Вестминстер жүйесіндегі оппозициялық үкімет мүшелері
Shadow cabinet
Көлеңке кабинет – Вестминстер үкімет жүйесінің маңызды бөлігі. Оппозицияның басты өкілдері үкіметке балама ретінде әрекет етеді, министрлерді көшіріп, бақылайды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вестминстерлік үкімет жүйесінің ерекшелігі – саяси институт
Feature of the Westminster system of government
the political institution
Көлеңкелік кабинет немесе көлеңкелік министрлік Вестминстерлік үкімет жүйесінің ерекшелігі болып табылады. Ол оппозицияның жетекші өкілдерінен тұрады, олар оппозиция көшбасшысының басшылығымен үкіметке балама кабинет құрайды және оның мүшелері үкімет мүшелерінің әрқайсысының қызметін бақылайды немесе қайталайды. Олардың жауапкершілік салалары, биліктегі партияның министрліктерімен қатар, көлеңкелі портфель деп аталуы мүмкін. Ұлыбритания мен Ирландиядағы кіші оппозициялық партиялардың алдыңғы қатардағы командалары бар. Көптеген елдерде көлеңкелік кабинет мүшесі көлеңкелі министр деп аталады. Ұлыбританияның Лордтар палатасында және Жаңа Зеландияда көлеңке орнына өкіл сөзші деген термин қолданылады. Канадада оппозициялық сыншы деген термин де қолданылады.
The shadow cabinet or shadow ministry is a feature of the Westminster system of government. It consists of a senior group of opposition spokespeople who, under the leadership of the Leader of the Opposition, form an alternative cabinet to that of the government, and whose members shadow or mirror the positions of each individual member of the Cabinet. Their areas of responsibility, in parallel with the ruling party's ministries, may be referred to as a shadow portfolio. Smaller opposition parties in Britain and Ireland have Frontbench Teams. In many countries, a member of the shadow cabinet is referred to as a shadow minister. In the United Kingdom's House of Lords and in New Zealand, the term spokesperson is used instead of shadow. In Canada, the term opposition critic is also used.
Сипаттамасы мен функциялары
Көлеңкелі министрлердің міндеттері оларға партиялық фракцияның иерархиясында айтарлықтай бедел беруі мүмкін, әсіресе егер бұл маңызды портфель болса. Көлеңкелі министрлерге мемлекеттік қазынадан төленетін жалақы мен әлеуметтік жәрдемақылар арт жақта отыратын депутаттарға берілетін жалақымен бірдей болғанымен, олар кабинет министрлерінен айырмасы – атқарушылық функциялары жоқ. Дегенмен, кейбір оппозициялық партиялар заң шығарушы ретінде алатын жалақыларына қосымша үстеме төлем жасайды, ал көптеген партиялар көлеңкелі министрлерге мемлекеттік қаражат есебінен өтеуге жарамсыз қосымша шығындарын кемінде толықтай өтеуге ұмтылады. Сонымен қатар, Вестминстер үлгісіндегі заң шығарушы органдардың көпшілігінде барлық танылған парламенттік партияларға сайланған мүшелерінің міндеттерін орындауларына көмектесу үшін, олардың жекелеген депутаттарға берілетін бюджеттерінен бөлек, мемлекеттік қаржыландыру белгілі бір сомада бөлінеді. Мұндай қаражатты ресми парламенттік істерге жұмсау талабы бар, бірақ осы шектеулер ішінде партиялар өздерінің сайланған заң шығарушыларына қаражатты қалауынша бөліп, көлеңкелі министрліктерді қаржыландыруға қажетті соманы қамтамасыз ете алады. Көлеңкелі кабинет мүшелері партиясы үкімет құрған жағдайда, олардың партиялық тізіміндегі орнын сақтаған жағдайда ғана тиісті министрлік лауазымға тағайындалуы мүмкін, себебі кабинетте жұмыс істеу үшін орынды сақтау – дәстүр бойынша қажетті шарт саналады. Бірақ, билікке келген партиялардың көлеңкелі министрлерді үкіметтегі нақты лауазымдарға тағайындауының тұрақтылығы юрисдикцияға, үкіметке кіріп отырған партияның дәстүрлері мен тәжірибесіне, билікті алудың нақты жағдайларына және тіпті министрлік лауазымның маңыздылығына байланысты айтарлықтай өзгеруі мүмкін. Көлеңкелі министрлер болашақта министр болу мүмкіндігінен бөлек, олардың кейбіреулері бұрын министрлік лауазымдарды атқарған. Партиялық тәртіптің сақталуын қамтамасыз ету мақсатында көлеңкелі министрлер өздерінің қарауындағы мәселелер шеңберінен шығып, басқа салалар бойынша пікір білдіруден аулақ болуы керек.
The shadow ministers' duties may give them considerable prominence in the party caucus hierarchy especially if it is a high profile portfolio. Although the salary and benefits paid from the public treasury to shadow ministers remain the same as for a backbencher—they have no executive responsibilities, unlike cabinet ministers—some opposition parties provide an additional stipend in addition to the salary they receive as legislators while many at least reimburse shadow ministers for any additional expenses incurred that are not otherwise eligible for reimbursement out of public funds. Moreover, in most Westminster style legislative bodies all recognised parliamentary parties are granted a block of public funding to help their elected members carry out their duties, often in addition to the budgets individual legislators receive to pay for constituency offices and other such expenses. There is typically a stipulation that such funds must be used for official parliamentary business; however, within that restriction, parties can usually distribute the funds among their elected lawmakers as they see fit and thereby provide the money needed to staff and support shadow ministries. Members of a shadow cabinet may not necessarily be appointed to the corresponding Cabinet post if and when their party forms a government, assuming that they retain their seats which by convention is usually considered a prerequisite to serve in the cabinet. However, the consistency with which parties assuming power appoint shadow ministers into the actual roles in government varies widely depending on such things as jurisdiction, the traditions and practices of the party assuming government, the exact circumstances surrounding their assumption of power and even the importance of the cabinet post in question. As well as being potential future ministers, some shadow ministers have held ministerial posts in the past. As a mark of discipline, shadow ministers are expected to speak within and not outside their portfolio areas.
Мәдени қолдану
Ұлыбританияда, Канадада, Жаңа Зеландияда және Австралияда басты оппозициялық партия және оның көлеңке кабинеті Ұлыбританияның адал оппозициясы деп аталады. «Адал» деген сөз қолданылу себебі – оппозицияның міндеті Ұлыбритания үкіметіне қарсы тұрғанымен, ол монархтың таққа құқығын және үкіметтің заңдылығын жоққа шығармайды. Дегенмен, Вестминстер жүйесін қолданатын басқа елдерде оппозиция жай ғана парламенттік оппозиция деп танылады. Кейбір парламенттік партиялар, әсіресе Австралияның Еңбек партиясы, өздерінің көлеңке кабинеттерінің барлық мүшелерін партиялық жиналыста жасырын дауыс беру арқылы сайлайды, содан кейін оппозиция жетекшісі көлеңке министрлерге портфельдерді бөліп береді. Басқа парламенттік партияларда көлеңке кабинетінің құрамы мен мүшелерін оппозиция жетекшісі ғана анықтайды. Бұл мәселеге байланысты тағы бір термин – көлеңке бюджет. Оны көбінесе көлеңке кабинеттер дайындайды (және жарияланған кезде көлеңке қаржы министрі немесе оған теңдес тұлға ұсынады) – бұл үкімет ұсынған нақты бюджетке балама ретінде қарастырылады. Сайлау жылы дайындалып, жарияланған оппозициялық партияның көлеңке бюджеті, әдетте, партияның сайлау бағдарламасының маңызды бөлігін құрайды және егер оппозициялық партия кейіннен үкімет құрса (әсіресе, егер ол абсолютті көпшілікке ие болса), толыққанды немесе басым бөлігі іске асырылады.
In the United Kingdom, Canada, New Zealand, and Australia, the major opposition party and specifically its shadow cabinet is called His (or Her) Majesty's Loyal Opposition. The adjective loyal is used because, while the role of the opposition is to oppose His Majesty's Government, it does not dispute the sovereign's right to the throne and therefore the legitimacy of the government. However, in other countries that use the Westminster system, the opposition is known simply as the parliamentary opposition. Some parliamentary parties, notably the Australian Labor Party, elect all the members of their shadow cabinets in a party room ballot, with the Leader of the Opposition then allocating portfolios to the shadow ministers. In other parliamentary parties, the membership and composition of the Shadow Cabinet is generally determined solely by the Leader of the Opposition. A related term is the shadow budget, which is often prepared by shadow cabinets (and, when released, usually presented by the shadow finance minister or equivalent) as an alternative to the real budget presented by the government. When prepared and released in an election year, an opposition party's shadow budget will typically form a key part of the party's manifesto, and will be largely if not wholly implemented if the opposition party subsequently forms a government (especially if it wins an outright majority).
Үшінші тараптар
Көптеген юрисдикцияларда үшінші тараптар (үкіметке де, ресми оппозицияға да қатыспайтын) өздерінің парламенттік спикерлер тобын құра алады; алайда, партиялардың сөйлеу құқығына қатысты парламенттік регламенттер көбінесе партияға немесе топқа тек белгілі бір мүше саны тіркелген жағдайда ғана осы құқық беріледі деп белгілейді. Мысалы, Ирландияда үшінші тараптар мен тәуелсіз депутаттар (TD-лер) жиі техникалық топтар құрады, бұл олардың үкімет немесе оппозициядағы үлкен партиялармен салыстырғанда, сөйлеу құқығын кеңейтуге мүмкіндік береді. Оппозициялық парламенттік партиялар, егер олардың мүше саны үкімет кабинетінің мүшелеріне шамалас болса, сайланған өкілдерінің барлығын көлеңкелік кабинетке немесе оған баламалы құрамға тағайындайды. Үшінші тараптар ресми оппозициялық партияларға қарағанда мұндай тәсілді қолдануы ықтимал. Егер парламенттік партияның саны үкімет кабинетінен аздап көп болса, онда оның басшылығы көлеңкелік кабинетке кірмеген депутаттарды бөліп көрсету арқылы оларды ұятқа қалдыру қаупіне тап болады. Екінші жағынан, Вестминстер жүйесіндегі жаңа үкіметтер қызметке кіріскен кезде министрліктердің саны мен құрамын өзгертуі жиі кездеседі. Сондықтан, мұндай мәселені шешудің бір жолы – партия үкімет құруды жоспарлаған кезде әлі құрылмаған министрлік лауазымдарына сәйкес келетін номиналды көлеңкелік "министрліктер" құру болып табылады. Оппозициялық партия осы процесті керісінше де қолдана алады, яғни өздері біріктіргісі келетін немесе жойғысы келетін нақты министрлік лауазымдарына сәйкес көлеңкелік министрліктерін "біріктіру" арқылы.
In many jurisdictions, third parties (who are neither participant in the government nor in the official opposition) may also form their own parliamentary front benches of spokespersons; however, parliamentary standing orders on the right of parties to speak often dictate that it can only be granted to a party or group if a minimum number of members can be recorded by the party. In Ireland, for example, technical groups are often formed by third parties and independent TDs in the Dáil Éireann in order to increase the members' right to speak against larger parties which can afford the right to speak as front benches in government or opposition. Opposition parliamentary parties which are sufficiently small that they are about the same size as the government cabinet will often appoint all of their elected members to their shadow cabinet or equivalent, with third parties more likely compared to official opposition parties to use this sort of arrangement. If the parliamentary party is only slightly larger than the government's cabinet, its leadership potentially faces the awkward position of embarrassing a small minority of legislators by singling them out for exclusion from the shadow cabinet. On the other hand, incoming governments in the Westminster system often change the number and/or composition of ministries upon assuming office. Therefore, one solution to such an aforementioned issue when it occurs is to create nominal shadow "ministries" that correspond to currently nonexistent cabinet posts the party actually intends to create once in government. An opposition party can also employ this process in reverse by "merging" its shadow ministries to correspond to actual cabinet posts the opposition party wants to merge or otherwise eliminate.
Ағылшын тілді елдерден тыс жерлерде қолдану
Парламенттегі көлеңкелік кабинеттер немесе алдыңғы орындықтар Германияда кеңінен таралмаған, бірақ партия басшылары көбінесе сарапшылар мен кеңесшілерден тұратын кеңестер құрды ("сарапшылар тобы" немесе ХДС/ХСС және СДПМ терминологиясында Kompetenzteam; Bündnis '90/Die Grünen терминологиясында "жоғарғы команда" немесе Spitzenteam). Францияда көлеңкелік кабинет құру міндетті емес және жиі кездеспесе де, бірнеше көлеңкелік кабинет құрылған. Венгрияда ең күшті оппозициялық партия – Демократиялық коалиция 2022 жылы Клара Добрев басшылығымен алғаш рет көлеңкелік кабинет құрды.
While the practice of parliamentary shadow cabinets or frontbenches is not widespread in Germany, party leaders have often formed boards of experts and advisors ("teams of experts", or Kompetenzteam, in CDU/CSU and SPD parlance; alternate "top team", or Spitzenteam, in Bündnis '90/Die Grünen parlance). In France, although the formation of a Shadow Cabinet is not compulsory and not common, several Shadow Cabinets have been formed. In Hungary, a shadow cabinet under the leadership of Klára Dobrev was established by the strongest opposition party, the Democratic Coalition, for the first time, in 2022.