Қоршалған қабырғалы шіркеулер: Тарих және археологиялық іздері
Palisade church
Шөптік шіркеулер – тік орнатылған ағаш қабырғалы ерекше құрылыстар. Археологиялық зерттеулерде оларды табуға болады, көне шіркеулердің қалдықтары да кездеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Паллисадалық шіркеу – тік орнатылған, жерге тікелей қадалып, шағылға немесе негізге қойылған ағаш қабырғалары бар шіркеу ғимараты. Паллисада қабырғалары жүктеме көтеру жүйесінің бөлігі болып табылады.
A palisade church is a church building that is constructed with palisade walls, standing split logs of timber, rammed directly into the ground, set in gravel or resting on a sill. The palisade walls form an integral part of the load bearing system.
Құрылыс
Құрылыстың бұл түрі көбінесе тіректерді тікелей жерге орнату арқылы салынған құрылыс әдісінен бұрын пайда болған деп есептеледі, бұл әдіс кейде "тірек шіркеуі" деп аталады, ал одан кейін тірек құрылыс әдісі немесе тірек шіркеуі пайда болды. Палисадтық шіркеулердің қабырғалары көбінесе толық немесе ішінара қиыршық тасқа орнатылғандықтан, археологиялық зерттеулерде оларды табуға болады. Кейде жаңа шіркеу ескі шіркеудің орнына салынған, ал ескі шіркеудің қалдықтары еден астында кездеседі. Палисадтық шіркеудің құрылысы ең қарапайым түрінде, жерге қазылған шұңқырға тығыз орналасқан тіректерден тұрады, ал шатыр тікелей осы тіректердің үстіне қойылады. Кейіннен тіректерді екіге бөліп, жалпақ жағы ішкі кеңістікке қаратылды. Шеттері тік немесе тілшелі және ойықты болуы мүмкін. Ағаштың тез бүлінуіне жол бермеу үшін, тіректердің төменгі бөлігі күйдіріліп, қарағай шайырымен сіңдірілді. Тіректердің қатарлары да қиыршық тастан жасалған шұңқырға орналастырылды. Дегенмен, олар ылғалға осал болып, уақыт өте келе бүліне бастады. Ұзақ уақыт бойы осы стильдегі шіркеулер 1000 жылға дейін жоғалып кеткен деп есептелді, бірақ кейінгі зерттеулер оның 13 ғасырға дейін де кең таралғанын көрсетті. Норвегияда мұндай шіркеулер жоқ, тіпті олардың қалдықтары да табылған жоқ, әйтсе де, бүгінгі күні сақталған тірек шіркеулерінің көпшілігі Норвегияда орналасқан. Қазірге дейін сақталған жалғыз палисадтық шіркеу – Англияның Эссекс аймағындағы Гринстед шіркеуі, ол әлі де мықты палисадтық қабырғаларын сақтап тұр. Көп пікірталас тудырғанымен, ол көбінесе палисадтық шіркеудің қалдықтары ретінде немесе кең мағынада тірек шіркеуі ретінде жіктеледі. Ұзақ уақыт бойы бұл шіркеу әлемдегі ең көне ағаш шіркеу деп саналды, себебі дендрохронологиялық зерттеулер оның құрылысын 845 жылға жатқызды. Бірақ кейінгі талдаулар ағаштардың жасын 1053 жылға (+10/55 жыл) түзетті.
This type of construction is often believed to predate a construction method with posts set directly into the earth, sometimes called a post church, and the later stave construction method, or stave church. A palisade church often had its walls set fully or partly in gravel and therefore they can be detected in archaeological surveys. Sometimes a new church was built around an existing one, and remnants of the old church can be found under the floor. The palisade church construction itself consisted, in its simplest form, of posts set closely together into a trench in the earth, with the roof resting directly on top of the logs. Later the logs were split in two halves, with the flat side facing into the enclosed room. The edges could be straight, or tongued and grooved. To prevent rapid deterioration, the logs or stave planks were charred at the lower end and impregnated with pine tar. The rows of stave planks also rested in a ditch of gravel. Nevertheless, they were still susceptible to damp and eventually deteriorated. For a long time it was assumed that this style of church building had disappeared before the year 1000, yet later research has shown it to be quite common as late as the 13th century. No such church exists in Norway, nor is there found any remnants of any such church, even though most of the stave churches in existence today are located in Norway. Only one palisade church is known to survive: Greensted Church in Essex, England, which still has its massive palisade walls. Although much debated, it is often classified as the remnants of a palisade church or, more loosely, as a stave church. For a long time this church was assumed to be the world's oldest wooden church, as a dendrochronological dating estimated its construction to 845 CE. A later analysis has reset the date of the timbers to 1053 CE (+10/55 years).