Кіріспе
фин теңізшісі Курт Никлас Линдгрен (26 маусым 1972 жылы Сормьоле, Умео муниципалитетінде туған), тұтқындалғанға дейін бұқаралық ақпарат құралдарында «Хагаманнен» («Хага адамы») деп белгілі болған, сотталған шведтік сериалдық зорлаушы. 2006 жылы Линдгрен 1998 жылдан 2005 жылға дейін Умеа қаласында жасалған шабуылдармен байланысты тоғыз рет жыныстық шабуыл жасады, оның екеуі әрекет етуге талпыныс ретінде қарастырылды. Барлық шабуылдар ашық ауада жасалды, физикалық зорлық-зомбылыққа ұшырады және кейбір жағдайларда құрбандарын өлтіруге әрекет жасалды. «Хагаманнен» деген лақап аты Линдгрен алғашқы шабуылын жасаған Умеадағы Хага аймағына сілтеме жасайды. Линдгрен 2006 жылдың 29 наурызында жұртшылықтан алынған ақпарат бойынша швед полициясымен анықталып, тұтқындалды. Оның ДНК-сы бұрын құрбандардан алынған ДНК-мен сәйкес келді. 22 сәуірде Линдгрен алты шабуылға кінәлі екенін мойындады. 19 шілдеде Умеа аудандық соты оны сегіз шабуыл жасағаны үшін кінәлі деп танып, 14 жылға бас бостандығынан айырды. Линдгрен 2000 жылы жасалған зорлаудың бір эпизодымен қоса, 2 қазанда аудандық соттың үкімін бекіткен Жоғарғы Норрланд апелляциялық сотына шағымдануға тырысты. Линдгреннің Жоғарғы Сотқа берген шағымы қабылданбады. Линдгрен 2015 жылдың 28 шілдесінде босатылды және тоғыз жыл өтегеннен кейін қазіргі уақытта мерзімі бітіп, бақылауда. 2015 жылдың 22 тамызында оның басына гольф таяғымен соққы тиді. 2015 жылдың 13 қарашасында үш күдікті Линдгренге шабуыл жасады деген айыптан ақталды.
Kurt Niklas Lindgren (born June 26, 1972, in Sörmjöle, Umeå Municipality), known in the media prior to his arrest as Hagamannen ("The Haga Man"), is a convicted Swedish serial rapist. Lindgren was convicted of nine counts of sexual assault in 2006, two of which were labeled attempted murder, in relation to attacks in the city of Umeå from 1998 to 2005. The attacks were all made outdoors, involved physical violence and in some cases attempts to kill his victims. The nickname "Hagamannen" refers to the area in Umeå named Haga where Lindgren made his first assault. Lindgren was identified and arrested by the Swedish police after they received a tip from the public on March 29, 2006. His DNA matched the DNA previously secured from the victims. On April 22 Lindgren confessed to six of the assaults. On July 19 he was convicted of eight assaults by the Umeå District Court and sentenced to 14 years in prison. Lindgren appealed to the Upper Norrland Court of Appeal, which on October 2 upheld the district court's sentence plus one case of rape in 2000. Lindgren's appeal to the Supreme Court was not granted. Lindgren was released on July 28, 2015 and is now on probation after nine years served. On August 22, 2015 he was hit in the head with a golf club. On 13 November 2015, the three suspected attackers were found not guilty of Lindgren's assault.
Шабуылдардың ішінара тізімі
1998 жылдың тамызы: 14 жасар қызға шабуыл жасалды. 1999 жылдың 9 мамыры, сағат 1:20-де 26 жастағы әйелге Хагадағы саябақта шабуыл жасалып, зорлық-зомбылық көрсетілді. 1999 жылдың 6 қарашасы: Хагада үш әйелге үш түрлі жерде шабуыл жасалды. Әйелдердің бірі зорланды. 2000 жылдың 19 наурызында Brandmannagatan көшесінде 22 жастағы әйелге шабуыл жасалды. 2000 жылдың 19 наурызында 22 жастағы әйелге университет аумағында шабуыл жасалып, зорланды. Әйел алған жарақаттары мен суықтан (гипотермиядан) көз жұмуға айналды. 2000 жылдың 1 желтоқсаны: 15 жасар қызға Ерсбодада шабуыл жасалып, зорланды. 2005 жылғы 10 желтоқсанда сағат 01:00-ден 02:00-ге дейін: Тегсбронда 51 жастағы әйелге қатыгездікпен шабуыл жасалып, зорланды. Әйел ауыр жарақат алып, өмірі үшін күресті, ал шабуылдаушы оны Уме өзенінің мұзды жағасына сүйреп апарып, суға тастауға тырысты. Шабуыл кезінде қылмыскер оның құлағын шағып тастады, бірақ полиция оны полиция иттерінің көмегімен тауып, университет ауруханасында қайта тіктеді. 2005 жылдың 13-15 желтоқсаны: Тағы екі әйелге шабуыл жасалды, бірі Тегсбронда, екіншісі Мимершколада. Бұл оқиғалардағы қылмыскердің Хагаманнен екені әлі анықталған жоқ.
Полиция тергеуін жүргізу
Хагаманненді табу бойынша жүргізілген тергеу Швеция тарихындағы ең ірі тергеулердің бірі болды. 30-дан астам полиция қызметкері сериялық зорлаушыны ұстауға толық уақыт жұмыс істеді, бірақ тергеу кейбір қиындықтарға тап болды. Мысалы: 2000 жылы полицияға университет ауруханасындағы бір әйелден жаңа туған баланың әкесі суретке өте ұқсас екені туралы ақпарат келді, бірақ полиция бұл ақпаратты ескермеді. Әйелдің айтуынша, оған жаңа туған баланың әкесі мұндай қылмыстар жасауы екіталай екені айтылған. Қазір қамауға алынған күдікті сол кезде жаңа туған сәбиімен бірге университет ауруханасында болған, ал сол кезде аурухана маңында бірнеше шабуылдар орын алған. Полиция бұл ақпарат неге жете бағаланбағанына қатысты ішкі тергеу жүргізуде. Қылмыскердің аяқтары ерекше кішкентай екенін білген швед полициясы қарулы күштердің деректеріне қол жеткізуге тырысты. Швециядағы барлық еркектер қарулы күштерде тіркелуге міндетті, олар өз кезегінде олардың әскери қызметке жарамдылығын анықтайды. Бұл іріктеу кезінде дене бітімі тексеріледі және қосымша әскерге шақыру қажет болған жағдайда, жазбалар сақталады. Қарулы күштер өз жазбаларын беруден немесе оларға қол жеткізуге рұқсат бермеді. ПКУ зертханасында тұқым қуалайтын ауруларды зерттеу үшін Швециядағы барлық балалардан ДНК үлгілері алынады (зертхананың атауы фенилкетонуриядан шыққан). Полиция күдіктіні анықтау үшін осы дерекқорға кіргісі келді, бірақ зертхана рұқсат бермеді. Кейбір адамдар өз үлгілерін жоюды сұрады; полиция жойылған үлгілердің тізімін сұрады, бірақ зертхана бас тартты. Күдікті аймақтағы еркектердің ДНК-сын күштеп тестілеу арқылы табылды. 777 тесттен кейін сәйкес үлгі табылды. Полиция қылмыскерді сыртқа шығару үшін жасырын киім киген әйел полиция қызметкерін пайдалануды қарастырды, бірақ бұл идея тасталды, өйткені полиция тарапынан мұндай әрекет швед заңдарына сәйкес рұқсат етілмейтін тұзақ салу ("brottsprovokation") болып есептеледі, деп хабарлайды JO (Швеция үкіметінің Швеция үкіметі мен оның қызметкерлерінің швед заңдарын орындауын қамтамасыз ету үшін сайлаған Әділет Омбудсмендері). Полиция оны тұтқындамас бұрын күдіктінің күнделікті әрекеттерін бақылап, біраз уақыт өткізді. Күдікті үйіне жақын салынған гаражда көп уақытын жалғыз өткізген. Полиция белгілеген орындар полиция тергеуіне негіз болды, сондықтан оларды полиция сот-медициналық сарапшылары мұқият зерттейді. Сурет тергеу барысында маңызды рөл атқарды, оның бұқаралық ақпарат құралдарына және халыққа таратылуы осы істегі алғашқы күдіктіні анықтауға көмектесті. Полиция сонымен қатар бір шешілмеген кісі өлтіру және Хагаманнен белсенді болған кездегі бір күдікті өлімді де тергеуде. ДНК сәйкестігі күдіктіні сотта қылмыстармен байланыстыратын маңызды дәлел болуы мүмкін.
The police received a tip from a woman at the university hospital in the year 2000 that a father of a newborn child bore a striking resemblance to the facial composite, but the police dismissed this tip. According to the woman she was told that it was unlikely that the father of a newborn child would be the perpetrator of such crimes. The suspect now in custody was at the university hospital at the time with a newborn child, and several assaults took place within the vicinity of the hospital at the time. The police are holding an internal investigation into why the tip was not taken more seriously. With the knowledge that the perpetrator had unusually small feet, the Swedish police attempted to access armed forces records. All Swedish men are required to register with the armed forces, who in turn determine their suitability for military service. During this selection a physical examination is performed and records are kept in case the need arises for further conscripts. The armed forces refused to hand over their records or allow access. DNA samples are taken from all children in Sweden in order to be used for medical research into hereditary illnesses at the PKU lab (the lab gets its name from Phenylketonuria). The police wanted to access this database in order to yield a suspect, but the lab refused. Some individuals have requested that their samples be destroyed; the police requested records of destroyed samples, but the lab refused. The suspect was found by forcefully mass DNA testing males in the area. A matching profile was found after 777 tests. The police then considered using a plainclothes female police officer in order to draw the perpetrator out, but this idea was discarded since such behaviour on the part of the police would constitute entrapment ("brottsprovokation") which is not allowed under Swedish law, according to JO (Ombudsmen of Justice, elected by the Swedish Government to ensure that the Swedish Government and its employees are following Swedish law.) Before taking him into custody the police spent some time observing the suspect's daily routine. The suspect apparently liked to spend a lot of time alone in the garage that he built adjacent to his house. The locations that the police mapped out served as a basis for the police interrogation and are therefore likely to be thoroughly examined by police forensic technicians. The facial composite has been a central point of the investigation, and its release to the media and general public ultimately proved to be what would yield the first suspect in the case. The police are also examining one unsolved murder and one death which took place under mysterious circumstances during the time that the Hagamannen was active. The DNA match will likely be the key evidence in tying the suspect to the crimes at trial.
Тұтқындау
Линдгреннің бет-әлпеті композиттік суретке ұқсас екені туралы халықтан алынған ақпаратқа жауап ретінде полиция одан ерікті түрде ДНҚ сынамасын алуға үміттенеді. Линдгрен бас тартты, бірақ полициямен сұхбаттасқаннан кейін жаңа заңға сәйкес сынама беруге мәжбүр болды. 2006 жылдың 29 наурызында полиция ДНҚ сынамасының қылмыс орындарынан алынған сынамалармен сәйкес екенін анықтады. Линдгреннің жұмыс орнына екі қара киім киген полицей жіберілді. Олар оның түскі үзілісінде келді; Линдгрен түскі астан кейін жұмысына қайтып оралмады. Кейін сол күні полиция шабуылдарға қатысы бар күдіктіні ұстағанын жариялады.
Күдікті қамауға алынды
Лингренді БАҚ-та 33 жастағы, Умео қаласынан тыс жерде тұратын, қылмыстық тіркемесі жоқ швед азаматы ретінде сипаттады, және полиция 2006 жылдың қаңтарына дейін оны күдікті деп сап бақты. Ол Volkswagen автокөлік сату және жөндеу шеберханасында металл жұмысшысы болып жұмыс істеді, сондай-ақ оны әдеттегі отбасы басшысы, ресми емес некеде тұрып, екі баласы бар адам деп сипаттады. Ол Умеодан тыс, шағын және біріккен Nyland қаласында тұрды. Қылмыстардың сипатына байланысты тыңдаудың көп бөлігі жабық есіктердің артында өтті. Күдікті сотқа дейін белгісіз мерзімге қамауға алынуы мүмкін, бірақ полиция мен прокурор үнемі өткізілетін сот отырыстарында осыған себептерді көрсетуі керек. Күдіктіге адвокатты тағайындауға рұқсат беріледі, осы жағдайда Линдгрен Умео аудандық сотымен мемлекеттік қорғаушы болып тағайындалған Лейф Сильберскиді адвокат ретінде сұрады. Никлас Лингренге төрт рет дене жарақаттау, төрт рет зорлау және екі рет адам өлтіруге талпыну айыптары қойылды.
Түрме
Ауыр қылмыс жасады деген күдікпен сотқа дейін ұсталған адамды әдетте Швецияның Түрме және Пробация қызметі ұстайды. Күдіктіге, сот аяқталғанға дейін, адвокатын қоспағанда, сыртқы әлеммен байланысуға немесе басқа адамдарды көруге рұқсат берілмейді. Күдіктіге күдікке қатысты істі қамтитын материалдарды қоспағанда, кітаптар мен журналдар оқуға рұқсат етіледі. Ұстау мен оқшаулаудың себебі – күдікті тағы да қылмыс жасауы, куәгерлерге әсер етуге тырысуы, өзінің көрсетулерін өзгертуі немесе психиатриялық сараптамадан өту кезінде пайдалы ақпарат алуы мүмкін. Күдіктінің аты-жөні мен суретін жариялау кейбір тараптардан сынға ұшырады, себебі бұл полиция тергеуіне кедергі келтіруі, басқа айғақтар болмаған жағдайларда полицейлік тексерудің куәлік құндылығын төмендетуі және құрбандарға, күдіктінің отбасы мен достарына, сондай-ақ күдіктінің өзіне эмоционалдық ауыртпалық тудыруы мүмкін. Газет редакторы жариялауды қорғап, бұл басқа құрбандарды шабуыл туралы хабарлауға итермелеуі, күдікті қамауда екені, жұртшылықтың білуге құқығы бар (журналистің мақсаты) және осы жағдайда күдіктіге қарсы айғақтардың аса ауыр екенін айтты. Линдгрен бұл туралы адвокаты Лейф Сильберски арқылы білген соң, жариялау туралы Баспасөз Омбудсменіне шағымданып, ол мәселені Швеция Баспасөз Кеңесіне беруге құқылы. Швеция Баспасөз Кеңесі жариялаудың журналистік этикаға сәйкес екендігі туралы пікір білдіреді. Осы жағдайда күдіктінің аты-жөні мен суретін жариялау 2003 жылы Сыртқы істер министрі Анна Линдтің қанына қызыл тамған оқиғамен салыстыруға болады, онда «Dagens Nyheter» газеті күдіктінің (кейіннен сотталған) атын оның қашқанын күткен кезде жариялаған. Газет бұл қадамды осылай негіздеген: қылмыскер қашқан және полиция оны ұстауға көмектесу үшін суретін жариялаған, дәл осы тәжірибе Малександердегі полиция қылмыскерлері Тони Олссон, Андреас Аксельссон және Джеки Аркловқа қатысты да қолданылған. Күдіктінің аты-жөнін, бейнесін немесе суретін жариялау тұрғысынан Швеция мен басқа елдер арасында дәстүрлі айырмашылықтар бар. Мысалы, АҚШ-та БАҚ күдіктінің нақты атын пайдалануға бейім, ал Швецияда күдікті әдетте сот шешімі шыққанға дейін жасымен аталады (яғни, осы жағдайда 33 жастағы адам).