Қытайдың жойылған троодонтид динозавры - Sinovenator changii
Sinovenator
Синовенатор: Қытайда табылған жойылып кеткен динозаврлар туысы. Эрте крейд кезеңінен қалған, жаңа түр – Sinovenator changii сипатталды. Палеонтологиялық зерттеулер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрылысы жойылған динозаврлар туысы
Extinct genus of dinosaurs
Синовенатор (мағынасы "қытай аңшысы") – Қытайдан табылған троодонтид динозаврының туысы. Ол ерте крейд кезеңіне жатады.
Sinovenator (meaning "Chinese hunter") is a genus of troodontid dinosaur from China. It is from the early Cretaceous Period.
Ашылуы және атауы
2002 жылы троодонтидтің екі экземпляры сипатталды. Екеуі де Омыртқалы жануарлар палеонтологиясы және палеоантропология институтында IVPP V 12615 және IVPP V 12583 нөмірлерімен тіркелген. Сюй Син, Марк Норелл және олардың әріптестері оларды сипаттаған зерттеуді жариялады, нәтижесінде бұл экземпляры жаңа таксонды көрсететіні анықталды, соған байланысты Sinovenator changii биноминалы таңдалды. Туыс атауы Қытайды білдіретін латын сөзі Sinae және "аңшы" деген мағынаны беретін Venator сөздерінен алынған. Меман Чангқа оның Жехол фаунасын зерттеуге қосқан үлесі үшін түр атауы арналған. Чанг әйел зерттеуші болғандықтан, эпитеті "changae" болуы керек еді; алайда, ICZN ережелеріне сәйкес мұндай қателерді түзетуге болмайды, сондықтан әдебиетте кездесетін "Sinovenator changae" немесе "Sinovenator changiae" сияқты жазбалар дұрыс емес. Sinovenator changii-дің типтік экземпляры немесе голотипі – IVPP 12615, жартылай бас сүйегі және бөлінген қаңқа. Тағы бір экземпляр бастапқы жариялымда ғылыми тұрғыдан сипатталды және түрдің паратипі ретінде белгіленді: толық емес, бірақ байланысты мидан кейінгі қаңқа, IVPP 12583 нөмірімен тіркелген. Қалдықтар үш өлшемді сақталған, жапсырылған немесе қатты қысылған емес. 2014 жылы бір экземплярдың білегі, IVPP V14009, ересек дарақ сипатталды. 2018 жылы PMOL AD00102, жартылай бас сүйегі, төңкеріш және алты мойын омыртқасынан тұратын экземпляр, бұл таксонға жатқызылды.
Two specimens of a troodontid were described in 2002. They are both housed in the Institute of Vertebrate Paleontology and Paleoanthropology, under the specimen numbers IVPP V 12615 and IVPP V 12583. Xu Xing, Mark Norell, and colleagues authored the study describing them, finding the specimens to represent a new taxon, for which was chosen the binomial Sinovenator changii. The generic name was derived from the Latin word Sinae, for China, and Venator, or "hunter". Meemann Chang is honoured by the species name for her contributions to the study of the Jehol Fauna. As Chang is a female researcher, the epithet should have been "changae"; however, such mistakes cannot be emended according to the rules of the ICZN and therefore forms such as "Sinovenator changae" or "Sinovenator changiae" that sometimes appear in the literature, are incorrect. The type specimen or holotype of Sinovenator changii is IVPP 12615, a partial skull and disarticulated skeleton. An additional specimen was by the original publication scientifically described and assigned as the paratype of the species: an incomplete but articulated postcranial skeleton, numbered IVPP 12583. The fossils have been preserved three dimensionally, not strongly compressed on a slab. In 2014, the wrist of one specimen was described, IVPP V14009, an adult. In 2018, PMOL AD00102, consisting of a partial skull and mandibles, and six cervical vertebrae, was referred to the taxon.
Сипаттама
Синовентор – троодонтидтер, құс сияқты, нәзік денелі манрирапторлар тобы. Барлық троодонтидтердің бас сүйегінде ерекше белгілер көп, мысалы, төменгі жақта тістер тығыз орналасқан және тістердің саны көп. Троодонтидтерде орақ тәрізді тырнақтар және тоңғылық қолдары бар, сондай-ақ құстардан басқа жануарлардың арасындағы ең жоғары ми сыйымдылығы көрсеткіштері бар, яғни олар мінез-құлқы жағынан жетілген және өткір сезімталдыққа ие болған. Синовентордың голотиптік үлгісі тауықтай шамалы, бір метрден кем ұзындықта болған. 2010 жылы Грегори С. Пол бір метрлік жеке дананың салмағы 2,5 килограммға жуық деп есептеген. Дегенмен, голотип және паратип – жас организмдер; олардан екі есе ұзын үлгілер де белгілі. Бұл оны Исиан формациясының экожүйесіндегі троодонтидтердің ірі түрлерінің біріне айналдырады. Алғашқы сипаттамада оның ерекше белгілері немесе аутапоморфиялары анықталды. Көз ұясының алдындағы үлкен бас сүйегінің ашық терезесі – анторбитальді фенстраның алғы жиегі тік және бойлық бағытта орналасқан. Алдыңғы сүйекте жас шығару сүйегіне жанасқан тік қыр бар. Төменгі жақтың орангулярлық бөлігі Т-тәрізді қималы. Тізе сүйегінің жоғарғы сыртқы жағында тік қыр – криста цнемалис, төменгі тік қыр – криста фибулярисқа жанасады. 2018 жылғы Ин және басқалардың зерттеуі Қытай троодонтидтерінің аралық деңгейде екенін көрсетті:
Sinovenator is a troodontid, a group of small, bird like, gracile maniraptorans. All troodontids have many unique features of the skull, such as closely spaced teeth in the lower jaw, and large numbers of teeth. Troodontids have sickle claws and raptorial hands, and some of the highest non avian encephalization quotients, meaning they were behaviourally advanced and had keen senses. The holotype individual of Sinovenator was about the size of a chicken, less than a metre long. In 2010, Gregory S. Paul estimated the weight of a one metre long individual at 2.5 kilogrammes. However, the holotype and paratype are subadults; specimens are known with about twice their length. This makes it one of the larger species of troodontids in the ecosystem of the Yixian Formation, the formation where it was found. In the original description some distinguishing traits or autapomorphies were established. The front edge of the antorbital fenestra, the large skull opening in front of the eye socket, is straight and vertically oriented. The frontal bone shows a vertical ridge touching the lacrimal bone. The surangular in the lower jaw has a T shaped cross section. The shinbone has a vertical ridge on the upper outer side, the crista cnemialis, touching a lower vertical ridge, the crista fibularis. A 2018 study by Yin et al. instead found the Chinese troodontids to form an intermediate grade: