Кіріспе

Говис бас сүйегі – 2006 жылдың 16 ақпанында Эфиопияның Афар ойпатындағы Аваш өзенінің саласы – Гавис өзенінің құрғаған арнасынан табылған гоминин бас сүйегінің бір бөлігі. Жастауды анықтауға маңызды жанартау күлінің қабаттары болғанына қарамастан, тафономиялық мәселелерге байланысты бас сүйегінің жасы шамамен 200 000 мен 500 000 жыл аралығында деп есептеледі. 2006 жылғы жаңалықты «Тас дәуірі институты» мен Индиана университетінің Блумингтон қаласындағы CRAFT зерттеу орталығында орналасқан «Гона жобасының» директоры Силеши Семау хабарлады.

Ашылуы мен маңызы

Гона палеоантропологиялық зерттеу жобасының мүшесі Асахмед Хумет гоминин бас сүйегін тапты; ол жақында қайта пайда болған қазбаны Аддис-Абебадан солтүстік-шығысқа қарай 300 шақырым жердегі Афар аймағындағы Гавис өзенінің су жиналатын алабына құятын шағын эрозиялық шағырдан тапты. Бұл бас сүйек – орташа плейстоцен дәуірінде өмір сүрген адамның ата-тегі деп саналатын дерлік толық бас сүйек. Қазіргі заманғы адамнан өзгеше болғанымен, бас сүйегінің ми қабығы, жоғарғы беті мен жауы адамның тегіне жататындығын көрсететін нақты анатомиялық дәлелдер бар. Бұл жайында Тас дәуірі институтының Гона жобасының директоры Силеши Семау хабарлады. Семау атап көрсеткендей, бас сүйектің қазбасы адам эволюциясының шығу тегіндегі бос орынды толтыратын аралық форма болуы мүмкін. Ол оның сыртқы түрін Homo erectus пен Homo sapiens арасындағы белгілі бір аралық ретінде сипаттады. Бұл жерде тастан жасалған құралдардың маңызды археологиялық жинағы және көптеген жануарлардың қазба қалдықтары да табылды. Гавис Аваш өзені аңғарында орналасқан Гона зерттеу жобасының зерттеу аймағында орналасқан. Гонаның шығысында, Аваш өзені мен оның салаларының бірі бойында Хадар орналасқан, онда 1974 жылы АҚШ ғалымы Дональд Йохансон 3,2 миллион жылдық австралопитек афаренсис қалдықтарын, «Люси» деп белгілі болған қалдықтарды тапты. Көптеген гоминин табылған орындарға ие Орта Аваш жобасы оңтүстікте орналасқан. Гавис бас сүйегінен басқа, Гона жобасы аймағында әлемдегі ең көне тас құралдар (2,6 миллион жыл) және шамамен 4,5 миллион жыл бұрынғы Ардипитек рамидус қазбалары табылды – гоминид, және оның гоминин екендігі әлі де даулы.