Кіріспе
Ирландиядағы оппозиция басшысы (Ceannaire an Fhreasúra) – Ирландия парламентінің (Dáil Éireann) төменгі палатасындағы парламенттік оппозицияның ең ірі партиясын басқаратын саясаткерді сипаттау үшін кейде қолданылатын де-факто термин. Dáil-де оппозиция басшысы Ceann Comhairle-ның оң жағында және Taoiseach-қа қарама-қарсы отырады. Бұл лауазым ресми емес және Ирландия конституциясында немесе заңнамада мойындалмайды. Конвенция бойынша, оппозиция басшысы – үкімет құрамына кірмейтін Dáil-дегі ең ірі саяси партияның басшысы. Бес немесе одан көп мүшесі бар саяси партияны басқаратын оппозиция лидерлері Dáil-дің ішкі регламентіне сәйкес толық сөз сөйлеу құқығына ие, ал кіші партиялар мен тәуелсіз саясаткерлерге азырақ сөйлеуге рұқсат беріледі. Тарихи тұрғыдан алғанда, екі ірі партия әдетте Fianna Fáil және Fine Gael болған, сондықтан оппозиция басшысының лауазымы олардың арасында кезектесіп отырды. Алайда, 1922 жылы Ұлыбританиядан Ирландияның бөлінуінен кейін, Sinn Féin және кейіннен Fianna Fáil Dáil Éireann-дағы орын алудан бас тартқандықтан, Лейбористік партияның басшысы оппозиция басшысы ретінде әрекет етті. 2011 жылғы жалпы сайлаудан кейін Fine Gael Dáil Éireann-дегі ең ірі партияға айналды, ал Лейбористік партия алғаш рет екінші орынға ие болды. Бірақ, Лейбористік партия мен Fine Gael коалициялық үкімет құрғаннан кейін, үшінші ірі партия Fianna Fáil 31-ші Dáil-де оппозицияны басқарды. Бүгінгі күнге дейін 18 оппозиция басшысы болды, олардың 10-ы Taoiseach лауазымында қызмет еткен. Қазіргі оппозиция басшысы – 27 маусымда 33-ші Dáil ашылғаннан кейін Sinn Féin партиясының Мэри Лу Макдональд. Ол – Ирландияның алғашқы әйел оппозиция басшысы және 1927 жылы Лейбористік партияның Томас Джонсонынан бері Fianna Fáil немесе Fine Gael партияларынан басқа партиядан шыққан алғашқы басшы.
The Leader of the Opposition (Ceannaire an Fhreasúra) in Ireland is a de facto term sometimes used to describe the politician who leads the largest party in the Parliamentary Opposition in the lower house of the Irish Parliament, Dáil Éireann. In the Dáil, the Leader of the Opposition sits on the right hand side of the Ceann Comhairle and directly opposite the Taoiseach. The role is not an official one and is not recognised in the Irish constitution, nor in legislation. The Leader of the Opposition is, by convention, the leader of the largest political party in the Dáil that is not in government. Opposition leaders leading a political party with five members or more have full speaking rights under Dáil standing orders; smaller parties and independent politicians are allowed to speak less often. Historically the two largest parties have nearly always been Fianna Fáil and Fine Gael, and so the position of Leader of the Opposition has alternated between them. However, immediately following Irish secession from the UK in 1922, the leader of the Labour Party acted as Leader of the Opposition as Sinn Féin, and later Fianna Fáil, refused to take their seats in Dáil Éireann. After the 2011 general election Fine Gael became the largest party in Dáil Éireann and the Labour Party for the first time became the second largest. However, since Labour and Fine Gael entered a coalition government, the third largest party, Fianna Fáil, led the opposition in the 31st Dáil. To date there have been 18 Opposition Leaders, 10 of whom have served terms as Taoiseach. The current Leader of the Opposition is Mary Lou McDonald of the Sinn Féin party, following the opening of the 33rd Dáil on 27 June 2020. She is the first female Irish Opposition Leader and the first to come from a party other than Fianna Fáil or Fine Gael since the Labour Party's Thomas Johnson in 1927.
Қарсылық көшбасшылары
Кейіннен Таоишик болған басшылар қалың әріппен көрсетілген. Аты-жөніПортретіТөңкеріс округіҚызмет мерзіміПартияТаоишикБасталуыАяқталуыЭмон де Валера Клэр 9 қаңтар 1922 Синн Фэйн (Келісімге қарсы)Артур Гриффит (1922)Томас Джонсон Дублин округі 9 қыркүйек 1922 11 тамыз 1927 Еңбек партиясыW. Т. Косгрейв (1922–1932)Эмон де Валера Фианна ФайлW. Т. Косгрейв Корк Бороу 9 наурыз 1932 қаңтар 1944 Куманн на нГаэдхелЭмон де Валера (1932–1948)Файн ГейлТомас Ф. О'Хиггинс Типперри 9 маусым 1944 18 ақпан 1948Эмон де Валера Фианна ФайлДжон А. Костелло (1948–1951)Джон А. КостеллоЭмон де Валера Фианна ФайлДжон А. Костелло (1954–1957)Шон Лемасс (1959–1966)Дюн Лаогхайр және Ратдаун 21 сәуір 1965Джек Линч (1966–1973)Джек Линч Дублин Оңтүстік-Шығысы 5 шілде 1977 30 маусым 1981Файн ГейлДжек Линч (1977–1979)Гаррет ФитцджеральдЧарльз Хоги Фианна ФайлГаррет Фитцджеральд (1982–1987)Берти Эхерн Фианна ФайлДжон Брутон (1994–1997)Миф 26 маусым 1997Файн ГейлБерти Эхерн (1997–2008)Лимерик Шығысы 9 ақпан 2001Майо 6 маусым 2002 9 наурыз 2011Брайан Коуэн (2008–2011)Михал Мартин Корк Оңтүстік Орталығы 9 наурыз 2011Фианна ФайлЭнда Кенни (2011–2017)Мэри Лу Макдональд Дублин Орталығы 27 маусым 2020 Қазіргі уақытСинн ФэйнМихал Мартин (2020–2022)Саймон Харрис (2024–қазіргі уақыт)
Екінші үлкен оппозициялық партияның басшылары
Кейіннен танайст болған басшылар курсивпен көрсетілген. Аты-жөніСуретіОкругТерімнің басталуы және аяқталуыПартияОппозиция көшбасшысыДенис ГориКарлоу–Килкенни9 қыркүйек 1922жылғы мамыр1927жылШаруалар партиясыТомас Джонсон(1922–1927) Килдар13 маусым 1951жылғы 2 маусым 1954жылЕңбек партиясыДжон А. Костелло(1951–1954)Шон МакБрайдДублин Оңтүстік-Батыс2 маусым 1954жылғы 20 наурыз 1957жылClann na PoblachtaЭмон де Валеро(1954–1957)Уильям НортонКилдар20 наурыз 1957жылғы 2 наурыз 1960жылЕңбек партиясыДжон А. Костелло(1957–1959)Джеймс Диллон(1959–1965)Брендон КоришУэксфорд2 наурыз 1960жылғы 14 наурыз 1973жылЛиам Косгрейв(1965–1973) Белгілі емес14 наурыз 1973жылғы 5 шілде 1977жылДжек Линч(1973–1977)Фрэнк КлускиДублин Оңтүстік Орталық5 шілде 1977жылғы 12 маусым 1981жылЕңбек партиясыГаррет Фитцджеральд(1977–1981) Белгілі емес12 маусым 1981жылғы 17 маусым 1981жылМайкл О’ЛириДублин Солтүстік Орталық17 маусым 1981жылғы 30 маусым 1981жылЕңбек партиясыДжо ШерлокКорк Шығыс30 маусым 1981жылғы 9 наурыз 1982жылSinn Féin the Workers PartyЧарльз Хоги(1981–1982)Майкл О’ЛириДублин Орталық9 наурыз 1982жылғы 1 қараша 1982жылЕңбек партиясыГаррет Фитцджеральд(1982)Дик СпрингКерри Солтүстік1 қараша 1982жылғы 14 желтоқсан 1982жылТомас Мак ГиоллаДублин Батыс14 желтоқсан 1982жылғы 21 желтоқсан 1985жылЖұмысшы партиясыЧарльз Хоги(1982–1987)Десмонд О’МаллиЛимерик Шығыс21 желтоқсан 1985жылғы 29 маусым 1989жылПрогрессивтік демократтарАлан Дьюкс(1987–1990)Дик СпрингКерри Солтүстік29 маусым 1989жылғы 14 желтоқсан 1992жылЕңбек партиясыДжон Брутон(1990–1994)Десмонд О’МаллиЛимерик Шығыс14 желтоқсан 1992жылғы 12 қазан 1993жылПрогрессивтік демократтарМэри ХарниДублин Оңтүстік-Батыс12 қазан 1993жылғы 18 қараша 1994жылДик СпрингКерри Солтүстік18 қараша 1994жылғы 15 желтоқсан 1994жылЕңбек партиясыМэри ХарниДублин Оңтүстік-Батыс15 желтоқсан 1994жылғы 26 маусым 1997жылПрогрессивтік демократтарБерти Эхерн(1994–1997)Дик СпрингКерри Солтүстік26 маусым 1997жылғы 13 қараша 1997жылЕңбек партиясыДжон Брутон(1997–2001)Руари КуиннДублин Оңтүстік-Шығыс13 қараша 1997жылғы 25 қазан 2002жылМайкл Нунан(2001–2002)Энда Кенни(2002–2011)Пат РэббиттДублин Оңтүстік-Батыс25 қазан 2002жылғы 6 қыркүйек 2007жылИмон ГилморДюн Лаогхайр6 қыркүйек 2007жылғы 9 наурыз 2011жылГерри АдамсЛаут9 наурыз 2011жылғы 10 ақпан 2018жылSinn FéinМихал Мартин(2011–2020)Мэри Лу МакДональдДублин Орталық10 ақпан 2018жылғы 27 маусым 2020жылАлан КеллиТипперари27 маусым 2020жылғы 24 наурыз 2022жылЕңбек партиясыМэри Лу МакДональд(2020–қазіргі уақытқа дейін)Ивана БачикДублин Бэй Саут24 наурыз 2022жылғы Қазіргі уақытқа дейін