Кіріспе

Салина епархиясы (Dioecesis Salinensis) – АҚШ-тың солтүстік Канзас штатындағы католик шіркеуінің Латын шіркеуінің шіркеулік аумағы немесе епархиясы. Епископтық орын Салина қаласында. Епархия 1887 жылы Конкордия епархиясы ретінде құрылған, ал 1944 жылы Салина епархиясы деп аталды. Бұл Канзас қаласының митрополиттік архиепископтығының шіркеулік провинциясындағы суфрагандық епархия болып табылады. 2018 жылы Папа Франциск Джеральд Винккені Салина епископы етіп тағайындады.

Аумағы

Салина епархиясы Канзас штатындағы 31 округты қамтиды: Шайен, Шерман, Уоллес, Логан, Томас, Роулинс, Декатур, Шеридан, Гоув, Трего, Грэм, Нортон, Филлипс, Рукс, Эллис, Рассел, Осборн, Смит, Джуэлл, Митчелл, Линкольн, Элсворт, Салин, Оттава, Клауд, Республика, Вашингтон, Клей, Дикинсон, Гири және Райли. Епархияның жалпы аумағы 26 685 шаршы мильді құрайды, ал католиктердің саны 40 546 адамды құрайды.

1850 жылдан 1890 жылға дейін

1850 жылы Папа Пий IX Роки тауларының шығысындағы Үндістан аумағы үшін апостолдық викариат құрды. Бұл викариат сол кезде Канзас аймағына да кірген Миссури территориясының барлық бөлігін қамтыды. Жеті жыл өткен соң Пий IX жаңа құрылған Канзас территориясын қамтитын Канзас апостолдық викариатын бөліп шығарды. Салинадағы алғашқы католиктік әдет 1861 жылы жеке үйдің ішінде өткізілді. Қаладағы алғашқы католик шіркеуі – Қасиетті Жүрек шіркеуі 1876 жылы салтанатты түрде ашылды. Белоит қаласында алғашқы әдет 1871 жылы өткізілді, ал алғашқы шіркеу – 1878 жылы киеленген Сент-Джон Баптист шіркеуі болды. Пий IX 1877 жылы Канзастың барлық аймағын қамтитын Ливенворт епархиясын құрды. Ол Луис Финк діңгесін оның алғашқы епископы етіп тағайындады. Финк сол жылы Салинаға сапар жасады. 1887 жылы Папа Леон XIII Ливенворт епархиясынан Салина епархиясының алдағысы – Конкордия епархиясын құрды. Папа Нэшвилл епархиясынан келген Монсеньор Ричард Сканнеллді Конкордияның алғашқы епископы етіп тағайындады.

1890 жылдан 1910 жылға дейін

Тек 20 тұрғын пастор және католиктердің саны артып келе жатқан Сканнелл діни қызметкерлердің жетіспеушілігін шешу үшін Бэллвиллде дайындық семинариясын құруға тырысты, оның іргетасын 1890 жылдың маусым айында қалады. Алайда, экономикалық депрессияның салдарынан семинария ешқашан салынбады және епархия ұзаққа созылған қарызбен қалды. Өзінің үш жылдық қызметі барысында Сканнелл сонымен қатар Сент-Жозеф әпкелеріне епархияда тұрақты орналасуға көмектесті, 15 шіркеу салдырды және епархиялық діни қызметкерлердің санын 5-тен 22-ге дейін арттырды. "Епархиялық құрылысшы" деп аталған Каннингэм өзінің қызмет ету кезеңінде 54 шіркеу, 22 мектеп және үш аурухана салдырды. Ол соборды да бағыштады және 1902 жылы Назарет аналық үйінің іргетасын қалады. Каннингэм сонымен қатар Хейс католик колледжін және Сент-Жозеф жетімханасын, сондай-ақ бірнеше пасторлықтар мен монастырларды құрды. Тиф өзінің қызмет ету кезеңінде сегіз шіркеу, сегіз пасторлық, алты мектеп, екі монастырь, Конкордиядағы Кішкентай Гүл үйі (1924), Манхэттендегі Сент-Мэри ауруханасы (1936), Хейстегі Сент-Жозеф колледжі мен әскери академиясы (1931) және Салинадағы Мэримоунт колледжін (1922) салды немесе жаңартылды. Ол 28 діни қызметкерді тағайындады, Конкордияда жаңа епископтық резиденция мен канцелярия салды (1926–1927), ал 1937 жылы епархиялық газет ретінде Солтүстік-Батыс Канзас регистрін құрды. Тилл 1939 жылы Конкордиядағы католик жастар ұйымын құрды. Ұлы депрессияның салдарына қарамастан, ол 1942 жылдың соңында епархияның шамамен 250 000 долларлық қарызын жойды.

1944 жылдан 1980 жылға дейін

1944 жылдың 23 желтоқсанында Папа Пий XII Конкордия епархиясын Салина епархиясы деп қайта атады, ал Тилл епископ қызметін жалғастырды. Өкіметтік мерзімінде Тилл 25 шіркеу, он мектеп, 11 ректорат, тоғыз монастырь және алты шағын ғибадатхана салды немесе қайта жаңартылды. Салинадағы қызметінің басында Фрекинг 1958 жылы Салина католик әйелдер кеңесін, ал келесі жылы Салина католик қайырымдылық қорының құрылысын ұйымдастырды. 1962 жылы ол алғашқы епархиялық синодты шақырды. Сонымен қатар, ол епархиялық қайырымдылық және дін қорын кеңейтіп, қауымдарға құрылыс және жөндеу жобаларын қаржыландыруға көмектесті. Фрекинг 1964 жылы Ла-Кросс епархиясының епископы болды. Салинаның келесі епископы – 1965 жылы Папа Павел VI тағайындаған Гринсбург епархиясының монсиньоры Кирилл Фогель. Фогель Римдегі Екінші Ватикан кеңесінің соңғы сессиясына қатысты және кеңес реформаларын епархияда жүзеге асырды. Фогельдің өкілеттігі кезінде епархиялық және қауымдық кеңестер, дін қызметкерлерінің сенаты, дін қызметкерлерінің кадрлық кеңесі, дін қызметкерлерінің денсаулық сақтау және зейнеткерлік қауымдастығы, епархиялық литургия және құрылыс комиссиялары, сондай-ақ барлық деңгейдегі білім беру бағдарламалары құрылды. Ол 1967 жылы Хейс және Миннеаполис (Канзас штаты), 1969 жылы Клайд, 1979 жылы Хокси және Вашингтон (Канзас штаты) қалаларында жаңа шіркеулер салдырды. Куцера 1983 жылы Дубук архиепископиясының архиепископы болып тағайындалды. 1984 жылы Иоанн Павел II Канзас-Сити–Сент-Джозеф епархиясының көмекші епископы Джордж Фитцсимонсты Салинаның келесі епископы етіп таңдады. Өзінің қызметінің барысында ол Чикагодағы Католик шіркеуінің кеңейту қоғамы қаржылаған және бастама көтерген директор және кеңесші кеңесі бар Лаиктер министрлігі кеңсесін, сондай-ақ Ауылдық өмір комиссиясын құрды. Ол RENEW қауымдық рухани өсу бағдарламасын іске қосты. 1989 жылы Мэримаунт колледжі қаржылық қиындықтарға байланысты жабылды. 2010 жылы ол Оклахома-Сити архиепископиясының архиепископы болды. Коклидің орнына Папа Бенедикт XVI Оклахома-Ситидің монсиньоры Эдвард Вайзенбургерді Салина епископы етіп тағайындады. 2017 жылы ол Тусон епархиясының епископы болды. 2018 жылы Папа Франциск Лансинг епархиясынан Джеральд Винкті Салина епископы етіп тағайындады. 2018 жылдың қыркүйегінде Вашингтон архиепископиясы шіркеудегі жыныстық зорлық-зомбылықтың үлкен дауына байланысты бұрынғы кардинал Теодор МакКаррик Виктория (Канзас штаты) қаласындағы Сент-Фиделис қауымының ректоратына көшетінін хабарлады. 2020 жылдың қаңтарында архиепископтық МакКаррик, ол кезде лайықсыз жағдайда, белгісіз жерге көшіп кеткенін мәлімдеді. 2023 жылғы мәліметтер бойынша Винке Салинаның қазіргі епископы болып табылады.

Жыныстық қатынас

Капуциндер орденінің діни қызметкері, преподобный Рон Джилларди 2000 жылы 1993 жылы Хейс қаласындағы Томас Мор Мариан орта мектебінде кәмелетке толмаған балаға қатысты жыныстық зорлық-зомбылық жасады деген айыппен тұтқындалды. Ол содомия жасау, баламен ұятсыз әрекет жасау және басқа да жыныстық қылмыстар жасады деп айыпталды. 2002 жылдың мамыр айында Джилларди баламен ұятсыз әрекет жасауда кінәлі екенін мойындап, 32 айға емдеу орталығына жіберілді. Жәбірленуші епархия мен Томас Морды сотқа бергеннен кейін, мектептен 30 000 доллар өтемақы алды. 1995 жылы екі бауырлас 1980 жылдары діни қызметкер Роберт Райф оларды жыныстық зорлық-зомбылыққа ұшыратты деп епархияға шағымданды. Олардың отбасы бұрын епархияға зорлық-зомбылық туралы хабарлаған және 23 000 доллар өтемақы алған. Бір жыл терапиядан өткен соң, Рейф 1988 жылы діни қызметтен кетіп, 2006 жылы шіркеуден шығарылды. Кейін сот бұл іс бойынша арызды қабылдамады, өйткені оқиғаның мерзімі өтіп кеткен. Алайда, бұл шешім апелляциялық сотта күшін жойды және епархия бауырластармен келісімге келді. 2012 жылдың сәуір айында Салина қаласының діни қызметкері Allen Scheer ер адамға орынсыз тиіп, ұятсыздық жасады деген айып тақты. Жәбірленуші осал ересек адам болды. Шир 2012 жылдың тамыз айында қылмыстық құқық бұзушылықты мойындады және сол жылы шіркеуден шығарылды. 2019 жылдың ақпан айында Канзас Тергеу Бюросы (KBI) 2018 жылдың қарашасынан бастап Канзастағы барлық католик епархияларындағы жыныстық зорлық-зомбылық туралы айыптауларды тергеп жатқанын хабарлады. 2020 жылдың 14 тамызында KBI өкілі Мелисса Андервуд: "7 тамызға дейін біз 205 зорлық-зомбылық туралы хабарлама алдық және 120 іс қозғадық" деді. 2019 жылдың қазан айында епархия жыныстық зорлық-зомбылық жасады деген сенімді айыптаулар бар 14 діни қызметкердің тізімін жариялады.