғаны 2 орынмен оппозиция құра бастады, ал 1921 жылы либералдық үкіметтің жанжалдарынан шаршаған Альберталықтардың наразылығы арқасында 20 орынға дейін өсті. Консерваторлар 1917 жылғы жалпы сайлаудағы күшті көрсетілімінен кейін үкімет құруға дайын тұрды. Алайда, 1921 жылғы жалпы сайлауда либералдар да, консерваторлар да Альбертаның Біріккен фермерлері партиясымен заң шығарушы органнан мүлдем жойылды. Альберталықтар бұрынғы доминиондық партияларға сенімсіздікпен қарады және олардың орнына үшінші партия мәртебесіне ие болған Альбертаның Партиялық емес лигасына, кейіннен Біріккен фермерлерге басымдық берді. Консерваторлар заң шығарушы органнан жойылғаннан кейін либералдар 1921 жылдан 1926 жылға дейін Калгари мен Эдмонтон қалаларында ғана оппозицияны құрды. Либералдарға Біріккен фермерлердің қалаларда кандидаттар тіркемегені көмектесті. 1926 жылдан 1940 жылға дейін спикердің ресми оппозиция қаржысын барлық партия басшылары арасында бөлу туралы шешіміне байланысты ресми оппозиция басшысы болған жоқ. Дегенмен, либералдар осы кезеңде оппозицияның ең ірі партиясы болып қала берді. 1935 жылғы провинциялық сайлауда Уильям Аберхарт басқарған жаңа партия – «Әлеуметтік несие» партиясы бұрын-соңды заң шығарушы органда өкілдігі болмаған күйінде билікке келді, ал Біріккен фермерлер партиясы толығымен жойылды.
Бірлік қозғалысы Логхидтің өрлеуіне дейін (1940 - 1971)
1940 жылдардағы оппозицияға Либералдық және Консервативтік партиялар мен бұрынғы UFA қолдаушыларының бірігуі үстемдік етті. Бұл қозғалысты бұрынғы UFA депутаты Альфред Спикман тәуелсіз кандидаттарды тіркеу үшін ұйымдастырған. 1940 жылғы Альбертаның жалпы сайлауында қозғалыс үлкен оппозиция құрып, үстемдік еткен Альберта әлеуметтік несие партиясының дауысқа жуық нәтиже көрсетті. Алайда, тәуелсіздердің арасында келіспеушіліктер туындады және біртұтас күш ретінде сақтау қиын болды. 1940 жылдан 1944 жылға дейін оппозиция жетекшілері әрбір заң шығару сессиясында ауыстырылды. Тәуелсіздер «Тәуелсіз азаматтар қауымдастығы» деп аталатын үшінші партия арқылы насихатталды. Соңғы тәуелсіз оппозиция жетекшісі Джон Перси Пейдж 1948 жылы Азаматтар қауымдастығынан кандидат болды, бірақ жеңіліске ұшырады, осымен Біріккен қозғалыс аяқталды. 1940 жылдардың соңында Альбертадағы жаңа өркендеу мен жаңа премьер-министр Эрнест Мэннингке деген қанағаттанғандық, сондай-ақ провинцияның бизнес элитасы мен газет редакцияларының әлеуметтік несиеге қолдау көрсетуіне себеп болды. Олар 1944 жылы Саскачеван облысында билікке келгендей, Альбертаның социалистік Ынтымақтастық Достастығының билікке келу қаупін қабылдағысы келмеді. Либералдық партияның қолдауы федералды Прогрессивті консервативтік партияның қолдауы төмендеген сайын өсті. Либералдық партия 1951 жылдан 1967 жылғы жалпы сайлауға дейін ресми оппозиция болды, онда Прогрессивті консерваторлар 6 орын жеңіп, провинцияны таң қалдырды. 1959 жылғы жалпы сайлауда 3 оппозициялық партияның әрқайсысы заң шығарушы органға бір орыннан жеңіп кірді, ал 1963 жылғы жалпы сайлаудан кейін ғана оппозиция жетекшісі тағайындалды. Питер Лаугед басқаратын Прогрессивті консерваторлар 2 қосымша сайлау мен 2 депутаттың партиядан өтуі арқылы 10 мүшеге дейін өсті. Прогрессивті консерваторлар 1971 жылғы жалпы сайлауда 35 жылдық әлеуметтік несиелік билікті жеңіп, 2015 жылға дейін үкіметте болды.
Қазіргі заманғы қарсылық (1971 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
1971 жылдан 1982 жылға дейін бұрынғы Социалдық несие үкіметі оппозицияда болды, бірақ олар жаңа жағдайға бейімделе алмай, осы кезеңде ешқандай жаңа мүше сайлаған жоқ. Өзінің тарихының басым бөлігін билікте өткізгендіктен, үкіметтен тыс рөлге дайындықтары болмады және оппозицияда әлсіреп қалды. 1982 жылы партия құлдырады, соңғы екі депутаты тәуелсіздер болып отырды. Осыдан кейін партия Альбертада маңызды күшке айналмады. 1982 жылғы жалпы сайлаудан кейін Заң шығарушы жиналыстың спикері даулы мәселені шешуге мәжбүр болды: екі бұрынғы Социалдық несие депутатының ресми оппозиция болуға жасаған өтінімін қабылдау ма, әлде екі орынға ие болған НДП-ға оппозиция құқығын беру ма. Спикер НДП-нің пайдасына шешім қабылдады. Оппозиция мәртебесі партияға 1986 жылдан 1993 жылға дейін 16 орынға дейін өсуіне көмектесті, бірақ олар танымал либералдық көшбасшы Лоренс Декордың күшімен жойылды. Лоренс Декордың басшылығымен либералды партия 1967 жылдан бері алғаш рет ресми оппозиция болды, ол либералды партияның 1900 жылдардың басындағыдан да артық танымалдыққа ие болуына көмектесті. Алайда, Декор ұзақ қызмет ете алмады, өйткені денсаулығы нашарлап, 1993 жылғы сайлауда жеңіске жетпегендеріне наразы болған партия ішіндегілер оны отставкаға кететіндей етіп қысым жасады. Либералды партияның танымалдылығы төмендеді, ал прогрессивті консерваторлар Ральф Клейннің басшылығымен қолдауын қайта жинады. 2004 жылғы жалпы сайлауда либералды партия Кевин Тафттың басшылығымен 16 орын жеңіп алды. Либералды партия 2012 жылға дейін ресми оппозиция мәртебесін сақтап тұрды, содан кейін 2012 жылғы жалпы сайлауда Даниэль Смит басқаратын Уайлдроуз партиясы оларды ығыстырды. 2014 жылдың 17 желтоқсанында Уайлдроуз фракциясының көп бөлігі, Смитпен бірге, прогрессивті консервативті үкіметке өтті, нәтижесінде Уайлдроуз және либералды партиялар теңдей, әрқайсысы 5 орынға ие болды. Либералды партия спикерге ресми оппозиция деп жариялау туралы өтініш білдірді, бірақ 2014 жылдың 23 желтоқсанында спикер Джин Звоздески Уайлдроуз партиясының үстемдігіне байланысты ресми оппозиция мәртебесін сақтап қалуға құқылы екенін мәлімдеді.
Оппозиция басшыларының тізімі
Жоқ. Портрет атауы Сайлау округі (Туған күні – Өлген күні) Қызмет мерзімі Партия Қызмет мерзімі басталды Қызмет мерзімі аяқталды 1 Альберт Робертсон High River депутаты (1864–1952) 15 наурыз 1906 25 ақпан 1909 Консервативті 2 R. Б. Беннетт Калгари депутаты (1870–1947) 10 ақпан 1910 26 мамыр 1910 Консервативті 3 Эдвард Мишенер Red Deer депутаты (1869–1947) 10 қараша 1910 5 сәуір 1917 Консервативті 4 Джордж Хоадли Okotoks депутаты (1867–1955) 7 ақпан 1918 17 сәуір 1919 Консервативті 5 Джеймс Рэмси Эдмонтон Шығысы депутаты (1864–1939) 17 ақпан 1920 10 сәуір 1920 Консервативті 6 Джон Роберт Бойл Эдмонтон депутаты (1871–1936) 2 ақпан 1922 12 сәуір 1924 Либерал 7 Чарльз Ричмонд Митчелл Bow Valley депутаты (1872–1942) 19 ақпан 1925 12 наурыз 1926 Либерал 8 Джон К. Боуэн Эдмонтон депутаты (1872–1957) 15 наурыз 1926 28 маусым 1926 Либерал Оппозиция жетекшісі болмады 1926–1941 9 Джеймс Х. Уолкер Warner депутаты (1885–1954) 22 ақпан 1941 8 сәуір 1941 Тәуелсіз қозғалыс 10 Альфред Спикман Red Deer депутаты (1880–1943) 29 қаңтар 1942 19 наурыз 1942 Тәуелсіз қозғалыс 11 Джеймс Махаффи Калгари депутаты (1905–1986) 18 ақпан 1943 30 наурыз 1943 Тәуелсіз қозғалыс (9) Джеймс Х. Уолкер Warner депутаты (1885–1954) 10 ақпан 1944 24 наурыз 1944 Тәуелсіз қозғалыс 12 Джон Перси Пейдж Эдмонтон депутаты (1887–1973) 22 ақпан 1945 17 тамыз 1948 Тәуелсіз азаматтар қауымдастығы Оппозиция жетекшісі болмады 1948–1952 13 Джеймс Харпер Прауз Эдмонтон депутаты (1913–1976) 21 ақпан 1952 15 сәуір 1958 Либерал 14 Грант МакЭван Калгари депутаты (1902–2000) 5 ақпан 1959 17 сәуір 1959 Либерал Оппозиция жетекшісі болмады 1959–1964 15 Майкл Макканьо Lac La Biche депутаты (1914–2000) 13 ақпан 1964 11 сәуір 1967 Либерал 16 Питер Лугхид Калгари Батысы депутаты (1928–2012) 15 ақпан 1968 27 сәуір 1971 Прогрессивті консервативті 17 Гарри Строум Cypress депутаты (1914–1984) 10 желтоқсан 1971 22 қараша 1972 Әлеуметтік кредит 18 Джеймс Дуглас Хендерсон Wetaskiwin Leduc депутаты (1927–2020) 15 ақпан 1973 21 тамыз 1973 Әлеуметтік кредит 19 Роберт Кертис Кларк Olds Didsbury депутаты (1937–2020) 15 қыркүйек 1973 28 қараша 1980 Әлеуметтік кредит 20 Реймонд Спикер Little Bow депутаты (1935 ж.т.) 16 желтоқсан 1980 1 қараша 1982 Әлеуметтік кредит 21 Грант Нотли Spirit River Fairview депутаты (1939–1984) 2 қараша 1982 19 қазан 1984 Жаңа демократиялық 22 Рей Мартин Эдмонтон Норвуд депутаты (1941 ж.т.) 6 қараша 1984 14 маусым 1993 Жаңа демократиялық 23 Лоуренс Декор Эдмонтон Гленгарри депутаты (1940–1999) 15 маусым 1993 15 шілде 1994 Либерал 24 Грант Митчелл Эдмонтон МакКлунг депутаты (1951 ж.т.) 12 қараша 1994 17 сәуір 1998 Либерал – Ховард Саперс Эдмонтон Гленора депутаты (1957 ж.т.) (Актілік) 21 сәуір 1998 6 шілде 1998 Либерал 25 Нэнси МакБет Эдмонтон МакКлунг депутаты (1948 ж.т.) 7 шілде 1998 11 наурыз 2001 Либерал 26 Кен Никол Lethbridge East депутаты (1944 ж.т.) 15 наурыз 2001 26 наурыз 2004 Либерал 27 Кевин Тафт Эдмонтон Ривервью депутаты (1955 ж.т.) 27 наурыз 2004 14 желтоқсан 2008 Либерал 28 Дэвид Суонн Калгари Маунтин Вью депутаты (1949 ж.т.) 15 желтоқсан 2008 10 қыркүйек 2011 Либерал 29 Радж Шерман Эдмонтон Медоуларк депутаты (1965 ж.т.) 12 қыркүйек 2011 23 сәуір 2012 Либерал 30 Даниэль Смит Highwood депутаты (1971 ж.т.) 24 сәуір 2012 17 желтоқсан 2014 Wildrose 31 Хизер Форсайт Калгари Фиш Крик депутаты (1950 ж.т.) 22 желтоқсан 2014 5 мамыр 2015 Wildrose 32 Брайан Жан Fort McMurray Conklin депутаты (1963 ж.т.) 5 мамыр 2015 24 шілде 2017 Wildrose 33 Нейтан Купер Olds Didsbury Three Hills депутаты (1980 ж.т.) 24 шілде 2017 30 қазан 2017 Біріккен консервативті 34 Джейсон Никсон Rimbey Rocky Mountain House Sundre депутаты (1980 ж.т.) 30 қазан 2017 29 қаңтар 2018 Біріккен консервативті 35 Джейсон Кенни Калгари Лугхид депутаты (1968 ж.т.) 29 қаңтар 2018 30 сәуір 2019 Біріккен консервативті 36 Рэйчел Нотли Эдмонтон Страткона депутаты (1964 ж.т.) 30 сәуір 2019 Қазіргі кезде Жаңа демократиялық